Urodził się w Paryżu i był uznawany za "cudowne dziecko" ponieważ w wieku 2 lat zaczął czytać, pisać i pobierał lekcje muzyki. Swój pierwszy koncert dał w wieku 5 lat, mając 16 lat napisał swoją pierwszą symfonię.

W latach 1853-1857 piastował stanowisko organisty w kościele Saint-Merry a w 1858-1877 w kościele St. Madeleine w Paryżu. Po roku 1877 koncertował i komponował. Był współzałożycielem Societe Nationale de Musique (Narodowe Towarzystwo Muzyczne) co było jak najbardziej naturalne dla tego wszechstronnego, utrzymującego bogate kontakty z wieloma muzykami (Richard Wagner, Ferenc Liszt, Hector Berlioz, Georges Bizet) człowieka. Sam siebie określał mianem eklektyka, jednak ten eklektyzm w jego kompozycjach, korzystających z dorobku innych twórców zaowocował własnym stylem, brzmiącym szczególnie w III Symfonii. Do tradycyjnego instrumentarium orkiestry dodał organy i fortepian, co sprawia, że symfonia ta ma niepowtarzalny charakter. W uznaniu wpływu twórczości kompozytora na rozwój francuskiej muzyki symfonicznej w roku 1881 został honorowym członkiem Academie des Beaux Arts.