Babylon 10
Simply the best definition!

Download it's free

Ě

Wikipedia Español La enciclopedia libre

Download this dictionary
E
La E es la quinta letra del alfabeto español y del alfabeto latino básico y su segunda vocal. Su nombre es femenino: la e, con dos formas para el plural: es o ees, siendo más recomendada la primera.

Ver más en Wikipedia.org...

 
Ë
(E con umlaut o diéresis) es una letra de los alfabetos albanés y casubio. También está presente como variante de la letra E en afrikáansneerlandésfrancés y luxemburgués. Se presenta también en turoyo cuando se escribe con el alfabeto latino, y, por último, es idéntico a la letra Ë (yo) de los alfabetos ruso y bielorruso.

Ver más en Wikipedia.org...

 
E!
E! Entertainment Television es una cadena de televisión estadounidense que emite por cable y por satélite. Fue lanzada en 1987 como Movietime, un canal pequeño que emitía avances de películas y entrevistas. En 1990 fue renombrada como E! Entertainment Televisión. Su propietario actual es Comcast

Ver más en Wikipedia.org...

 
Electrón
El electrón (del griego clásico ἤλεκτρονámbar), comúnmente representado por el símbolo: e, es una partícula subatómica con una carga eléctrica elemental negativa. Un electrón no tiene componentes o subestructura conocidos, en otras palabras, generalmente se define como una partícula elemental. Tiene una masa que es aproximadamente 1836 veces menor con respecto a la del protón. El momento angular (espín) intrínseco del electrón es un valor semientero en unidades de ħ, lo que significa que es un fermión. Su antipartícula es denominada positrón: es idéntica excepto por el hecho de que tiene cargas —entre ellas, la eléctrica— de signo opuesto. Cuando un electrón colisiona con un positrón, las dos partículas pueden resultar totalmente aniquiladas y producir fotones de rayos gamma.

Ver más en Wikipedia.org...

 
Equivalencia entre masa y energía
La equivalencia entre la masa y la energía dada por la expresión de la teoría de la relatividad de Einstein.
indica que la masa conlleva una cierta cantidad de energía aunque la primera se encuentre en reposo, concepto ausente en mecánica clásica, esto es, que la energía en reposo de un cuerpo es el producto de su masa por su factor de conversión (velocidad de la luz al cuadrado), o que cierta cantidad de energía de un objeto en reposo por unidad de su propia masa es equivalente a la velocidad de la luz al cuadrado:
En la última fórmula la masa adquiere valor unitario como predeterminado de toda fracción, pudiendo adquirir, tanto la energía como la masa, diversos valores a única condición de que el resultado fuera la velocidad de la luz al cuadrado para que la equivalencia fuera correcta, esto dota la fórmula de cierta libertad de aplicación ya que es independiente de cualquier sistema de unidades, no obstante, actualmente se le aplica el sistema SI (en la fórmula anterior donde la velocidad de la luz se expresa en m/s, la energía en J y la masa en kg), aunque Einstein utilizara el CGS. En un Sistema de Unidades Naturales, c adquiere el valor 1 y la fórmula sería:
Donde se establece una igualdad entre Energía y Masa sin factor de conversión aparente. En teoría, el factor de conversión debe seguir aplicándose aunque su repercusión en el resultado sea 0.

Ver más en Wikipedia.org...

 
Hora de la India
 
Letra de unidad
La letra de unidad es una forma lógica de denominar y reconocer las unidades de disco o particiones en los sistemas operativos MS-DOS y Microsoft Windows. Otros sistema como Unix consiguen que los discos se vean en un directorio que se puede elegir.

Ver más en Wikipedia.org...


© Este artículo utiliza contenidos de Wikipedia® y está disponible bajo los términos de la Licencia de documentación libre GNU

Wikipedia Italiano L'enciclopedia libera

Download this dictionary
E
E è la quinta lettera dell'alfabeto italiano, largamente modellato su quello latino. È anche la quinta lettera dell'alfabeto etrusco ed ha la stessa forma della maiuscola dell'epsilon greco e dell'E cirillico. [e] è anche il simbolo che rappresenta una vocale anteriore medio-alta nell'alfabeto fonetico internazionale. In lingua italiana rappresenta la più comune congiunzione semplice tra parti del discorso. Può trasformarsi in ed a scopo eufonico.

Per saperne di più visita Wikipedia.org...

 
È

Per saperne di più visita Wikipedia.org...

 
Ë
La Ë, in minuscolo ë (e con metafonesi), è una lettera delle lingue albanesecasciuba ladina, e piemontese presente anche in afrikaansolandesefrancese e lussemburghese.

Per saperne di più visita Wikipedia.org...

 
Circonflesso
Il circonflesso ( ˆ ) è un segno diacritico utilizzato in varie lingue. Graficamente consiste in un tettuccio posto in cima alla lettera (nel caso della «i» prende il posto del puntino). In italiano è usato sempre più raramente, al contrario della lingua francese.

Per saperne di più visita Wikipedia.org...

 
E!
E! Entertainment Television è un canale televisivo via cavo, via satellite statunitense e internazionale. La rete fu creata nel 1987 sotto il nome di Movietime come joint venture di Comcast e Westinghouse e fu ribattezzata E! nel 1991. Successivamente il suo azionariato è cambiato: Comcast 90%, e Liberty Media 10%.

Per saperne di più visita Wikipedia.org...

 
E...

© Questo articolo utilizza materiale tratto da Wikipedia® ed è autorizzato sotto la licenza GNU Free Documentation License

Wikipedia Tiếng Việt – Bách khoa Toàn thư Mở Wikipedia

Download this dictionary
E
E, e là chữ thứ năm trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ tám trong chữ cái tiếng Việt, nó đến từ chữ epsilon của tiếng Hy Lạp. Chữ của tiếng Xê-mit có lẽ có nghĩa đầu tiên là "người cầu nguyện". Trong tiếng Xê-mit, chữ này đọc như /h/ (nhưng đọc là /e/ trong những từ có gốc từ tiếng khác); trong tiếng Hy Lạp, trở thành epsilon, đọc như /e/. Người Etruscan và người La Mã dùng lối phát âm này.

Để biết thêm thông tin, hãy vào trang Wikipedia.org...

 
É
É hay còn gọi là é trắng, trà tiên, tiến thực, danh pháp khoa học Ocimum basilicum L. var. pilosum (Willd.) Benth..

Để biết thêm thông tin, hãy vào trang Wikipedia.org...

 
Ê
Ê, ê là kí tự thứ chín trong bảng chữ cái tiếng Việt.
  • Ê trong tiếng Việt có thể dùng như một tiếng gọi "Ê, mày đang đi đâu đó?"
  • Ê còn có nghĩa là cảm giác tê ở trên cơ thể: ê răng, ê lưng ..

Để biết thêm thông tin, hãy vào trang Wikipedia.org...


© Bài báo này sử dụng tư liệu từ Wikipedia® và được cấp phép theo Giấy phép Tài liệu Tự do GNU và theo Giấy phép Creative Commons Attribution-ShareAlike.

THE Cro-Eng Dictionary

Download this dictionary
e
oh

Free for individual usage/Besplatan za osobnu uporabu

Büyük Türkçe -KürtçeSözlük 2.0

Download this dictionary
e
KURDÎ: tîpa alfabeya Tirkî ya şeşê.
  
