Język ten jest blisko spokrewniony z językiem tamilskim, posiada też własne –wzorowane na alfabecie tamilskim – pismo. Jako odrębny język oddzielił się od tamilskiego ok. X w. n.e. Pierwszy utwór literacki w tym języku, Ramaciaritam, powstał prawdopodobnie w XII wieku. W średniowieczu istniał styl literacki nazywany manipravalam dosł. "rubiny i korale" polegający na swobodnym wykorzystaniu zasobów leksykalnych zarówno malajalam jak i sanskrytu w jednym utworze. W przeciwieństwie do języka tamilskiego, słownictwo malajalam nadal posiada duży procent zapożyczeń z sanskrytu.