Een toelatingsexamen is een examen waarbij de deelnemer na het voldoende afleggen wordt toegelaten tot bijvoorbeeld een opleiding of beroep of club.
In het Nederlands en Vlaams schoolsysteem worden toelatingsexamens onder meer toegepast op leerlingen die toegang willen tot een conservatorium of kunstacademie. Ook voor toelating tot een topsportschool geldt een streng toelatingsexamen.