 
KURDÎ: li
  
 
-de, -da içinde. isme a, e, ı, i halini verir.
KURDÎ: li
  
 
ad, isim * navê xwe ji mi re bibêje adını bana söyle ad , ad, isim , * navê nû tevlî rojnameyê bû yeni isimler gazeteye katıldı sıfat , * ez bi navê hevaltiyê vî tiştî ji te dixwazim arkadaş sıfatıyla bunu sende istiyoru mec imza , * di kovarê de navê navdar jî hene dergide ünlü imzalar da var ~ bi dû xwe xisti ünlenmek, nam salmak ~ dan 1) ad vermek , 2) ad yapmak, isim yapmak, ü kazanmak, nam almak 3) adı çıkmak , ~ danî ser ad koymak ~ di xwe da meyda okumak ~ goti ad vermek , * bi ser mi de neyê ez nav nabêjim üzerime varmayı ad vermem ~ girti ü almak , ~ hati kişandi ad çekilmek ~ heye lê ew tune ye ismi var cismi yok , ~ hilda anmak, zikretmek, bahsetmek * ditirse ku navê nexweşînê hilde hastalığı adını anmakta korkuyor ~ ji xwe berda ad yapmak, isim yapmak, ü almak , , , ü kazanmak ~ keti ser , adı çıkmak ~ kirin , ser xwe yapacağına dair söz vermek veya yapacağını ila etmek ~ kişandi ad çekmek ~ lê danîn 1) ad koymak 2) ad takmak ~ lê hati danî adı konulmak, adlandırılmak, adı verilmek ~ lê hati kiri ad almak, ad konulmak, adlandırılmak ~ lê kirin 1) ad koymak 2) ad takmak ~ li , danîn , ad koymak, ad takmak ~ li , kirin , ad koymak, ad takmak ~ û deng ad, şa şöhret, ün ~ û deng da nam vermek , , ü almak , , ünlenmek, şa vermek, meşhur olmak ~ û dengê , belav bû nam salmak, şöhret salmak ~ û dengê , derketi şöhret salmak ~ û dengê , li dinyayê belav bû şöhreti dünyayı tutmak ~ û dengê , li dinyayî birî namı nişanı kalmamak ~ û niç bayramlık ad, kötü ün ~ û nîşa adı sanı ~ û nîşana , adı sanı , ~ û nîşana xwe adıyla sanıyla ~ û nûç bayramlık ad, kötü ün ~ û nûçik 1) bayramlık ad 2) sıfat , ~ û nûç pê ve danî ad takmak ~ veda ü almak , ~ekî Xwedê , star e sır saklamayı bilmek gerek ~ê , aşkera kiri adını vermek , ~ê , belav bû adı duyulmak , ~ê , bi bîr anî adını anmak ~ê , bi bîr neanî adını anmamak ~ê , bi dînî derketi adı deliye çıkmak ~ê , bi xerabî derketi adı kötüye çıkmak ~ê , bi xerabî derxisti adını kirletmek , , adını kötüye çıkarmak ~ê , bihurîn , adı geçmek * pirtûka ku li jorê navê wê bihurî yukarda adı geçe kitap ~ê , bilind kirin , göklere çıkarmak ~ê civatê , rz topluluk adı ~ê curedar cins isim ~ê , dan , adını vermek , * navê mi bidê, wê ji te re bibe alîkar adımı ver o sana yardımcı olur ~ê , da ser xwe kendine ... süsü vermek * navê şoreşgeriyê daye ser xwe kendine devrimci süsü vermiş ~ê , da zanî adını vermek , ~ê , derbas bûn , adı geçmek, ismi geçmek * pirtûka ku li jorê navê wê derbas bû yukarda adı geçe kitap ~ê , derbasî , bû adı geçmek, adı yazılmak * navê wê derbasî dîroka têkoşînê neteweyî yê cîhanê bû adı dünya ulusal kurtuluş mücadeleleri tarihine geçti ~ê , derketin 1) ad yapmak , ü kazanmak 2) adı çıkmak , 3) adı çıkmak, adı kötüye çıkmak, çavlanmak, dillere düşmek , * ne zilamekî xerab e, lê carekê navê wî derketiye kötü ada değil, ama bir kere adı çıkmış ~ê , derxisti ünlendirmek ~ê diya xwe ji bîr kiri kim olduğunu bile unutmak ~ê dîko Elî Evdirehma e koyunu bulunmadğı yerde keçiye Abdurrahma çelebi derler ~ê , goti ad vermek , ~ê gur derketiye bi notî kurtu adı bir kere yırtıcılığa çıkmış ~ê , hati dayî adı verilmek ~ê , hebû adı olmak ~ê hevedudanî birleşik isim ~ê , heye adı var ~ê , heye lê ew bi xwe tune ye ismi var cismi yok , ~ê , hilneda adını ağzına almamak ~ê , ji dinyayê rakiri adını dünyada silmek ~ê , ji navê birandin , silmek , * navê wî ji cîhana siyasetê rakir adını siyaset dünyasında sildi ~ê , ketin , , adı karışmak * navê wî jî ketiye vê bûyera diziyê bu hırsızlık olayına adı da karışmış ~ê , keti deftera kara listeye girmek ~ê , kiri kutikê adını kütüğe geçirmek ~ê komê rz topluluk adı ~ê , lekedar kiri adını kirletmek , ~ê , lê danî birini adını bir başkasına koymak ~ê , lê hati nivîsandi adı geçmek, adı yazılmak * navê wê derbasî dîroka têkoşînê neteweyî yê cîhanê bû adı dünya ulusal kurtuluş mücadeleleri tarihine geçti ~ê , lê kiri ismini yazmak ~ê , lê nivîsandi ismini yazmak ~ê , li hev bû adları aynı olmak ~ê , li hev danî adları aynı koymak ~ê , li ser zimanê mi bû adı dilimi ucundaydı ~ê , ma adı kalmak * ew mir, navê wî ma o öldü adı kaldı ~ê , nehati hilda adı bile okunmamak ~ê , nehati ser zar û zimana esamisi okunmamak ~ê nenêrbara rz soyut isim ~ê , pê re bû adı üstünde ~ê , pê xara kiri adına kara sürmek, birine zifos atmak ~ê , ragihandi adını vermek ~ê razber , rz soyut isim ~ê şûştinê kiri serê suya göstermek , ~ê te bi xêr adını bağışlamak * navê te bi xêr? adını bağışlar mısın? ~ê , tune bû adı bile okunmamak ~ê we bi xêr? adını bağışlamak * navê we bi xêr? adını bağışlar mısınız? ~ê , winda bû adı bile okunmamak ~ê , winda kirin , kara leke sürmek ~ê wî tiştî lê danî adını koymak ~ê xerab hati ser , adlanmak, kötü ü kazanmak ~ê xwe heq kiri adını taşımak , ~ê xwe lê danî birine kendi adını koymak , ~ê xwe winda kiri altı adını bakır etmek ~ê xweser özel isim ~ê pêreyî yê navdêrî û rengdêrî ad ve sıfat ya cümleleri
KURDÎ: nav
  
 
adam, er , * ev peyayê bişewqe kî ye? bu şapkalı adam ki yiğit * peyayê mala bavê mi babagilli yiğidi adam, uşak , * peyayê aliyê di pir i karşı tarafı adamları çoktur adam , * ev peyayê mi e, li gotina mi guhdarî dike o benim adamımdır benim sözümü dinler adam, bey , * peyayê wê li bendê ye, divê ku here beyi onu beni bekliyor, gitmesi lazı mec piyon , piyon , ~ê , , adamı * tu tam peyayê vî karî yî se ta da bi işi adamısın ~yê mebizimki ,
KURDÎ: peya
  
 
akıl, us , , * navê wê ne di aqilê mi de ye adı aklımda kalmadı akıl , * kê ev aqil da we? kim size bu aklı verdi? akıl , * aqilê mi ev aqil bûya ma ez diketim vî karî? şimdiki aklim olsaydı bu işe girer miydim? mec ders , * ji vê bûyerê aqil negirt bu olayda ders almadı ~ anî fikir vermek ~ avêtin 1) aklını kaçırmak, aklını yitirmek, cinnet getirmek, delirmek * dihate guhê wî ku kesên îkramiyeyê ji wa re lê xistiye, aqil diavêti ikramiye kazananları delirdiklerini işitiyordu 2) aklını kaçırmak , 3) deliye dönmek , 4)üşütmek, kafayı yemek, tozutmak ~ avêti ser ~a akıl danışmak ~ berda kafayı takmak, sevdalanmak ~ bi ser kum keti aklı havada olmak ~ birî akıla yakı olmak ~ çeliqandi aklını oynatmak , ~ da akıl vermek ~ dan , birine akıl vermek ~ da sekinandi akıllara durgunluk vermek ~ derxistine firotanê her kesî aqilê xwe kiriye akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine aklını almış , , di ~ de man , akılda kalmak , ~ de naçe akıl almaz, akla yatmaz ~ di ser ~ re heye akıl akılda üstündür ~ firandi aklını oynatmak , ~ gihandin , 1) akıl etmek, düşünmek , 2) akıl sır erdirmek ~ girtin 1) akıllanmak, uslanmak 2) akıl kapmak ~ jê girti pay çıkarmak , ~ jê stendi akıl almak ~ ji ~ zêdetir e akıl akılda üstündür ~ ji ~ zêde ye akıl var, yakı var , ~ ji serê , birin 1) , aklını çalmak 2) , aklını çelmek , 3) , aklını çelmek, aklını başında almak , 4) zihini dağıtmak ~ ji serê , çû aklı başında gitmek ~ ji serê , revî keçileri kaçırmak ~ ji xwe re jê girti kıssada hisse almak , ~ kiri akıl etmek ~ li seriya e, ne li bejna e akıl yaşta değil, baştadır ~ mû diqelêşe akıl herşeyi alt eder ~ negihandin , kafasına sığmamak ~ negihîştin , , akıl sır ermemek ~ ne di sala de ye, di serî de ye akıl yaşta değil, baştadır ~ ne ji mezinatî û biçûkayî ye akıl yaşta değil, baştadır ~ ne li bejnê ye li serî ye akıl yaşta değil baştadır ~ nîşanî , da akıl öğretmek, akıl vermek ~ pê re tune ye , akıl terelelli , ~ qebûl naki akıl almaz , ~ re zerar e akıla zarar ~ sekinandi baş döndürücü , ~ şixulandi akıl yürütmek ~ taca zêrî e li serê hemû kesî nî e akıl herkeste bulunmaz ~ tevî hev kirine her kesî rakiriye aqilê xwe akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine aklını almış , ~ tiştekî zêrî e, kesek wî nabîne akıl herkeste bulunmaz ~ tune akılsız, cahil ~ û fikir akıl fikir , ~a de neçû akıla sığmamak ~ winda kirin 1) belleğini yitirmek 2) aklını oynatmak ~ek dan , fikir vermek ~ek ji , stendi akıl almak ~ekî di hatin , 1) aklı sonrada gelmek 2) , yeni bir fikir gelmek, aklına başka bir fikir gelmek ~ê , birîn 1) aklı kesmek, aklı yatmak, aklı almak 2) gözü tutmak, işine gelmek ~ê , , birîn , gözü tutmak ~ê , bi ser kum keti aklı başında bir karış yukarı , olmak ~ê , çelq kirin , aklını çelmek , , ~ê , de tiştek çêbû kafasında şimşek çakmak , , ~ê , de çû akıla sığar gibi, akla yatmak , ~ê , de neçûn 1) akıl almamak 2) akıla sığmamak ~ê , di çoka , de bû akılsızı teki olmak ~ê dîna di ser kumê wa re ye aklı bir karış havada olmak ~ê , gihîşti aklı ermek , ~ê , gihîştin , aklı , ermek ~ê , girti aklı ermek , ~ê , … girti beğendim * aqilê mi ew girt onu beğendim ~ê , hati serî aklı başına gelmek , ~ê , hev birî birbirini beğenmek, kabul etmek ~ê , jê nebirîn 1) gözü tutmamak 2) aklı almmaak , 3) ihtimal vermemek , ~ê , ji serê , birin , aklını başında almak ~ê , ji serê , çû aklı çıkmak ~ê , ji serê , derketi aklı zıvanada çıkmak ~ê , kêm bû kafasını bir tahtası noksa olmak ~ê ku hebû ew jî çû var ola aklını da yitirdi ~ê kurî bi teyr re firî var ola aklı da gitti ~ê , li cihekî di bû aklı başka yerde olmak ~ê , li hev keti aklını terazisi bozulmak ~ê , li hev qelibîn 1) aklı karışmak 2) aklını terazisi bozulmak ~ê , li ser serê , bû aklı başında bir karış yukarı , olmak ~ê mirov , sekinandi akıl durdurmak ~ê , nebirîn 1) , aklı almamak, aklına sığmamak, kafası almamak , 2) gözü alamamak 3) sanmamak, ihtimal vermemek ~ê , , nebirîn , gözü tutmamak , ~ê , neçû akılında çıkmamak ~ê , negihîştinê akıl erdirememek , ~ê , negirtin 1) akıl almamak , 2) , aklı almamak , * vê nîvê şeva hanê derketina zarok, aqilê mi nagire geceni bu vaktinde çocuğu dışarıya çıkması aklım almıyor 3) aklına sığmamak , 4) havsalası almamak ~ê , ne li serê , bû aklı başında olmamak ~ê nezana ji kîsî hevala e akılsız olanı hocası çoktur ~ê , qebûl nekiri akıl almamak ~ê , sekinîn 1) aklı durmak 2) aklı gitmek ~ê sivik barê giran 1) akılsız başı cezasını ayaklar çeker, düşüncesiz başı derdi büyük olur, baş belâsı ~ê , temam bû aklı ermek , ~ê , tema e 1) aklı başında , 2) aklı tam ayar , * di vê malê de kesê ku aqilê wî tema e tune ye bu ailede aklı tam ayar kimse yoktur ~ê , tiştekî , negirtin , aklı almamak , ~ê xwe anî serê xwe aklını başına almak , , ~ê xwe avêti akılda çıkarmak ~ê xwe bi nan û pîvazê re xwari aklını peynir ekmekle yemek ~ê xwe civandin , aklını başına almak , ~ê xwe çeliqandi aklını oynatmak , ~ê xwe da serê xwe aklını başına almak , , ~ê xwe de girti akılında tutmak ~ê xwe guharti kafayı değiştirmek ~ê xwe nas kirin 1) yüzü gözü açılmak , 2) kendini tanımak, kendini bilmek ~ê xwe pê re winda kirin , zihnini bozmak ~ê xwe revandi aklını kaçırmak ~ê xwe şaş kiri aklını şaşırmak, oynatmak ~ê xwe şeqandi aklını oynatmak ~ê xwe şixulandi akıl yormak * ca aqilê xwe bişixulîne, belkî bê hişê te akılını yor, belki hatırlarsın ~ê xwe top kiri aklını başına toplamak ~ê xwe winda kiri aklını kaçırmak, aklını yitirmek , ~ê xwe xebitandin , kafasını kullanmak ~ê xwe xwarin 1) kafayı yemek, aklını kaçırmak , 2) aklını kaçırmak , ~ê , yek nebirîn , gözü kesmemek , ~o tu li ku yî? akıl akıl gel çengele takıl
KURDÎ: aqil
  
