Luteranizm -
doktryna teologiczna i
chrześcijański ruch
reformacyjny, zapoczątkowany przez
Marcina Lutra w
XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów
protestantyzmu i
ewangelicyzmu. Historia Augustiański mnich
Marcin Luter sprzeciwiał się praktyce sprzedaży
odpustów, w wyniku czego
31 października 1517 r., zawiesił na
drzwiach kościoła zamkowego w
Wittenberdze 95 tez, w których nie zaatakował samego odpustu, lecz wyjaśniał jego znaczenie oraz istotę pokuty. Mimo zabiegów Lutra, początkowo niewielu zareagowało na jego
postulaty, dopiero, gdy rozesłał tezy swoim przyjaciołom, a ci postarali się upowszechnić je za pomocą
druku, nastąpił odzew. Jako pierwsi zareagowali
humaniści z
Erazmem z Rotterdamu i
Tomaszem Morusem na czele. Ten ostatni wystąpił przeciwko nowinkom Lutra. Rzym także zareagował, wytyczając Lutrowi proces o
kacerstwo. W 1519 Luter musiał tłumaczyć się podczas obrad Sejmu Cesarstwa w
Augsburgu. Ponieważ jednak cesarz
Maksymilian I Habsburg nie był w najlepszych stosunkach z papieżem, nie zdecydował się na ukaranie mnicha. Dochodzenie przeciwko Lutrowi zaowocowało
bullą papieską "
Exsurge Domine". W bulli
Leon X domagał się od Lutra odwołania swojej nauki i ukorzenia się przed
Rzymem. Jako że papież nie odpowiadał na apele Lutra o reformy, ten zlekceważył
papieża – w odwecie zakazano na niektórych
uniwersytetach jego pism, on z kolei spalił bullę przy udziale publiczności.
3 stycznia 1521 roku rozpoczyna się oficjalnie reformacja: Leon X bullą "Docet pontificem Romanum" wyklął Marcina Lutra.
Cesarz rzymsko-niemiecki Karol V Habsburg wezwał Lutra przed oblicze Sejmu Cesarstwa do Wormacji. Decyzją cesarza i sejmu wormackiego skazano Lutra na
banicję. Jako banita został wyjęty spod prawa, nikt nie mógł udzielić mu schronienia a każdy mógł go bezkarnie zabić. W celu chronienia Lutra upozorowano jego porwanie i umieszczono na zamku Wartburg. Za incydentem stał
Fryderyk Mądry, książę-elektor
Saksonii. Reformacja rozwijała się jednak dalej. Jej efektem, a więc pośrednio efektem idei Lutra, była
wojna chłopska w Niemczech. W XX wieku pojawił się ruch zwany Luterańskim Kościołem wysoki. Określenie "Kościół Wysoki" został przejęty z
Anglikanizmu w tym wypadku używany jest jako opis Ewangelicznego katolicyzmu, formy Luteranizmu podkreślającego praktyki kultu i doktrynę, które są podobne do tych z ruchu "kościoła wysokiego" w obrębie
Anglikanizmu, i w związku z tym także praktyk Kościoła katolickiego. Główne zasady luteranizmu Odrzucenie dogmatów ustanowionych przez
sobory i
papieży z wyjątkiem wniosków czterech pierwszych
soborów powszechnych; tylko
Pismo Święte jest źródłem objawienia (zasada
sola scriptura). Głową Kościoła nie jest
papież, ale
Jezus Chrystus, będący jedynym pośrednikiem w zbawieniu (
solus Christus).Dla zbawienia najważniejszy jest wewnętrzny akt wiary (sola fide).
Wiara jest ufnością wobec Boga i posłuszeństwem jego woli, a dopiero owocem wiary są dobre uczynki.
Ewangelicy wierzą w zbawienie z łaski usprawiedliwiającej, która została człowiekowi darmo dana bez jego jakiejkolwiek zasługi przez Boga w Jezusie Chrystusie (sola gratia).
Sakramenty są "znakami i świadectwami woli Bożej". Uznawane są jedynie dwa:
Chrzest i
Komunia św., podawana pod dwiema postaciami. Obecność
Chrystusa w eucharystii jest rozumiana jako
konsubstancjacja (współistnienie).
Matkę Jezusa jako "błogosławioną między niewiastami" otaczają szacunkiem, lecz od tego szacunku daleko jest do czci, jaka należy się jedynie Bogu. Luteranie odrzucają kult świętych - modlić wolno się tylko do
Trójjedynego Boga; natomiast świętych należy wspominać i naśladować.Pobożność ewangelicka opiera się głównie na posłuszeństwie wobec Słowa Bożego, na szczerej modlitwie, przykładnym życiu rodzinnym i sumiennym wykonywaniu wszelkich obowiązków.Luteranie praktykują
spowiedź ogólną, ale uznają również
spowiedź indywidualną. Duchowni -
księża przewodniczą obrzędom i organizują je. Nie obowiązuje ich
celibat. Ksiądz nie jest
kapłanem, lecz
pastorem. Luteranie uznają kapłaństwo powszechne ochrzczonych. Luteranie na świecie Obecnie na świecie żyje 70,2 mln luteran:W
Afryce: 15,3 mln wiernych (wzrost w porównaniu z początkiem 2006 o 1,46%),W
Europie: 37,5 mln wiernych (spadek w porównaniu z początkiem 2006 o 1,49%),W
Azji: 8,3 mln wiernych (wzrost w porównaniu z początkiem 2006 o 12,10%),W
Ameryce płd.: 1,1 mln wiernych (wzrost w porównaniu z początkiem 2006 o 0,57%),W
Ameryce płn.: 8 mln wiernych (spadek w porównaniu z początkiem 2006 o 1,41%). Luteranizm stanowi dominujące wyznanie w północnych
Niemczech,
Danii,
Islandii,
Szwecji,
Norwegii,
Finlandii,
Estonii i na
Łotwie. Część luteran na świecie zorganizowanych jest w Światowej Federacji Luterańskiej - organizacji ponadnarodowej. Światowa Federacja Luterańska została założona w 1947r., należy do niej 140 kościół z 78 krajów, a więc 66 milionów wiernych z 70 mln wszystkich luteran. Siedziba ŚFL znajduje się w
Genewie. Przewodniczącym Światowej Federacji Luterańskiej jest ks. bp.
Mark Hanson (Ewangelicki Luterański Kościół w Ameryce). Luteranie w Polsce W Polsce żyje ok. 80 tys. luteran, należą oni do
Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Największe skupisko wiernych w Polsce znajduje się na
Śląsku Cieszyńskim. Biskupem kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce jest ks.bp.
Janusz Jagucki, który jest z mocy urzędu biskupa także prezesem
Konsystorza, wiceprezesem Konsystorza jest Adam Pastucha; prezesem
Synodu jest ksiądz
Jerzy Samiec. Kościół organizacyjnie podzielony jest na 6
diecezji: diecezję warszawską (z siedzibą w
Łodzi), diecezję cieszyńską (z siedzibą w
Bielsku-Białej), diecezję katowicką (z siedzibą w
Katowicach), diecezję wrocławską (z siedzibą we
Wrocławiu), diecezję pomorsko-wielkopolską (z siedzibą w
Sopocie) i diecezję mazurską (z siedzibą w
Olsztynie). Linki zewnętrzne
http://www.luteranie.pl/ – Serwis Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
http://www.lutheranworld.org/ - Światowa Federacja Luterańska
W celu uzyskania więcej informacji, zobacz w Wikipedia.οrg...