Przełom - odcinek
doliny rzecznej o wąskim dnie i stromych zboczach, w którym
ciek wodny (
rzeka) pokonuje przeszkodę obecną na jej drodze (np.
pasmo górskie lub inna wypukłość terenu)Rodzaje przełomów:
antecedentny (przetrwały) - powstaje, gdy na drodze rzeki zaczyna tworzyć się wypiętrzenie tektoniczne, a ruch wznoszący jest na tyle wolny, że
erozja wgłębna wód nadąża z wcinaniem koryta rzeki w podłoże. Często przełomy te mają kręty , meandrowy przebieg, pokrywające się z biegiem rzeki przed rozpoczęciem procesu podnoszenia się terenu. (np. przełom
Dunajca w
Pieninach, przełom
Hornadu w
Słowackim Raju, przełom rzeki
Kolorado, przełom
Popradu przez
Beskid Sądecki);
odziedziczony - powstaje, gdy rzeka wykorzystuje dolinę lodowcową płynąc jednak w kierunku przeciwnym niż płynęła
rzeka lodowcowa (np.
Poznański Przełom Warty);strukturalny - ściśle związany z budową geologiczną obszaru, powstaje, gdy rzeka natrafia na osady o większej odporności co powoduje wyraźne przewężenie doliny;
przelewowy - powstanie przez rozcięcie zapory spiętrzającej wodę rzeczną. Zaporę tę stanowić mogą wały morenowe, jęzory osuwiskowe, strumienie lawy lub jęzory spływów moren ablacyjnych bądź rygle skalne(np. rygiel
Zmarzłego Stawu nad
Czarnym Stawem Gąsienicowym).
regresyjny - powstaje w wyniku
erozji wstecznej źródeł rzeki (zobacz
kaptaż), co doprowadza do przecięcia działu wodnego i połączenia się dwóch rzek.(np. przełom Lubrzanki w
Górach Świętokrzyskich)
epigenetyczny - powstaje, gdy rzeka rozwija się na powierzchni zbudowanej ze
skał osadowych pokrywających ukrytą pod nimi starą rzeźbę. Rzeka wzdłuż swojego grzbietu odpreparowuje stare, odporne grzbiety. Przecinając je tworzy przełomy (np. przełom
Dunaju przez
Masyw Czeski, przełom
Bobru poniżej
Jeleniej Góry, przełom
Soły przez
Beskid Mały);pozorny - powstaje poprzez odpreparowanie rowu zapadliskowego na obszarze o rzeźbie zrębowej (np. przełom
Renu, przełom
Wisły koło
Tyńca).
W celu uzyskania więcej informacji, zobacz w Wikipedia.οrg...
En kløft eller en slugt er defineret som en dyb sprække, en aflang fordybning eller en sænkning, som er åben i den ene ende.En kløft er en
dal, som har stejle sider f.eks. pga. en
flods erosion.
Se mere på Wikipedia.org...
En canyon er en dal med steile sider som er oppstått ved at en elv har gravd seg ned gjennom hard berggrunn. Ordet brukes bare om de virkelig store dalene, mens de små kalles
gjel. Verdens største canyon er
Grand Canyon i
USA. I
Norge har vi flere mellomstore canyoner. Flere av disse omtales lokalt som
Nord-Europas største.
Les mer på Wikipedia.org...
Free Download Now!
