gebeurtenissen Voor een veel groter overzicht van de gebeurtenissen in 1932 kunt u de maandpagina's raadplegen:De
Grote Depressie sleept voort, hoewel het dieptepunt eind 1931 bereikt lijkt te zijn. De economische crisis leidt tot een toename van het
protectionisme: veel landen voeren
contingentering (maxima aan de hoeveelheid import) in of verhogen
invoerrechten.
Nederland,
België en
Luxemburg tekenen het verdrag van Ouchy ter verlaging van de onderlinge invoerrechten, maar later in het jaar komt Nederland in een handelsconflict met
Duitsland.In verband met de economische problemen was de betaling van de Duitse
herstelbetalingen aan de
geallieerden en van de oorlogsschulden van de geallieerden aan de
Verenigde Staten voor een jaar opgeschort. In het verdrag van Lausanne worden de Duitse schulden geregeld, zij het dat in het akkoord van vertrouwen aangegeven wordt dat ratificatie pas plaatsvindt als ook de oorlogsschulden met de VS geregeld zijn. President
Herbert Hoover is niet bereid tot het verder opschorten van de oorlogsschulden, maar wel tot onderhandelingen over een regeling. Deze onderhandelingen verlopen echter zeer stroef door een gebrekkige samenwerking tussen Hoover en toekomstig president
Franklin Delano Roosevelt. Het Franse besluit de oorlogsschulden te betalen, leidt tot de val van het kabinet.
België en
Polen weigeren te betalen.
Japan voltooit de verovering van
Mantsjoerije op
China, en Mantsjoerije verklaart zich onafhankelijk, met ex-keizer
Pu Yi als staatshoofd (zie
Mantsjoekwo). Mantsjoekwo is een Japanse vazalstaat, en wordt door andere landen niet erkend. Het rapport van de
commissie-Lytton is vernietigend over Japan, maar het land weigert toe te geven. Japan dreigt uit de
Volkenbond te stappen.Ook rond
Sjanghai raken China en Japan in oorlog. Hier is echter bemiddeling effectief, en de Japanners keren uiteindelijk terug naar hun eigen gebiedje in de internationale consessie.
Bolivia en
Paraguay raken in gewapend conflict over de
Gran Chaco-regio, zie
Chaco-oorlog. Meerdere pogingen om de beide landen te bewegen tot een diplomatieke oplossing van het conflict te komen, zijn niet effectief.De politieke situatie in
Duitsland is zeer instabiel. Bij verkiezingen winnen de
nationaal-socialisten aan de ene kant en de
communisten aan de andere kant veel terrein. De NSDAP wordt de grootste partij. Bij de verkiezingen voor
Rijkspresident krijgt
Adolf Hitler veel stemmen, maar delft uiteindelijk toch het onderspit tegen zittend president
Paul von Hindenburg.Na onenigheid met Von Hindenburg valt het
kabinet-Brüning II. Er wordt een nieuw kabinet gevormd, geleid door
Franz von Papen (zie
kabinet-Papen), buitenparlementair en van rechtse signatuur.Rijkskanselier Von Papen wordt in een noodverordening tot rijkscommissaris van
Pruisen benoemd, met verreikende volmachten, zo kan hij Pruisische
ministers ontslaan en door door hemzelf gekozen personen vervangen. Ondanks Pruisische protesten wordt de actie als grondwettig beschouwd door het Rijksgerechtshof. Von Papen gebruikt zijn bevoegdheden onder meer voor het samenvoegen van Pruisische en rijkssministeries, daarmee de autonomie van Pruisen binnen het Duitse Rijk opheffend.De
Rijksdag wordt ontbonden omdat zijn samenstelling niet meer met de politieke situatie in Duitsland overeenkomt, en de nieuwe verkiezingen geven het gebruikelijke beeld met grote winst voor
NSDAP en communisten, en verlies voor centrum en gematigd-rechts. Gesprekken tussen Von Hindenburg en Hitler over de vorming van een nieuwe regering hebben geen resultaat: Hitler wil niet meewerken aan een regering, maar slechts de volledige regeringsmacht, wat Von Hindenburg weigert. Von Papen krijgt onbeperkte bevoegdheid tot ontbinding van de Rijksdag, en als een motie van wantrouwen wordt aangenomen tegen de economische crisisplannen van zijn regering, doet hij dit inderdaad, en na slechts 3 maanden zijn er weer nieuwe verkiezingen. Een noodverordening tegen het politieke geweld stelt de doodstraf op onder meer
doodslag op politieke tegenstanders en
brandstichting met dodelijke afloop.De verkiezingen leiden niet tot grote verschuivingen, wel verliezen de nationaal-socialisten een deel van het gewonnen terrein. Nadat
NSDAP,
SDP en
Centrumpartij allen niet bereid blijken zijn regering te steunen, treedt Von Papen af. Onderhandelingen met Hitler lopen opnieuw op niets uit (dit keer is Von Hindenburgs wens dat Hitler een Rijksdagmeerderheid zoekt het struikelblok), en een nieuw kabinet wordt gevormd onder leiding van
Kurt von Schleicher, zie
kabinet-Schleicher. De gematigde nationaal-socialist
Gregor Strasser, die met Von Schleicher had onderhandeld over een vicekanselierschap, wordt gedwongen zijn posities binnen de
NSDAP neer te leggen.Een grote Ontwapeningsconferentie moet tot algemene ontwapening leiden. Hoewel er veel gesproken wordt over welke wapens wel en niet verboden moeten worden, is bij het einde van het jaar nog geen duidelijke resolutie aangenomen.
