Jak podaje tradycja, kolegium kapłańskie wraz z jego przewodniczącym miał utworzyć Numa Pompiliusz, drugi król Rzymu. Najwyższy kapłan zajmował się sprawami kultu państwowego. Tym samym podlegał mu kalendarz i kolegium westalek.

Od 12 roku p.n.e. do 379 roku n.e. tytuł Pontifex Maximus dzierżył każdy kolejny cesarz. Cesarze pełnili swą sakralną funkcję podczas licznych świąt pogańskich. Tytuł ten wskazywał także na opiekuńczą funkcję cesarza w stosunku do wszystkich religii w cesarstwie. Cesarz mógł więc ustanawiać kapłanów i kalendarz świąt wszystkich religii cesarstwa. Z tytułu tego oficjalnie zrezygnował w 379 roku cesarz Teodozjusz I Wielki wraz z uznaniem chrześcijaństwa za jedyną religię państwową. Nie oznacza to jednak, iż od tego czasu cesarze zrezygnowali z interwencji w sprawy kościelne.