The viol (also known as the viola da gamba) is any one of a family of bowed, fretted and stringed musical instruments developed in the mid-late 15th century and used primarily in the Renaissance and Baroque periods. The viol family is related to and descends primarily from the Renaissance vihuela, a plucked instrument that preceded the guitar. Viols are different in several respects from instruments of the violin family.

Viola da gamba (zu ital. viola „Geige“ und gamba „Bein“, im Deutschen auch verkürzt Gambe oder Kniegeige bzw. Schoßgeige genannt) ist eine Sammelbezeichnung für eine Familie historischer Streichinstrumente. Sie entstand zur selben Zeit wie die Violinenfamilie. Die Bezeichnung da gamba leitet sich von der Spielhaltung ab. Die Instrumente sämtlicher Stimmlagen – Diskant-, Alt-/Tenor- und Bassgambe bzw. Violone – werden im Gegensatz zu den viole da braccio, das heißt „Armgeigen“, zwischen den Beinen gehalten bzw. die kleineren Typen mit dem Korpus auf den Schoß gestellt, wobei der Hals nach oben ragt.

Viols peut désigner :

• Le pluriel de viol, acte sexuel imposé par une contrainte physique ou psychologique.

La viole de gambe (qui veut dire la « viole de jambe ») ou viole est un instrument de musique à cordes et à frettes joué à l'aide d'un archet. Le terme italien viola da gamba le distingue de la viola da braccio par la différence de la tenue de l'instrument (la basse de viole est tenue entre les jambes, d'où son nom, et l'archet est également tenu de façon différente).

Gamba, ursprungligen viola da gamba (knäfiol), är en familj stråkinstrument. Den är inte ursprunget till dagens fiolfamilj, utan är mer släkt med lutan. Det enda av dagens stråkinstrument som är besläktat med gamban är kontrabas.

Viola da gamba to chordofon smyczkowy, pierwowzór dzisiejszej wiolonczeli. Nie jest ona jednak bezpośrednim przodkiem dzisiejszych instrumentów, ale podobieństwa łączące oba instrumenty są znaczne. Pierwsze viole pojawiły się już pod koniec XV wieku. Cieszyły się dużą popularnością w epoce renesansu i baroku, często były wykorzystywane zarówno jako instrument orkiestrowy, jak i solowy. W początkowym stadium instrument ten występował w wielu różnych odmianach. Dopiero w XVI wieku wyklarował się dosyć jednolity wygląd tych instrumentów, choć zawsze występowały odmiany violi da gamba w różnych strojach.