Duitsland is van mening dat het vanwege het
verdrag van Versailles op het gebied van bewapening is achtergesteld, en stelt dat als de uitkomst van de conferentie niet is dat de Versailles-normen voor alle landen gelden, Duitsland dit deel van het verdrag van Versailles als niet-meer-geldig zal beschouwen. Duitsland blijft enige tijd weg van de conferentie, totdat dit principe van pariteit (geen striktere eisen voor Duitsland dan voor andere landen) door de voornaamste geallieerden wordt erkend.In
Ierland komt een meer
nationalistische regering aan de macht, onder
Eamon de Valera. Deze wenst onder meer de eed van trouw aan de Britse Kroon af te schaffen. Het verbod op republikeinse organisaties zoals de
IRA wordt opgeheven.
7 mei - De Franse president
Paul Doumer komt om bij een
aanslag. De dader, de Russische immigrant
Paul Gorgulov, wordt berecht en ter dood gebracht.
Siam krijgt een nieuwe
grondwet, waarin het land een
constitutionele democratie wordt met sterk verminderde macht van de koning.Op
28 mei wordt het laatste gat in de
Afsluitdijk gedicht. De afsluiting van de
Zuiderzee is daarmee voltooid. Het afgesloten deel wordt het
IJsselmeer, het overblijvende deel de
Waddenzee.
28 juni - In
België worden de eerste
taalwetten goedgekeurd: de openbare besturen in Nederlandstalige gebieden zullen voortaan het
Nederlands gebruiken, en ook de lagere en middelbare scholen worden in Vlaanderen vervlaamst.De
democratische kandidaat
Franklin Delano Roosevelt verslaat de zittende president
Herbert Hoover in de
presidentsverkiezingen in de
Verenigde Staten.De
Volkenbond bemiddelt in een conflict tussen
Polen en
Danzig.In de
Sovjet-Unie worden onder meer
Grigori Zinovjev en
Lev Kamenev uit de partij gezet omdat zij wetenschap zouden hebben gehad van anti-revolutionaire activiteiten zonder daartegen iets te ondernemen.Omdat de sovjetregering veel
graan opeist voor de industriegebieden en de export, ontstaat er in de landbouwgebieden, in het bijzonder in de
Oekraïne, een zware
hongersnood.De eerste in serie gebouwde automobielen lopen van de band. De
NAZ A is gebouwd onder licentie van
Henry Ford.De regering van
Perzië zegt het consessiecontract van de Anglo-Persian Oil Company op, hopende in nieuwe onderhandelingen gunstiger voorwaarden te kunnen afdingen. De compagnie en het
Verenigd Koninkrijk verklaren de opzegging als onwettig te beschouwen.De
Olympische Zomerspelen worden gehouden in
Los Angeles. Voor het eerst wordt een Olympisch dorp gebouwd, dat overigens alleen voor de mannelijke deelnemers gebruikt wordt.Cockcroft en
Walton bouwen de eerste atoom-smasher en zetten
lithium om in
helium.De italiaan
Alfredo Binda wordt als eerste
wielrenner voor de derde keer
wereldkampioen op de weg.
Zie meer op Wikipedia.org...
Free Download Now!