 
alt, dip, alt taraf , alt, dip , * binê beroşê qul bûye tencereni altı delinmiş * binê beroşê tencereni dibi alt , * kursî bide binê xwe kürsüyü altına çek ,alt , ,alt , * qata bi alt kat alt , * di bi tavê de dixebite güneş altında çalışıyor * di bi gotinê de ma lafı altında kaldı alt , binê solê ayak altı dip , * binê deryayê deniz dibi dip, taban , * binê porê min xwê dabû saçlarımı dipleri terlemişti iç , * ez dê fanorî di bi de li xwe biki fanilayı içime giyeceğim 1 kök , * e dixwazi meseleyê ji bi hel biki meseleyi kökünde hal etmek istiyoruz 1 taban , 1 taban , 1 alt, aşağı , 1,alt, ast 1kızlık, bekaret ~ , ~ de nema altında kalmamak , ~ , de man , altında kalmak * ez di bi vê qenciyê de namînim bu iyiliği altında kalmam ~ kêranan , tava arası ~ xêz kiri altını çizmek ~ê , derketi aslı çıkmak, gerçeği ortaya çıkmak, gerçek ortaya çıkmak , ~ê , derketin , altında kalkmak ~ê , derxisti gerçeği ortaya çıkarmak, , çözmek ~ê guhê , xwê neda tınmamak ~ê hebanê kaza dibi , ~ê kîsik xuya kiri keseni dibi görünmek ~ lingê hev kolan , ayağını kaydırmak, , kuyusunu kazmak ~ê piyê , sabû kiri ayağını kaydırmak, ayağını altına karpuz kabuğu koymak ~ê piyên , hev sabû kirin , ayağını kaydırmak ~ê qûna , şil bûn , parmağı veya bilgisi olmak ~ê , tune bû aslı astarı , olmamak ~ê tûrikê , qul e dipsiz testi , ~ê xwe de berda altına kaçırmak , ~ê xwe de berda altına etmek , , ~ê xwe şil kiri altını ıslatmak ~ê xwe tije kirin 1) altına kaçırmak, altını pisletmek 2) mec altını doldurmak, cebini doldurmak , ~ê zimanê , negirti diş kovuklarını doldurmamak, dişini kovuğuna bile gitmemek ~ê zimanê , şil bû dilini altında bir şey olmak ~ê zimanê , şil bû hema goti dilini altındaki baklayı çıkarmak
KURDÎ: bin
  
 
amel, edi amel , ~ê , , ömür törpüsü ~ê , neçûn 1) elinde iş çıkmamak 2) eşek kuyruğu gibi ne uzar ne kısalır ~ê , qet neçû elinde iş çıkmamak ~ê serê , bû baş belâsı olmak, ömür , törpüsü olmak * tu emelê serê min î se benim sinir törpümsün ~ê serê , bûn , başını belâsı olmak ~ê serî baş belâsı, ömür türpüsü
KURDÎ: emel
  
 
arzu, istek , ~ê , da milê , , haşat etmek ~ê , rabû ayranı kabarmak, baharı başına vurmak, dama çıkmak , ~ê xwe dan , milê xwe ayranı kabarmak, dama çıkmak ,
KURDÎ: hil
  
 
arzulu, istekli, isterik, razı yakarıcı, yalvaran ~ e, dikarê çiya bide pişta xwe âşığa Bağdat sorulmaz , ~ê , bûn talip çıkmak ,
KURDÎ: lavakar
  
 
at at , ~ avêtin ber , at oynatmak , ~ carekê di cuherê vala de tê girtin insan bir sefer faka basar ~ çûn wek birûska ji esman datê yıldırı gibi koşmak ~ dan , atlandırmak, ata bindirmek ~ heye afir tune ye, afir heye ~ tune ye at olur, meydan olmaz , , meydan olur , at olmaz , ~ heye miraz e at murattır ~ ji hunerê xwe dişîre at sahibine göre eşer ~ leyîstandin , at oynatmak , ~ li ser afirê beran nayê girêdan bir ipte iki cambaz oynamaz ~ miraz e at mudarttır , ~ peya bûn li kerê siwar bûn attan inip eşeğe binmek ~ pê re bezandin at oynatmak , * ez hesp pê re nabezînim ben onunla at oynatmam ~ pê re rewiqandin at oynatmak , ~ rewiqandin ~ at oynatmak , ~ serî ji siwarê xwe stendin gemi azıya galmak ~ siwarê xwe nas dike at binicisini tanır, bir işi ehli olan iyi yapar ~ tune tu afiran çêdikî ayıyı vurmadan postunu satmak, dereyi görmeden paçaları sıvamak ~ tune tu radibî afiran çêdikî , , fol yok yumurta yok ~ û çeka baş ji bo roja teng pêwîst in iyi at ve silâh dar gün dostudur ~ zîn kirin , eyer vurmak ~ek û qespek li balê yek bûn , çok cömert olmak, dünya malına tamah etmemek ~ê baş, çeka baş, jina baş ji mirovan re divê insana iyi at, iyi silâh ve iyi bir eş gerek ~ê belek alaca at ~ê beredayî yılkı at ~ê berî kır atı ~ê beş akıtmalı at ~ê berzîn binme çağına gelmiş tay ~ê bêkêr yaramaz at ~ê boz kırat ~ê cehxwarî arpa yemiş at gibi , ~ê cisnan saf kan at ~ê çal akıtmalı at ~ê çeleng çevik at ~ê çê bi xwe pûta xwe zêde dike yürük at yemini artırır ~ê çê alîka xwe zêde dike yürük at yemini artırır ~ê çê êmê xwe zêde dike yürük at yemini artırır ~ê devspî ağzı kilitli, ağzı kenetli , ~ê esîl siwarê xwe bi rê de nahêle 1) iyi at binicisini yarı yolda bırakmaz 2) sağlam ve durust kimse sözünün eridir ~ê fal , aygır, damızlık at, tohumluk at, döl atı ~ê kihêl 1) deve döşlü , 2) kestane dorusu ~ê kap hêşîn ayak donu mavi at ~ê kumeyt , doru at ~ê laxer lâgar at ~ê , lê nebezîn gözü , kesmemek, nazı geçmemek ~ê meşxweş eşkinli , ~ê , meydan kirin at koşturmak ~ê mê kısrak ~ê nêr at ~ê pêşbirkê yarış atı ~ê qemer yağız at ~ê qule donu yeşile çalan at ~ê , rabûn ser piyan şahlanmak ~ê reşboz donu siyah ve kır olan at ~ şê doru at ~ê , revandin aklını başından etmek ~ê sorboz demir kır at ~ê tox delişmen at ~ê xwe bi , re bezandin , at oynatmak , ~ê xwe meydan kirin at oynatmak, , cirit atmak , ~ê xwe nal bike paşê riya xwe hesap bike önce hazırlığını yap sonra işe giriş ~ê xwe pê re bezandin , at oynatmak , ~ê xwe tewilandin atını bağlamak ~ê yekberî bir yaşında at
KURDÎ: hesp
  
