Gebeurtenissen Hier staan alleen een aantal markante of belangrijke gebeurtenissen en langer durende ontwikkelingen vermeld. Voor een veel groter overzicht van de gebeurtenissen in 1933 kunt u de maandpagina's raadplegen:President
Hindenburg benoemt op
30 januari, op aanraden van
Franz von Papen,
Adolf Hitler tot
rijkskanselier. Von Papen wordt vicekanselier, en ook verder zitten er voornamelijk niet-
NSDAP-leden op de sleutelposities. Desondanks weet de NSDAP al snel de macht naar zich toe te trekken. Op
27 februari gaat het
Rijksdaggebouw in vlammen op. Als dader wordt de Nederlander
Marinus van der Lubbe aangewezen. De regering-Hitler maakt van de gelegenheid gebruik om verregaande maatregelen tegen de
communisten te nemen. Later in het jaar wordt Van der Lubbe
ter dood veroordeeld, maar zijn medeverdachten (
Ernst Torgler en drie Bulgaarse communisten) krijgen
vrijspraak. Zie: RijksdagbrandDe verkiezingen voor de
Rijksdag van
5 maart leveren een overwinning op voor de
NSDAP, die 288 van de 647 zetels behaalt. Omdat de zetels van de communistische
KPD niet worden meegeteld, is dit zelfs een absolute meerderheid. Met steun van de DVP krijgt hij een wet aangenomen die zijn regering
dictatoriale bevoegdheden geeft.Duitsland wordt op
nationaal-socialistische wijze 'gelijkgeschakeld': De
vakbonden worden opgeheven en vervangen door een nationaal-socialistisch Arbeitsfront, de andere partijen worden verboden of heffen zichzelf op, en ook in de kerk geldt het nationaal-socialistische gedachtegoed. Politieke gevangenen worden ondergebracht in
concentratiekampen. Onder meer het eerste concentratiekamp
Dachau was gebruiksklaar op
21 maart 1933. Ook tegen de
Joden worden in
Duitsland maatregelen genomen. Joden worden uitgesloten van de ambtenarij, en hun mogelijkheden om
hoger onderwijs te krijgen of als
dokter of
advocaat te werken worden ingeperkt. Vele Joden vluchten naar het buitenland, en de
Volkenbond richt een orgaan op om zich met de Duitse vluchtelingen bezig te houden.Op
1 april wordt een boycot van Joodse winkels en bedrijven gehouden. In de nacht voordien werd op de ruiten geschilderd: "Gevaar! Joodse winkel." Boeken van
communisme, joodse en andere het regime niet welgevallige schrijvers worden in
Duitsland uit bibliotheken verwijderd en openbaar verbrand.Een wet regelt de eventueel gedwongen
sterilisatie van bepaalde ernstig zieken.Het
Japanse leger rukt verder op in
China.
Jehol wordt bij
Mantsjoekwo gevoegd, en het Chinese leger wordt verdreven uit het gebied tot aan
Peking. Ook elders heeft China problemen: Het 19e leger, onder leiding van Tsai Ting-kai, komt in opstand en verklaart de onafhankelijkheid voor de provincie
Fukien.Nadat de
Volkenbond Japan als agressor aanwijst in het conflict met
China, en een autonoom
Mantsjoerije binnen China steunt, stapt Japan op
25 februari uit de Volkenbond.Op het Nederlandse pantserschip
Hr. Ms. De Zeven Provinciën breekt
muiterij uit, naar aanleiding van de bezuinigingen. De gewelddadige wijze waarop de muiterij wordt neergeslagen (er wordt een
bom op het dek gegooid) leidt tot protesten.
Colombia en
Peru komen tot een kleine oorlog rond het bezit van de stad
Leticia, maar stemmen uiteindelijk beide toe in arbitrage.In augustus vernietigt het
Irakese leger, onder toezicht van de
Britten, tientallen Assyrische dorpen en vermoordt daarbij duizenden
Assyriërs.De onderhandelingen op de Ontwapeningsconferentie verlopen moeizaam. Eén van de belangrijkste geschilpunten is de Duitse wens tot 'bewapeningsgelijkheid':
Duitsland wil dat het dezelfde recht op bewapening krijgt als andere landen.
Frankrijk staat hier negatief tegenover, zeker als dit door bewapening van Duitsland, en niet ontwapening van de andere landen zal gebeuren. De problemen om deze 'bewapeningsgelijkheid' te krijgen brengen Duitsland ertoe om op
14 oktober uit de conferentie en de
Volkenbond te stappen. Het internationale politieke klimaat staat ook niet naar ontwapening: landen als de
Verenigde Staten, het
Verenigd Koninkrijk en
Japan maken plannen om hun
marinevloot uit te breiden.
