Oorspronkelijk was een logboek het verslag aan boord van een schip waarin de metingen van de log werden bijgehouden, en een log was het instrument om de snelheid te meten. Later werden in het logboek alle gebeurtenissen vermeld die van enig belang waren; het wordt ook (scheeps)journaal genoemd.

Behalve in de scheepvaart wordt het woord logboek thans ook elders gebruikt: in de wetenschap, persoonlijke logboeken (een dagboek is in feite een vorm van een logboek), onderhoudslogboeken (bij voorbeeld het onderhoudsboekje voor de auto), handloop-logboeken (runner's log) waarin de loper allerlei informatie over de training kan opschrijven en logboeken op het web (weblogs). Ook het vastleggen van gebeurtenissen en events van geautomatiseerde systemen wordt loggen genoemd.