 
ateş, od * şaristanî ji agir çêbûye uygarlık ateşte doğmuştur ateş , * sotikê agir ateş közü ateş , * min xwari ji ser agir danî yemeği ateşte indirdi ateş , * agirê topa heya nîvê şevê dom kir top ateşi geceye kadar sürdü ateş, hararet, kızdırma , * agirê canê nexweş rabû hastanı harareti arttı yangı ateş , * hûn xwe diavêji nav agir kendinizi ateşe atıyorsunuz mec yaramaz , acı, zehir zemberek , * îsot eynî agir biber zehir zemberek ateş, çok çalışkan * eynî agir e çok çalışka biri 1,ateşli , ~ avêtin , 1) , tutuşmak, ateş almak 2) , tutuşturmak ~ ber bû yanmak, yangı oluşmak ~ berdan , 1) , ateşe vermek, tutuşturmak 2) kundaklamak ~ berî , da ateşe vermek ~ besti ateş kesmek ~ bi cegera , keti ciğeri kebab olmak ~ bi çiya bikeve ter û hişk tevde dişewiti yaş ve kuru birlikte yanar ~ bi dilê , keti içi sızlamak ~ bi erdê bikeve gurzek , wî naşewite tuzu kuru, hiç birşeyi tasa etmeyen ~ bi erdê bikeve pûşek , naşewite tuzu kuru ~ bi , keti ateş çıkmak, yangı çıkmak ~ bike! lşk ateş! ~ bikeve dehlê qevdek pûşê mi tê tune ye , ne dağda bağım var, ne çakalda davam, keyif benim köy Mehmet ağanın ~ bi kezeba , keti içi yanmak , ~ bi kezeba , xistin) içini yakmak ~ bi kezeb û cîgerê , keti içi yanmak ~ bi konê bavê , ve danîn , mahvetmek ~ bi lingê , keti neye uğradığına şaşırmak ~ bi mala bavê te nekeve evi barkı yansın, ateşlere gelesin ~ bi mala derewîna ket kesî , bawer nekir yalancını evi yanmış kimseler inanmamış ~ bi mala , keti evi barkı yansı emmi, ateşlere gelesin ~ bi mala te bikeve evi barkı yansın ~ bi mala vireka ketiye, kesî bawer nekiriye yalancını evi yanmış, kimse inanmamış ~ bi mala xwe xisti yuvasını yıkmak , ~ birî ateş kesmek ~ bi serî keti başına belâ gelmek ~ bi , xisti ateşe vermek , ~ bû çok çalışka olmak * eynî agir e çok çalışka biri ~ dada ateş yakmak ~ da ber barûdê üzerine tuz biber ekmek ~ derxisti yangı çıkarmak ~ di çava de bû gözü ka bürümüş olmak ~ di çavê , de bû gözlerini , ka bürümek , ~ dibare durum çok kötü ~ e ateş gibi , ~ e , ketinê bir belâdır düşmüşüz ~ geş kiri ateşi uyandırmak , ~ girte mala derewîna kesî bawer nekir yalancını evi yanmış kimseler inanmamış ~ girti ateş almak ~ gur bû alev saçağı sarmak, ateş bacayı sarmak , ~ gur kiri alevlendirmek, harlamak ~ heye di qoca de ne varsa yaşlılarda var ~ jê barî ateş püskürmek ~ jê rijîn 1) ateş saçmak 2) ateşi çıkmak , ~ ji ber çû ateş püskürmek ~ ji deva rijî sap yiyip sama sıçmak ~ ji dev barî ateş püskürtmek ~ ji dev çû ateş püskürmek ~ ji dev rijî ateş kesilmek ~ ji devê , barî ateş püskürmek ~ ji devê , çû ateş püskürmek, ateş fışkırmak ~ ji devê , rijîn , ateş püskürmek ~ ketin ... ateş düşmek, yangı çıkmak ~ ketin , yangı çıkmak, ateş çıkmak ~ ketin , 1) ateş almak, paniğe kapılmak , 2) azmak, azgı olmak , ~ keti binî etekleri tutuşmak ~ keti dawa , etekleri tutuşmak ~ ketin , dilê , içine ateş düşmek, yüreğine ateş düşmek ~ kirin 1) ateş yakmak 2) ateş açmak, ateş etmek ~ kirin , dilê , yüreğine ateş düşürmek ~ ku li erdê dikeve , hişk û ter bi hev re dişweti yaş ve kuru birlikte yanar ~ lê barandi ateş yağdırmak , ~ lê barî büyük bir müsibetle karşılaşmak ~ lê hilanî bir işi çabuk bitirmek ~ li ber kulîna xwe dada evini kendi eliyle yakmak ~ li binî bû çok sıcak yemek ~ li heriyê çû etkinliği olmayan, verimsiz ~ li pûş xweş diçe, hema dewama wî tune hızlı sağanak tez geçer ~ nebe dûma dernayê ateş olmaya yerde duma çıkmaz ~ pê ketin 1) ateş almak, tutuşmak, alev almak 2) yanıp tutuşmak 3) biber gibi yanmak , ~ pê ve danîn 1) ateşle yakmak 2) tutuşturmak ~ qut kiri ateş kesmek ~ rabû yalazlanmak ~ rawestandi ateş kesmek , ~ re tirûşa , heye ateşe dayanaklı ~ rû girti ateş ımızganmaya yüz tutmak ~ tê de bûn 1) yerinde duramamak 2) ateşli , ~ û barûd li ba , hev nabi ateşle barut bir yerde durmaz ~ û barûd nêzî hev kiri üstüne tuz biber ekmek ~ û pîşo li ce hev nabi ateşle barut bir yerde durmaz ~ û pûş li ce hev nabe , ateşle barut yanana durmaz ~ û xurî tê de bû yerinde duramamak ~ vedan 1) ateş saçmak 2) ateş açmak ~ xisti dawa xwe belâ satan, nifak kavga araya kimse ~ xisti dilê , yüreğine ateş düşürmek ~ xurt kiri ateşi harlamak ~ xweş bû alev saçağı sarmak, ateş bacayı sarmak , ~ xweş e lê xwelî jê çêdibe her şeyi bir olumsuz yanı vardır anlamında bir deyim ~ xweş kirin 1) ateşi uyandırmak , 2) ateşi harlamak 3) yangını körüklemek ~ekî sor 1) eli bayraklı , şirret 2) çok yaramaz, haşarı ~ê ahengê şenlik ateşi ~ê , avêti nav dilê , içi götürmemek, silkelemek , * agirê rewşa xerab a zarokê koçbera avête nava dilê mi göçme çocukları kötü durumu beni silkeledi ~ê , bi dilê , ketin , acısı * ji ber vê rewşa wî agirê wî bi dilê mi ket onu bu hali yüreğimi dağladı ~ê binê kayê sinsi, sama altında su yürüten ~ê binê kayê bû sama altında su yürütmek ~ê canê , rabû hararet basmak , ~ê çiliya çocuk doğdukta sonra 40 gü boyunca evde ateş çıkarılmaz, eğer o esnada ateş verilirse çocuğu azgı olacağına inanılır. Çocuğu kırkı çıktıkta sonra ‘agirê çiliyan’ olayı biter ~ê , danî ateşi düşmek ~ê , daxisti ateşini almak, ateşini düşürmek * paçê bisirke deyni ser eniya wê, dê agirê wê daxîne sirkeli bezi alnına koyun, ateşini alır , ~ê , de şewitîn , ateşine , yanmak ~ê dosta mirova naşewitîne dost ateş bile olsa adamı yakmaz ~ê geş harlı ateş ~ê gumreh harlı ateş ~ê , hilda ocağını söndürmek ~ê kayê fazla ısı vermeye ateş, ölgü ateş ~ê kulê bi mala , keti ateşlere gelmek ~ê no harlı ateş ~ê , pîva ateşini ölçmek ~ê pûş sama alevi ~ê qoca kütük ateşi, tecrübeli kimseler içi söylene deyim ~ê qurma kalıcı ateş ~ê sor e 1) yama ve yaramaz kimse 2) ateş pahası , , ~ê , şewitîn , ateşine , yanmak ~ê Xwedê 1) çok çalışkan, becerikli 2) azgin 3) inatçı 4) amansız dert ~ê , zêde bû ateşi çıkmak ,
KURDÎ: agir
  
