The Western Roman Empire refers to the western half of the Roman Empire. (The other half is the Byzantine Empire or Eastern Roman Empire.) Administrative division of the sprawling Empire into a western and eastern half with co-emperors for each began under Diocletian in 285 and was periodically abolished and recreated for the next two centuries until final abolishment by the Byzantine emperor Zeno in 480. By that time there was little effective control left in the Western Empire.

Das eigentliche Weströmische Reich, auch Westrom oder Westreich (Hesperium Imperium) genannt, entstand im Jahre 395 aus einer letzten Teilung des Römischen Reiches unter den beiden Söhnen Kaisers Theodosius I.; während der ältere Arcadius in Konstantinopel über „Ostrom“ herrschte, regierte Honorius zunächst von Mailand, dann von Ravenna aus über „Westrom“ (nur ausnahmsweise residierten die weströmischen Kaiser noch in der Stadt Rom). Doch bereits seit dem Tod Konstantins I. 337 waren die beiden Hälften des Römischen Reichs zumeist von mindestens zwei Kaiser regiert worden; den Westen beherrschten Constans (340–350), Julian (als Caesar, 355–360), Valentinian I. (364–375), Gratian (375–383), Valentinian II. (383–392) und Eugenius (392–394).

Cet article donne la chronologie de l'Empire romain d'Occident (395–476), depuis la mort de Théodose I et la dernière division de l'Empire romain, jusqu'à la chute finale du dernier empereur d'Occident.

Med västromerska riket avses den västra rikshalvan av det romerska riket efter delningen mellan Theodosius I:s söner Honorius och Arcadius år 395. Rom faller slutligen år 476 när germaner under ledning av Odovakar avsätter den siste västromerske kejsaren, Augustulus, vilket markerar början på medeltiden i klassisk europeisk historieskrivning.

Cesarstwo zachodniorzymskie - umowna nazwa zachodniej części Imperium Rzymskiego po podziale dokonanym po śmierci cesarza Teodozjusza Wielkiego w 395.

Jego pierwszym cesarzem był Honoriusz - syn Teodozjusza Wielkiego. Panował on od 395 do 423 roku. W 406 roku Rzymianie zrezygnowali z obrony ziem dzisiejszej Anglii. Za jego panowania, w 410 roku miasto Rzym po raz pierwszy od 800 lat został najechane przez barbarzyńców pod wodzą Alaryka. W czasie wędrówki ludów Rzym nawiedził najazd Hunów. Hunowie osiągnęli w tym czasie dyplomatyczną i militarną przewagę nad Bizancjum i Rzymem, co zawdzięczali rozwiniętej technice walki konnej i systemowi opłacania lojalności podległych plemion łupami pochodzącymi z plądrowania bogatych rzymskich miast na południu. W roku 451 Hunowie zostali pokonani przez rzymskiego wodza Aecjusza na Polach Katalaunijskich. Attyla cofnął się, ale w następnym roku (452) najechał północną Italię. Zburzył m.in. Akwileję, jednakże głód i panująca wśród Hunów zaraza skłoniły go do zaprzestania najazdu. Wkrótce po śmierci Attyli w roku 453 państwo Hunów rozpadło się, w wyniku klęski zadanej im w bitwie nad rzeką Nedao w Panonii przez Gepidów pod wodzą Ardaryka w roku 454. Następnie za Walentyniana II Rzym został ponownie splądrowany w 455 przez Wandalów. Nie była to jednak faktyczne plądrowanie lecz dobrze zorganizowana akcja grabieżców, polegające na dokładnym wywiezieniu rzemieślników, urzędników i dzieł sztuki. Sam Rzym dzięki temu wyludnił się i zbiedniał. Gdy minęło zagrożenie ze strony Hunów cesarstwo naprawdę zaczęło sie rozpadać: (ziemie podane według dzisiejszych państw)

• Frankowie zajęli północną Francję i Belgię z Nadrenią,
• Anglosasi - Anglię z Walią,
• Burgundowie - pogranicze Francji, Włoch i Szwajcarii,
• Ostrogoci - Węgry, Austrię, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację i Słowenię,
• Swebowie - północno - wschodnią Hiszpanię z północną Portugalią,
• Wizygoci - resztę Hiszpanii i Portugalii oraz południowo - zachodnią Francję
• a Wandalowie - Tunezję wraz z Korsyką i Sardynią.

Cesarstwo upadło w 476. Ostatni cesarz Romulus Augustulus został obalony przez germańskiego wodza Odoakra. Rok ten tradycyjnie uznaje się za koniec starożytności i początek średniowiecza. Z resztek cesarstwa (Italii kontynentalnej i Sycylii) Odoaker stworzył swoje własne państwo pod zwierzchnością Bizancjum. Z Italii usunęli go dopiero Ostrogoci.