republikk

En republikk (av latin: res publica, folkets ting) er en statlig styreform hvor overhodet er valgt for en bestemt funksjonstid (i motsetning til en monark). Statsoverhodet, ofte kalt president, blir vanligvis valgt demokratisk for en periode på noen få år. Republikk betyr egentlig offentlig sak, og det er betegnelsen på en statsform der statsoverhodet ikke er monark. Republikk som statsform innebærer at statsoverhodet er valgt, og han eller hun har tittlelen president.
Les mer på Wikipedia.org...

Ordet republikk kjem frå uttrykket res publica på latin. Det betyr noko slikt som «samfunnssaker». Ein republikk er eit styresett der statsoverhovudet på ein eller annan måte er valt av folket, i motsetning til eit monarki, der det å vere statsoverhovud, altså staten sin formelt øvste leiar, er eit verv som går i arv. Det fanst republikkar alt i antikken, både bystaten Athen og romarriket var republikkar ei tid. I nyare tid er republikanisme* i høg grad knytta til demokratiseringa av samfunnet sidan 1700-talet. Så lenge monarkane og andre (adel) hadde medfødde særrettar (privelegium) som gav makt over samfunnet, er det klart at dette stod i vegen for demokratiseringa. Dei konstitusjonelle monarkia har prøvd å løyse det paradokset monarkiet er i eit moderne demokratisk samfunn ved å gjere monarken til eit symbol utan (mykje) makt. I republikkane har dei valde presidentane alt frå ei vesentleg grad av utøvande makt (USA, Russland), til delt makt med statsminister og folkevalt parlament (Frankrike), til mesta berre symbolsk funksjon (Island, Tyskland). Nokre presidentar er valde direkte av folket, andre indirekte av folkevalde organ.
Les mer på Wikipedia.org...

Republik