 
avuç, apaz , * bi çenga xwe geni hilanî buğdayı avucu ile aldı avuç, apaz , * çengek birinc bir avuç pirinç * çengek genim bir apaz buğday ~ lê xistin , avuçlamak ~a xwe lê xistin avuçlamak ~ek bir avuç , * çengek genim bir avuç buğday ~ek av e ji behrê diçe testi kırılsa da kulpu elde kalır ~ek tijî avuç dolusu , ~ ê , tije garis be dendikek jê narije sinekten yağ çıkarmak ~î vala bomboş
KURDÎ: çeng
  
 
ayak , ayak, bacak , ayak , * em bi lingê te heyanî êvarê nikari bigihîji gund seni ayağınla köye akşama kadar varamayız ayak, bacak , * çar lingê vê pirê hene bu köprünü dört ayağı var * lingê maseyê masanı bacağı lşk tetik , değirme hareket mili ayak, kadem, adım , mec kadem, uğur ~ avêti ayak atmak , ~ avêtin , , ayak atmak , ~ avêti ber tûma kaçamak cevap vermek ~ avêti hundir içeriye ayak basmak, içeri girmek ~ avêti ser hev , ayak ayak üstüne atmak ~ avêti ser ~ bacak bacak üstüne atmak ~ avêti ser pê ya gelip oturmak, ya gelmek ~ bavê min ~ tabana , kuvvet ~ bi ling diçe ber sing adım adı hedefine ulaşmak, adım adı hedefine yaklaşmak ~ê , bi mal nekeve! eve bir daha uğramayasın! ~ cot kiri nalları dikmek ~ da ber xwe ayaklarına baslmak ~ da erdê ayak diremek ~ da ser , , baskı yapmak ~ guharti ayak değiştirmek ~ hilda acele etmek , ~ li ber hev xisti at başı , gitmek ~ neda binê xwe ayağına üşenmemek , ~ pê kiri ayak basmak , ~ tê re kiri ayağına geçirmek ~ û dest di hev de derbas kiri çeyreklemek , ~ û dest di hev de hati derbaskiri çeyreklenmek ~ek di gorê de bû bir ayağı çukurda olmak ~ekî , di gorê de bû bir ayağı çukurda olmak ~ê aşê değirme hareket mili ~ê , bi binî neketi durmada çalışmak ayağına üşenmemek , ~ê , erd girti ayağı yere basmak ~ê , erd negirti sevinçte uşmak ~ê , ji , birîn , ayağını kesmek ~ê , jê de keti bacakları kopmak ~ê , jê weşî bacakları kopmak , ~ê , ji erdê birî ayağı yerde kesilmek , ~ê , ji , kirin , ayağını kesmek ~ê , kirê xwesti ayağına kira istemek ~ê , kirin qeydê ayağına bağ olmak ~ê , li hev çûn û hati ayağı , dolaşmak ~ê , li hev keti ayağı , dolaşmak ~ê mi di zik de gebersin ~ê mirovan , lê neketiye insa ayağı değmemiş , ~ê mirovan , pê nebûye insa ayağı değmemiş , ~ê pêxas li ber deriyê soldirû ye tilkini dönüp dolaşıp geleceği yer kürkçü dükkanıdır ~ê , şemitandi ayağını kaydırmak ~ê şemitî kesê , tune ye düşeni dostu olmaz ~ê te li kevira nekeve Allah seni kurusun, başına bela gelmesin ~ê xwe bi denk avêti ayağını denk almak ~ê xwe bi hindaze avêti ayağını denk almak ~ê xwe bi hindaze danî erdê ayağını denk basmak ~ê xwe bi , xisti ayağını sürümek , ~ ê xwe di defika de xwariye feleği çemberinde geçmiş ~ê xwe hêdî avêti adımlarını seyrekleştirmek ~ê xwe hilanî adımını açmak ~ê xwe ji , birîn , ayağını kesmek ~ê xwe ji , kirin , ayağını kesmek ~ê xwe li sola , xwe da ayakkabısını giymek ~ê xwe lê anî ayak uydurmak , ~ê xwe li gor berika xwe biavêje ayağını yorganına göre uzat ~ê xwe li lingê , xistin , boy ölçüşmek, , aşık atmak * birako mêrik zengî e, tu karî lingê xwe li lingê wî bixî? kardeşim adam zengin, se onunla boy ölçüşebilecek misin? ~ê xwe li pêlava , xwe da ayakkabısını giymek ~ê xwe neavêtin , , adım atmamak ~ê xwe pê kiri ayağını sürümek , ~ê xwe pê nekirin , adım atmamak , ~ê xwe re sivik e ayağına çabuk ~ê xwe sivik kiri finişe kalkmak ~ê , yek li erdê ye yek li esmana e kuruntulu kimse ~ê zir takma bacak , ~ên , av dahişti ayaklarına , kara , inmek ~ên , hati berê ayaklarını üstüne basmak, kendini toparlamak ~ên , kiri solekê iki ayağını bir pabuca sokmak ~ên , li devê gorê bû bir ayağı çukurda olmak ~ên , li hev gerî ayakları birbirine dolanmak ~ên , li hev keti ayakları dolaşmak ~ê mar di zikê wî de ne sinsi ola diş göstermez ~ên , pê re neçû ayakları geri geri gitmek ~ên , pê re nehatin 1) ayakları geri geri gitmek 2) bacakları tutamamak ~ên , qerimî ayaklarına , kara , inmek ~ên , rahev keti ayakları birbirine dolanmak ~ên , , ranegirti bacakları tutamamak ~ên , xisti soleke teng iki ayağını bir pabuca sokmak ~ên xwe bi xwe re kaş kiri ayaklarını sürümek ~ên xwe da binê xwe ayağını , altına almak ~ên xwe dirêj kiri ayaklarını , uzatmak ~ên xwe hilanîn û revî tabanları kaldırmak ~ên xwe kiri binê xwe ayağını , altına almak ~ên xwe kişandi ber xwe ayaklarını denk almak ~ên xwe sivik avêti adımlarını sıklaştırmak ~ên xwe zû avêti adımlarını açmak ~ bi qurba tabanlara kuvvet ~ bi qurbana seriya tabanlara kuvvet ~o ez bi qurban , tabana , kuvvet ~o heyrano tabana , kuvvet, tabanları yağlamak ~o lez bike bilezîne tabanlara kuvvet
KURDÎ: ling
  
 
ayra ballık, külleme , ~ dixwaze kodika wî li pişt qûna wî ye istemem ya cebime koy ~ kulandi yayık yaymak ~ lê xisti küllenme hastalığına yakalanmak ~ tune fir bike li hespê siwar dibe çir dike ayranı yok içmeye, atla , gider sıçmaya ~ pê ve kiri yayık yaymak ~ê ceribandî ji mastê ne ceribandî çêtir e denenmiş şey denenmiş olana tercih edilmeli ~ê heyrano pê kulandin , çok cefa çektirmek ~ê , kişkişî ayranı kabarmak , ~ê kîs süzme ayran ~ê , pêl da ayranı kabarmak , ~ê , pişpişî ayranı kabarmak , ~ê ro pek katı olmaya ayran ~ê te li gebola te be gölge yapma ihsa istemem
KURDÎ: dew
  
