Ein Präludium, auch Praeludium (lat. praeludium, Vorspiel) bzw. Prélude (frz.), Preludio (ital.), ist ein Instrumentalwerk mit eröffnendem oder hinführendem Charakter.

Preludium är en del av ett musikstycke som betecknas som förspel. Ordet kommer från latinet, och preludier förekommer i många olika musikaliska sammanhang som beteckning på ett musikstycke som spelas först eller i början. Det kan till exempel vara ett musikstycke vilket som helst som inleder en kristen gudstjänst. Bach skrev ett stort antal preludier till sina fugor. Ett preludium till en opera eller operett kallas ouvertyr.

Preludium, praeambulum gatunek muzyczny. Początkowo, w XV w. był to krótki utwór figuracyjny z fragmentami akordowymi improwizowany na organach lub lutni, ułatwiający śpiewakom i wykonawcom intonowanie (tzn. ustalający tonację przed rozpoczęciem śpiewu). Po 1650 r. weszło w skład sonaty kameralnej i suity jako ich pierwsza część. Pojawiało się także w połączeniu z fugą, np. dwa tomy preludiów i fug, uporządkowanych chromatycznie napisał Jan Sebastian Bach. Podobne cykle komponowano jednak wcześniej (np. Girolamo Frescobaldi), ale także później (np. Feruccio Busoni). Powstawały też pojedyncze preludia z fugami (np. Johannes Brahms, Cesar Franck, Max Reger, Arthur Honegger: Prelude, arioso et fughetta sur le nom de BACH). Preludium jako krótki, samodzielny utwór instrumentalny powstało w okresie romantyzmu. Jego twórcą był Fryderyk Chopin, autor cyklu 24 preludiów fortepianowych op. 28 (łącznie skomponował 26 preludiów). Tradycję tę podjęło wielu kompozytorów. W Rosji - przede wszystkim Siergiej Rachmaninowi Aleksander Skriabin). We Francji impresjonistyczne preludia na fortepian tworzył  Claude Debussy) (2 zeszyty po 12 preludiów), a później Olivier Messiaen. Preludia komponował też George Gershwin i Alberto Ginastera. Również obecnie kompozytorzy nazywają swoje utwory preludiami (przykładem - preludia na fortepian Krzysztofa Meyera).

Een prelude is een instrumentaal voorspel, zonder een vastliggende vorm. Oorspronkelijk was het een soort improvisatie, die vlak voor het echte werk werd gespeeld, enerzijds als opwarmer voor de speler of om zijn virtuositeit te tonen, anderzijds om het instrument te stemmen (vooral bij het bespelen van de luit). Vanaf de 17e eeuw werd de prelude een officieel muziekstuk. Hij werd gecomponeerd als inleiding van een suite, als een muziekstuk dat een fuga voorafgaat en hiermee een contrast vormt, of als een zelfstandige compositie (o.a. Chopin, Debussy, Bach).

Preludium betyr egentlig «forspill», og blir blant annet brukt ved åpningen av høymesser. Et preludium er fritt og improvisatorisk i formen. På 1700-tallet ble det vanlig å sette sammen preludium, toccata og fantasi med en fuge.