Het dorp Ruinen is een zeer oud dorp; reeds in een akte van 1139 wordt Otto van Ruinen genoemd als een der dienstmannen van de Bisschop van Utrecht. Tevens werd er in 1140 door de Benedictijner monniken een klooster gesticht, de Maria Kapel. Dit klooster werd echter in 1325 verplaatst naar de nabij De Wijk gelegen locatie Dickninge. In de kelder van de huidige pastorie zijn nog sporen terug te vinden van dit klooster. Het dorp ligt aan de oude verharde route Groningen-Assen-Ruinen-Meppel-Zwolle. Aan weerszijden staan nog vele dikke oude eikenbomen. Van oorsprong is het een brinkdorp. Noordelijk ervan ligt het 3700 hectare grote Nationaal Park Dwingelderveld.