 
ağız ağız , * devekî biçûk küçük bir ağız ağız , * devê şikeftê mağaranın ağzı * devê qedehê bardağın ağzı ağız , * devê robarê çay ağzı kıyı , * çûye ber devê deryayê deniz kıyısına gitmiş ağız , * devê rê yol ağzı ağız, yol kavşağı ağız, yalım, yalman, yüz , * devê şûr kılıç yalmanı * devê tevşo keser ağzı * devê kêrê yê tûj bıçağın keskin yüzü çene , kapak , 1 kapak , 1 ağız , * tu li devê wê menêre sen onun ağzına bakma 1 ağız , * di devê topê de ye topun ağzında 1 ön * li devê derî kapı önünde 1 sıra, vakit * devê ku emê herin gideceğimiz sıra 1 kapı , * zivistan girte devê derî kış kapımıza dayandı ~ avêtin , 1) , sataşmak, dil uzatmak, sarkıntılık etmek , 2) tariz etmek, tarizde bulunmak, söz atmak , ~ avêtin namûsa , namusuna dil uzatmak ~ avêtin xelkê ona buna dil uzatmak ~ çelexwar , yılık ~ çenê , di hev de çûn avurtları çökmek , , ~ de danîn , ağzını burnunu dağıtmak , ~ de helîn ağızda dağılmak bi ~ê , de kirin birine yedirmek ~ guhartin , ağız değiştirmek ~ heye ziman tune 1) ağzı var, dili yok , 2) ağzı var, dili yok , ~ jê ber de boş ver, geç ~ jê berdan 1) el çekmek, pas geçmek, postayı kesmek , * min dev jê berda, êdî ez tevî civînan nabim postayı kestim, artık toplantılara katılmayacağım 2) , oluruna bırakmak , ~ jê berde 1) boş ver vazgeç 3) , oluruna bırak , ~ ji , berdan defteri kapamak , ~ ji cih û warê xwe berdan yerini yurdunu terk etmek ~ ji cotkariyê berdan çifti bozmak ~ ji ~an ağızdan ağıza ~ ji ~an re kulaktan kulağa ~ ji dinyaya xwe berdan dünyasından geçmek ~ ji erka , xwe berdan görevden ayrılmak ~ ji hev man ağzı açık , kalmak ~ ji hev vekirin ağzını açmak, alık alık bakmak ~ ji kar , berdan 1) işi bırakmak 2) iş bırakmak, grev yapmak ~ ji peywira , xwe berdan görevden ayrılmak ~ ji rêbirtiyê berdan düze inmek , ~ ji şer berdan savaştan vaz geçmek ~ ji şêran berdan bi roviyan girtin aslan dururken tilkiyi tutmak ~ ji xwe berdan ağzına geleni söylemek , ~ ketin hev 1) ağız dil vermemek, çenesi kitlenmek 2) ek bent olmak, cevap veremez hale gelmek, nutku tutulmak 3) dili tutulmak , 4) çenesini bıçak açmamak , ~ kirin dev ağız ağıza vermek ~ kirin devê hev ağız ağıza vermek ~ lê çirandin ağzının payını vermek ~ lê guhartin , ağız değiştirmek ~ lê kirin ısırmak ~ lê qelaştin ağzının payını vermek ~ lê tehl kirin ağzının tadını kaçırmak ~ lê xwar kirin ağız eğmek ~ lê ziwa bûn ek bent olmak, cevap veremez hale gelmek, nutku tutulmak , ~ lê ziwa kirin 1) , lâfa boğmak, ağzının payını vermek, lâkırdıya boğmak 2) mahrum bırakmak , ~ li dilê xwe kirin dayanamamak ~ li hev qelaştin ağız dalaşına tutuşmak ~ li tiliya xwe kirin parmaklarını yemek , ~ li xwe vekirin , ağzını açmak ~ li , ziwa kirin , lâfa boğmak, lâkırdıya boğmak ~ nedan , ağzını sürmemek ~ tune bûn ne ağzı var ne dili , ~ û çene ağız, güçlü çene * dev û çeneyên wî tune ne ağzı, çenesi güçlü değil û çeneyê , dan girtin çenesini kapatmak , ~ û çeneyên , kirin hev çenesini dağıtmak ~ û dev ketin yüzü koyun düşmek ~ û dilê , yek e içi dışı bir, özü sözü bir ~ û diranên , hatin girtin dili tutulmak ~ û diranên , ketin hev 1) ağzı dili bağlanmak 2) ağzını burnunu dağılmak ~ û diranên , xistin hev ağzını burnunu dağıtmak ~ û dînê xwe yek kirin içinden geleni söylemek ~ û lêv lê bûn girar man ağzı kople uçuklamak ~ û pişta , bûye yek , suyu kesiyor ~ û pozê , bi keys e ağzı burnu yerinde, yakışıklı ~ û pozê , ketin hev ağzı burun birbirine karışmak ~ û pozê , tije xwîn bûn ağzı burun birbirine karışmak ~ û pozê , tije xwîn kirin ağzını, burnunu dağıtmak ~ û pozê , xistin hev ağzını burnunu dağıtmak ~ û qirik lê ziwa bûn ağzı çiriş çanağına dönmek ~ û qirika , ziwa bûn ağzı çiriş çanağına dönmek ~ û qûna xwe ji hev dernaxe elifi görse mertek sanır , ~ xwe mezin kirin ağız satmak , ~ , û zimanê , hatin girêdan ağzı dili bağlanmak ~ê bazarê vekirin kapıyı açmak , * pêşî devê bazarê bi du milyaran vekir, paşê bi milyarekê li hev hat evvelâ kapıyı iki milyara açtı, sonra bir milyara sulh oldu ~ê behsê girtin bahsi kapamak ~ê biçûçik hokka gibi, ufak ve düzgün ağız ~ê , bi kelbetanan venebûn ağzını bıçak açmamak ~ê , bihostek ji hev man ağzı açık , kalmak ~ê birînê gihîştin hev yara kapanmak ~ê , biweşe ağzından yel alsın ~ê , bûye mîna şîrêzê ağzı çiriş gibi , ~ê çariyanê dört yol ağzı ~ê , çi be dilê wî jî ew e dervişin fikri ne ise zikri de odur ~ê , çûn paş kerikên , ağzı kulaklarına varmak ~ê , çûn pişta guhê , ağzı kulaklarına varmak ~ê , dan gerandin ağzını aramak, ağzını yoklamak ~ê , dan girêdan ağzını, dilini bağlamak, çenesini bağlamak ~ê , dan xeberdan ağzını aramak, ağzını yoklamak ~ê derî kapı ağzı , ~ê , derketin ağzından çıkmak * carek ji devê min derket, ez dê bi wê fiyetê bidim bir kez ağzımdan çıktı, o fiyata vereceğim ~ê , di ~ê hev de bûn , ağzına girmek , ~ê , di erdê de bûn kafasını kaldırmadan sürekli iş yapmak ~ê dîzikê girtin , sünger çekmek ~ê dîzikê vemekin baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde ~ê edlê ağızlık , ~ê elimî viran nasekine yalan atmaya alışmış biri kolay kolay iflah olmaz ~ê , erînek ji hev çûn ağzı bir metre açılmak ~ê eywanê ayazlık ~ê , filitî bûn ağzı pis , ~ê , gerîn 1) dili dönmek, ağzı oynamak , 2) dili varmak * devê min negeriya ku ez jê re bibêjim tu nexweş î hasta olduğunu söylemeye dilim varmadı ~ê , gihîştin pelika , guhê , ağzı kulaklarına varmak ~ê , girê dan 1) , dilini bağlamak 2) mec çenesini bağlamak , ~ê gotinê girtin lâfı değiştirmek ~ê gotinê vebûn lâf açılmak ~ê gotinê vekirin lâfı açmak ~ê , hatin girêdan 1) dilini , yutmak 2) çenesini bağlanmak ~ê hev alastin yüz güz olmak ~ê , hişk bibe! dili kurusun! ~ê îdê bayram arifesi ~ê , ji hev bûn ağzı açık , kalmak ~ê , ji hev çûn açlıktan kırılmak ~ê , ji hev man hayran kalmak ~ê , ji ser hev ranebûn ağzını açmamak, hiç konuşmamak, tepki vermemek ~ê , ji şîr şewitîn sütten ağzı yanmak ~ê , ji xwe dan birandin 1) ağzına gem vurmak , 2) ağzına kilit takmak , , susturmak ~ê , ji xwe kirin ağzına kilit takmak , , susturmak ~ê , ketin gûburnu sürtmek, yaptığından dolayı pişman olmak ~ê , ketin hev 1) ağız dil vermemek, çenesi kitlenmek 2) ek bent olmak, cevap veremez hale gelmek, nutku tutulmak 3) dili tutulmak , 4) çenesini bıçak açmamak , ~ê kêrê ji pişta wê xerabtir bûye , suyu kesiyor ~ê kîs , vekirin kesenin ağzını açmak ~ê kun berî erdê dan bardaktan boşanırcasına yağmak ~ê , leqîn ağzı oynamak, çenesi oynamak , ~ê , li malê , negerîn malına kıyamamak ~ê , li ser hev ranebûn ağız açmamak ~ê lîçê asê kirin kemerini sıkmak , ~ê meseleyê vekirin sözü açılmak ~ê mil kol ağzı ~ê min li xwe veneke bayramlık ağzımı açmak ~ê mişk di mala , de bi arvan nebûn
KURDÎ: dev
  
 
baht, talih, şans kader, alı yazısı, kötü talih kısmet, nasip , uğur, kut güve karar , * tu bextê hewayê nî e havanı hiç kararı yok sığınma * min xwe avêtiye bextê te sana sığınmışı söz * soz û bext da hev birbirine söz verdiler vijda aman ~ da söz vermek ~ dan , , söz vermek ~ da hev , söz vermek, sözleşmek ~ jê re tune bû güvenilmez olmak, sağı solu olmamak ~ lê da şansı vurmak ~ nadim bi text sözü hiçbir şeyle değiştirmem ~ pê anî güve duymak, güvennmek ~ pê bûn , güve duymak, güve beslemek ~ pê nehatin 1) güve duymamak 2) elle tutulacak tarafı , kalmamak ~ pê tune bû güvenilmez olmak ~ tune güvenilmez , ~ û talihê , hati girti bahtı bağlı olmak talihi kapalı olmak ~ û tex söz , ~ê dê cihêzê qîzê , ananı bahtına ve kızı çehizine kalmış ~ê bireş kör talih, kara yazı ~ê , bi reş bûn 1) talihine küsmek 2) kısmeti bağlanmak ~ê , bi reş e yıldızı düşük ~ê çê iyi şans ~ê dijmi tune düşmana güve olunmaz ~ê , girê da kısmetini bağlamak ~ê , girtî bû bahtı bağlı olmak, talihi kapalı olmak, bahtı kapalı olmak , ~ê , jê re yar be şansı yaver gitme ~ê kesîba ku hebûya cotê wa li çolê nedima fakirleri şansı yok ki ~ê mirov bila hebe bila çavekî mirov tune be yeterki insanı şansı olsun ~ê , pê nehatin , sıdkı sıyrılmak ~ê reş kara baht ~ê reş tim ê xwedî ye kara yazı sahibinindir ~ê Romê tune Osmanlıya güve olunmaz li ser ~ê , rûnişti kısmetine mani olmak , ~ê , tune bû kendine güve olunmaz biri ~ê xwe avêti yala yere yemi etmek veya şahitlik yapmak ~ê xwe dan , , güve vermek ~ê xwe pê anî güvenmek, güve duymak ~ê xwe pê neanî güvenememek ~ê xwe xera kiri vijdansızlık yapmak
KURDÎ: bext
  