Franklin Delano Roosevelt treedt aan als president van de
Verenigde Staten. Hij begint met een serie maatregelen die de economie uit het slop moet halen, de zogenaamde '
New Deal'. Eén van de maatregelen is dat de Verenigde Staten de
goudstandaard verlaat, een andere een uitgebreid pakket aan
werkverschaffing.De regering van
Engelbert Dollfuss in
Oostenrijk krijgt dictatoriale volmachten. Hij heeft veel te stellen met de
nationaal-socialisten, en de
NSDAP in Oostenrijk wordt verboden. Tussen
Duitsland en Oostenrijk ontstaan ernstige spanningen. Oostenrijk wordt ontwricht door grote aantallen nationaal-socailistische
bomaanslagen en andere acties.In
Siam draait koning Prajadiphok door middel van een staatsgreep de constitutionele hervormingen terug, maar later in het jaar vindt een liberale tegenstaatsgreep plaats.In de
Sovjet-Unie vinden zuiveringen plaats.Om de internationale crisis te bestrijden wordt in
Londen een internationale economische conferentie gehouden. Deze mislukt vooral door onenigheid over de
goudstandaard: De overgebleven 'goudlanden' in Europa en het
Verenigd Koninkrijk zijn voorstander van een vasthouden van en terugkeren naar de goudstandaard, de
Verenigde Staten zijn fel tegen.
Ierland schrapt de eed van trouw aan de
Britse Kroon.De
Cubaanse president
Carlos Manuel de Céspedes en zijn regering worden in een
burgeroorlog tot aftreden gedwongen en een militaire
junta neemt de macht in handen. De burger Grau San Martin wordt president, maar feitelijk sterke man is kolonel
Fulgencio Batista.De
Verenigde Staten erkennen de
Sovjet-Unie en de beide landen knopen diplomatieke betrekkingen aan.De
Drooglegging in de
Verenigde Staten wordt beëindigd.Verkiezingen in
Spanje leveren een ruk naar rechts op. De
anarchisten proberen in december een revolutie, die echter faalt.In de
Chaco-oorlog tussen
Paraguay en
Bolivia wordt een
wapenstilstand bereikt.Diverse politieke leiders komen om bij aanslagen: president Luis Miguel Sánchez Cerro van
Peru, koning
Nadir Shah van
Afghanistan en premier
Ion Duca van
Roemenië. Aanslagen op aankomend president
Franklin Delano Roosevelt van de
VS en president
Engelbert Dollfuss van
Oostenrijk mislukken.In kasteel
Rhijnauwen nabij
Bunnik gaat de eerste Nederlandse
jeugdherberg open.
Zie meer op Wikipedia.org...
События Пик
Голодомора на Украине,
Кубани,
Поволжье, в котором погибло несколько миллионов человек.В
Москве и
Ленинграде раскрыт контрреволюционный заговор "общества педерастов", по которому было арестовано 130 человек.
ОГПУ выявлена и пресечена деятельность нескольких групп, которые занимались "созданием сети салонов, очагов, притонов, групп и других организованных формирований педерастов с дальнейшим превращением этих объединений в прямые шпионские ячейки".Реорганизация
МГУ.
30 января — к власти в
Германии пришёл
Адольф Гитлер, назначенный
рейхсканцлером Германии.
26 апреля — в
Германии создано
Гестапо.
1 июня — в
СССР сформирована
Северная военная флотилия, место базирования
Кольский залив. Командующим назначен З. А. Закупнев.
18 августа — в
Днепропетровске начал работать авиационно-спортивный клуб.
16 ноября —
США и
СССР установили дипломатические отношения.1933—1945 — 32-м
Президентом США избирается
Ф. Рузвельт. Четырежды переизбирался на пост президента страны и занимал его до самой смерти в
1945 году. С его именем связана также одна из самых значительных страниц в истории внешней политики и дипломатии
США, и в частности установление нормализация дипломатических отношений с Советским Союзом. Внёс значительный вклад в создании антигитлеровской коалиции. С начала 2-й мировой войны выступил за поддержку Великобритании, Франции,
СССР(с июня 1941) в их борьбе с
фашистской Германией.Канонизация под именем Святой Бернадетты жительницы французского города
Лурда Бернадетты Субиру.
Продолжение на Wikipedia.οrg...