Kompetencje dyrygenta polegają na odpowiednim przygotowaniu zespołu, wytworzeniu odpowiedniej, twórczej atmosfery oraz zorganizowaniu całej grupy muzyków-wykonawców w celu osiągnięcia jak najlepszego efektu końcowego.

Podczas wykonywania utworów stoi przodem do muzyków i za pomocą batuty (w przypadku orkiestr dętych promenadowych dyrygent używa tzw. laski tambourmajora stojąc lub idąc tyłem do zespołu) lub wcześniej ustalonych znaków wykonywanych głównie rękami, podkreśla wcześniej zapisane w nutach przez kompozytora cechy utworu muzycznego; tempo, dynamika, metrum, agogika, artykulacja oraz wejścia poszczególnych głosów, sekcji instrumentów, solistów wokalistów i instrumentalistów. Wykonanie utworu muzycznego: wokalnego czy instrumentalnego poprzedzone jest analizą utworu dokonaną przez dyrygenta, który ma decydujący wpływ na ostateczny kształt utworu i sposób przedstawienia go słuchaczom. Dyrygent musi więc posiadać zespół cech, który jest niezbędny w wykonywaniu tej roli, takich jak: muzykalność, poczucie rytmu, wyobraźnia muzyczna, temperament, silna osobowość.