 
baş, kafa kafa , baş, başkan, reis , * serê êlê oymak başı baş , * serê heftiyê hafta başı * serê mehê ay başı baş , * serê her tiştî tenduristî ye her şeyin başı sağlıktır baş , * serê çiya dağın başı baş , * serê cixareyê sigara başı baş , * serên pirê köprünün başları baş , * li ser serê min nehêwirin başıma üşüşmeyin baş , * belaya serî baş belası * bila serê te xweş be başın sağ olsun 1 baş , * sertabîb baştabib 1 baş, başına , * serê mirovê pênc milyon adam başına beş milyon 1 baş , 1 yalman , * serê derziyê iğne yalmanı 1 uç , * serê kêrê bıçağın ucu 1 uç , 1 uç , * li serê rê gund xuya bû yolun ucunda köy göründü 1 uç, tepe , 1 tepe , * li ser serê min mesekine! tepemde durma! 20. tepe , * roj tam li ser serê wan e güneş tam tepelerinde 2 uç, sınır , * serê daristanê ormanın sınırı 2 mat üs , 2 üzeri * serê xanî evin üzeri 2 üzeri , * girtin ser xwe üzerine almak 2 üst * ser xanî damın üstü 2 üst , * ji ser kevir peya bû li erdê rûnişt taşın üstünden inip yere oturdu 2 üst , * şekir li ser zimanê xwe digerand şekeri dilinin üstünde gezdiriyordu 2 üst , * ji ser xwe avêtin üstünden atmak 2 üst , 30. kere, kez * cotê xwe du ser bike çiftini iki kez sür 3,üstün * li gorî wan mal û pere di ser her tiştî re ye onlara göre mal ve para her şeyden üstündür 3 üzerine, ilgili, ilişkin * em li ser çi dipeyîvin? ne üzerine konuşuyoruz? ~ bêder , harman zamanı ~ çav û seran baş göz üstüne, peki, emrin olur li ~ çoka , rûniştin , kucağına oturmak ~ dan sir nedan ser veririp sır vermemek ~ dilê , lê xistin yüreği çarpmak , ~ dilê , tehlotirşoyî bûn mide fesadına uğramak ~ girtin sonuca varmak ~ , girtin 1) üstünü kapatmak 2) üstünü örtmek ~ lê bûn kewara mêşan kafası davul gibi olmak ~ lê gerandin 1) sermest etmek 2) başını belâya sokmak ~ lê gerîn sermest olmak, mest olmak ~ seran olur, peki,emrin olur, baş göz üstüne ~ serqot ji binê hev derketin fena kavga etmek ~ û bin 1) altı üstü 2) girdi çıktı, girdisi çıktısı , ~ û bin jê re nebûn bitmez tükenmez , ~ û bin kirin ne altını bırakmak ne üstünü, altını üstüne getirmek , ~ û bin serad kirin kalbura çevirmek ~ û binê , alt tarafı, alt yanı , * ser û binê wê pirtûkeke bi milyonekî ye alt yanı bir milyonluk kitap ~ û binê , girdisi çıktısı , * ez bi ser û binê vê erebeyê dizanim bu arabanın girdisini çıktısını biliyorum ~ û binê behsê meselenin aslı ~ û binê beroşê jê re bûn her şeyin en iyisi birine olmak ~ û binê erdê dîtin dünyanın kaç bucak oldu¬ğunu anlamak ~ û binê hev bûn 1) alan talan olmak 2) allak bullak olmak ~ û binê hev kirin 1) alan talan etmek, allak bullak etmek , 2) aramak taramak , , dikkatle aramak 3) didiklemek , * ji bo dîtina kaxizê ku navnîşan lê nivisandîbû, min hemû berîkên xwe li hev xistin adresin yazılı olduğu kâğıdı bulmak için bütün ceplerimi didikledim 4) araştırmak , , ~ û binê hev kirin , kazan , kepçe * min Amed ser û binê hev kir, ez sê rojan lê geriyam Amed kazan ben kepçe, üç gün onu aradım ~ û binê vî şunun şurası ~ û çav yüz göz ~ û çav kirin ka kafa göz yarmak ~ û çav lê ricifîn yokluktan dem vurup habire çalışmak ~ û çav lê tarî bûn gözleri kararmak ~ û guh 1) yüz göz 2) üst baş , ~ û guhê , dan hev elden geçirmek ~ û guhê , mist dan , okşamak , ~ û guhê xwe dan hev 1) kendine çeki düzen vermek, kuşanıp giyinmek 2) çulu düzmek veya düzeltmek , 3) çulu düzmek veya düzeltmek , baş müsebip ~ û sîç ser û sînç ~ û sînç 1) huy ahlâk 2) fiziki görünüş 3) üst baş, kılık kıyafet ~an pîran hîna ecêbên giran kırkından sonra saz çalmak ~ê ... - beri * serê çend salan e bi dû wî ketiye yıllardan beri onun peşine düşmüş ~ê , av dan beynini yıkamak ~ê , belav bûn başı çatlamak ~ê ber minetan, bila here nav zîyaretan minnetle yaşamaktansa ölmek yeğdir ~ê , berdan başını boş bırakmak ~ê , bi gorî bûn , kurban olmak ~ê , bi hîro be jî iki eli kanda , olsa * hema tu bes gazî min bike, serê min bi hîro be jî ez dê bêm sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahi gelirim ~ê , bi tayê xav girê dan boş vaatlerle birini kandırmak ~ê , bidewlet e başı devletli , ~ê , bilind bûn 1) gururlanmak, mağrur olmak, gurur duymak 2) başını dik tutmak ~ê , bilind nebûn utancından başını kaldıramaz olmak ~ê , birin 1) başını ağrıtmak, baş ağrıtmak , * tu têyî dibêjî ev bû, filan bû, bes e te êdî serê min bir ikide bir şu oldu bu oldu deyip başımı ağrıtma 2) kafa şişirmek, kafa ütülemek, kafasını şişirmek, içini bayıltmak veya kıymak , 3) , başının etini yemek , ~ê biskê 1) harman sonu dervişlerin 2) imtiyazlı kimse, kendini üstün gören, her şeyin iyisini kendisi için isteyen ~ê biskê bûn imtiyazlı olmak, herşeyin iyisi birine olmak ~ê bîst û bavê , bi qurbano yedi göbeği kurban olsun ~ê bêmal bila qet tune be fakirlik başa belâdır , ~ê , bûn amir , kâhya kesilmek ~ê , bûn wekî dolabê başı kazan gibi olmak ~ê , bûn wekî dolab man kafası kazan olmak ~ê çengel çengel ucu ~ê çiya dağ başı ~ê çûn kafası şişmek, kafası patlamak ~ê dar bigû ye, binê dar bigû ye , iki ucu boklu değnek ~ê darê xwe di erdê dan kara kara düşünmek ~ê daweyê elebaşı ~ê dawê etek ucu ~ê , daxistin 1) başını eğmek 2) onuruyla oynamak , ~ê , de bi cih nebûn kafasına sığmamak , ~ê , de çûn kafasına yatmak , ~ê , de çûn akıla sığar gibi , ~ê , de neçûn akıla sığmamak , ~ê , de neniçilîn akıla sığmamak , ~ê , de niçilîn akıla sığar gibi , ~ê , de rûniştin kafasına yatmak ~ê devê yok devenin başı ~ê dewara stûr miraz e büyük baş hayvan uğurludur ~ê , di av de kirin , işini bitirmek, işini görmek, , ortadan kaldırmak , ~ê , di avê de hatin kirin ortadan kaldırılmak , ~ê , di ciharê vala de bûn boş hayaller peşinde olmak ~ê , di gêjahiyê de ye başı kalabalık ~ê , di riya te de başı, yoluna kurban ~ê , dike biteqe başı çatlamak ~ê du beranan di beroşekê de nakele iki cambaz bir ipte oynamaz ~ê du beranan di dîzekê de nabin , iki cambaz bir ipte oynamaz ~ê du beranan di dîzê de napije iki cambaz bir ipte oynamaz¸ bir çöplükte iki horoz ötmez ~ê du beranan di dîzikekê de nayê kelandin iki cambaz bir ipte oynamaz ~ê du hêkan li hev xistin misafire yumurta kırmak ~ê duriyanê iki yol ağzı ~ê , êşandin başını ağrıtmak , ~ê , firandin başını uçurmak, , kellesini uçurmak, başını koparmak ~ê gacê düğüm noktası , ~ê gavekî adım başı , * serê gavekî leşkerek derdiket pêşiya me adım başı bir asker çıkıyordu karşımıza ~ê , genî bûn kulakları dolmak , ~ê , genî kirin 1) başını ağrıtmak , 2) , başının etini yemek , ~ê , gihîştin esmanan başı göğe ermek , ~ê gir 1) tepe başı 2) dağ tepesi ~ê yekî girtin 1) başını örtmek 2) aklına yatmak ~ê , gizgizîn beyni karıncalamak ~ê goşe köşe başı ~ê gulanê rumî takvimine göre 1 mayis, miladi takvimine göre de 13 mayis; özelikle silvan yöresinde bugün murat şenliği şeklinde kutlanılır ~ê gunehan günah keçisi ~ê gûxuran , bok yedi başı ~ê , hatin cih kafası yerine gelmek ~ê , hatin tijekirin doldurulmak , ~ê heft gotinan gotinek dibire her şey yerinde kullanılacak bir söze bağlı ~ê heftiyê hafta başı ~ê her piyî adım başı , ~ê her tiştî rihetiya canê mirov e her işin , başı sağlık ~ê hewiyan davarları içeride barındırma mevsimi ~ê hezar newalî newalek e, ~ê galgalî galgalek e her şey yerinde kullanılacak bir söze bağlı ~ê , hêrs bûn kafası kızmak ~ê , hilfirandin başını uçurmak, , kellesini uçurmak, başını koparmak ~ê , hilqetandin başını uçurmak, kellesini koparmak, başını koparmak ~ê hingiv bal başı , ~ê , hişk e kafası nato mermer ~ê , jê kirin , kafasını vurmak ~ê , ji ba Xwedê ve bilind e başı dimdik , ~ê kalanê şûr kılıç papucu ~ê kaniyan zift kirin köşe başını tutmak ~ê kaniyê 1) suyun başı , 2) suyun başı , 3) suyun başı , ~ê keçan , bermedin kızı gönlüne bırakırsan ya davulcuya kaçar , ya zurnacıya ~ê kerê 1) eşek kafalı 2) eşek başı * ma tu li vir serê kerê yî? sen eşek başı mısın burada? bi ~ê , ketin kavramak , , ~ê , ketin ders çıkarmak , ~ê , ketin belayê başı belâya girmek, belâya uğramak ~ê , ketin berê utancından yerin dibine girmek , ~ê , ketin derd û belayan başını ateşlere yakmak ~ê , ketin gêjahiyan başı derde girmek ~ê , ketin kindir ipe gitmek ~ê , ketin teq û reqan 1) başı derde girmek¸ tan tuna gitmek 2) başını ateşlere yakmak ~ê , kete xax û bendê giran
KURDÎ: ser
  
