De Europese Commissie is een instelling met initiatiefrecht en met bevoegdheden op het gebied van uitvoering, beheer en controle. Zij is de hoedster van de Verdragen en belichaamt het gemeenschapsbelang. De Commissie is samengesteld uit een college van 20 onafhankelijke leden (2 leden voor Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk en 1 lid voor elk van de overige landen), van wie een voorzitter en twee vice-voorzitters. Zij wordt met gekwalificeerde meerderheid van stemmen voor 5 jaar door de Raad in overeenstemming met de lidstaten benoemd. Haar benoeming is onderworpen aan een investituurstemming van het Europees Parlement, dat zij verantwoording verschuldigd is. De Commissie wordt bijgestaan door een administratief apparaat bestaande uit directoraten-generaal en gespecialiseerde diensten, waarvan het personeel grotendeels over Brussel en Luxemburg is verdeeld.
De nieuwe Commissie, die op 23 januari 2000 voor een ambtsperiode van vijf jaar werd geïnstalleerd, is met belangrijke hervormingen bij de administratieve organisatie begonnen om haar werkwijzen en procedures te moderniseren en een werkelijk collegiale besluitvorming te garanderen, waarbij tevens meer gebruik wordt gemaakt van toekenning van bevoegdheden op welbepaalde gebieden, bijvoorbeeld regionaal beleid, gemeenschappelijk landbouwbeleid, interne markt. Hoeveel belang de Commissie aan haar interne hervorming hecht, blijkt uit een op 1 maart 2000 goedgekeurd witboek. Dit witboek voorziet in drie kernpunten voor de hervorming:
vaststelling van prioriteiten en toewijzing van middelen;
grondige herziening van het beleid inzake het toezicht op en het beheer van het menselijk kapitaal;
verbetering van het management, de doelmatigheid en de verantwoordelijkheid op financieel gebied.
Zie:
Controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht
Europees Parlement
Europese Raad
Initiatiefrecht
Intergouvernementele Conferentie (IGC)
Investituur van de Europese Commissie
Samenstelling van de Europese Commissie
Voorzitter van de Europese Commissie
de politiek onafhankelijke instelling die de belangen van de Europese Unie in haar geheel belichaamt en behartigt. Zij stelt wetgeving, beleidsmaatregelen en actieprogramma's voor en is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de besluiten van het Parlement en de Raad.