 
berber berber , ~ê , jinan kadın berberi
KURDÎ: berber
  
 
bilinç, şuur , bilinç , bilinç , akıl, us , akıl, hafıza, bellek, zihin * navê wê ne di hişê mi de ye adı aklımda kalmadı * di hiş de girti zihinde tutmak psî hafıza, bellek * çendî ku pîr bûye jî hê hişê wê li serê wê ye ihtiyar olmasına rağme hafızası hâlâ yerinde hatır , * tiştê ku we gotine tev di hişê mi de ne söyledikleriniz hatırımda dikkat hişê mi li televizyonê ye dikkatım televizyonda ~ avêtin 1) kafası bozulmak 2) kafası dönmek , 3) sapıtmak, tozutmak ~ çû baş dönmek ~ da ser , dikkatını toplamak, yoğunlaşmak , ~ de girti akılda tutmak , ~ de man , akılda kalmak ~ di serî de nema aklı başında gitmek ~ di serî de tune bûn 1) akılsızı teki olmak 2) geri zekalı olmak ~ firandi aklını yitirmek, tozutmak ~ ji serê , biri çarpılmak, çekiciliğine kapılmak * keneke wê bes e ku hiş ji serê mi bibe bir gülüşü bile çarpılmama yetiyor ~ ji serê , çûn 1) aklı başında gitmek 2) deli bayrağı açmak , ~ ji serê , kiri başta çıkarmak ~ ji serî birin , aklını çelmek , ~ ji serî çûn 1) aklını yetirmek 2) kesilmek , ~ lê bû gözü arkada kalmak ~ lê ma takılıp kalmak ~ li serî bû bilinci , yerinde olmak, şuru açık olmak ~ li serî nema aklı başında gitmek ~ ne li serî bû şuuru kapalı olmak, kendinde olmamak ~ nema unutkanlık başlamak ~ pê de bûn 1) aklı , olmak * hişê mi bi Rono de ye aklım Rono’da 2) kafasını kurcalamak ~ pê de man 1) aklı , kalmak 2) aklını kurcalamak ~ pê re çû baş döndürücü , ~ tê gihîşti akıl erdirmek ~ û aqilê , li ser , bû aklı fikri bir şeyde olmak ~ û hêl bilinç, şuur ~ û hilê , biri kafasını şişirmek ~ û mêjî di serî de nema aklını kaçırmak ~ û mêjî jê stendi aklını çelmek, zihnini çelmek ~ û mêjî pê re nema kafa kâğıdı kalmamak ~ winda kiri bilincini yitirmek ~ê , belav bû aklı dağılmak ~ê , belav kiri zihini dağıtmak ~ê , bi , ve bûn , zihnini kurcalamak ~ê , bi wê de bû aklı çıkmak * ji ber ku zarok bi tenê li malê ne, hişê wê bi wê de ye çocuklar evde yanlız diye aklı çıkıyor ~ê , biri kafasını şişirmek, kafasını ütülemek ~ê , çûn 1) başı dönmek 2) kafası dönmek, başı dönmek , 3) içi geçmek, bayılmak 4) çarpılmak, çekiciliğine kapılmak * gava mi keçik dît hişê mi çû kızı gördüğümde çarpıldım ~ê , çû serê takılıp kalmak , ~ê , de bûn 1) beleğinde olmak, hafızasında olmak 2) kafası takılmak , ~ê , derneketi akılda çıkmamak ~ê , di ber , de neçû aklı yetmemek ~ê , gihîştin , aklı ermek , ~ê , girtin 1) aklı ermek , 2) kavramak , ~ê , hati cih 1) kafası düzelmek 2) kafası yerine gelmek ~ê , hati serê , 1) aklı başına gelmek , 2) aklı başına gelmek , 3) başı yerine gelmek, kafası düzelmek, kafası yerine gelmek , 4) başı taşa değmek , ~ê , hati serî 1) kendine gelmek, ayılmak 2) aklı başına gelmek , ~ê , hilneanîn 1) akıl erdirememek , 2) akıl havsala almamak ~ê , jê stendi aklını çelmek, zihnini çelmek , ~ê , ji serê , birin , aklını başında almak ~ê , ji serê , çûn 1) aklı başında gitmek 2) kendini kaybetmek , ~ê , lê bûn 1) aklı birinde olmak 2) gözü görmemek , ~ê , lê man , akla takılmak, zihni takılmak ~ê , li , bûn , görüp gözetmek ~ê , li cihekî di bû aklı başka yerde olmak ~ê , li hev keti zihni bulanmak , , kafası bulanmak ~ê , li hev qelibî zihni bulanmak , , kafası bulanmak ~ê , li karê , bû aklı işinde olmak ~ê , li nava hev keti aklı karışmak ~ê , li nimêj û destmêja , ye aptesinde namazında ~ê , li serê , nebû kendinde olmamak ~ê , li serê , ye aklı başında , ~ê , ne li cih bû kafası yerinde olmamak ~ê , ne li serê , bû aklı başında olmamak , ~ê , neçû akılda çıkmak ~ê , negihîştinê aklı ermemek, havsalası almamak ~ê , negirtin 1) akıl almamak 2) akıl erdirememek , 3) akıl havsala almamak 4) aklına sığmamak, havsalası almamak, kafası almamak, hafızası almamak , ~ê , nema hafızası zayıflamak, unutkanlaşmaya başlamak ~ê neteweyî ulusal bilinç, millî şuur ~ê , pê de bûn 1) aklı birinde olmak, kafası takılmak * hişê mi pê de ye aklım onda 2) , zihnini kurcalamak ~ê , pê ve ma aklı kalmak, , zihni takılmak ~ê , sekinîn 1) aklı durmak, kafası durmak 2) aklı gitmek ~ê , tema e aklı başında , ~ê , tevî hev bû zihni bulanmak, zihni karışmak , ~ê , tevî hev kirin 1) kafasını karıştırmak 2) , zihnini bulandırmak ~ê wî hati serê wî arap uyandı , ~ê xwe anî serê xwe aklını başına almak , ~ê xwe avêti aklını oynatmak, tozutmak, esirmek, zihini oynatmak , ~ê xwe avêti aklında çıkarmak ~ê xwe b , re biri aklını bir şeyle bozmak ~ê xwe bidê 1) yoğunlaş, dikkatını verme 2) aç gözünü, açarlar gözünü ~ê xwe bide , ! ağzını açacağını gözünü aç! ~ê xwe bide serê xwe kendine gel ~ê xwe biri kafaya takmak, kendine dert etmek * qet hişê xwe mebe ez dê xanî çêki hiç kafanı takma be evi yapacağım ~ê xwe da cihekî di aklını başka bir yere vermek ~ê xwe da hev 1) kafası yerine gelmek 2) kafasını toplamak ~ê xwe da karê xwe işinde yoğunlaşmak, aklını işine vermek ~ê xwe da ser , 1) dikkatını bir şey üzerine toplamak, konsantre olmak 2) üstüne düşmek, üzerine düşmek, önemsemek ~ê xwe da serê xwe aklını başına almak , , ayağını tenk almak ~ê xwe da serê xwe û çavên xwe baş vekiri gözünü dört açmak , ~ê xwe de girti aklında tutmak, kafasında tutmak ~ê xwe gihandi hev kafasını toplamak ~ê xwe neda karê xwe aklını yaptığı işe vermemek ~ê xwe pê re winda kirin , zihnini bozmak ~ê xwe xwari aklını yemek
KURDÎ: hiş
  
 
c ben , * ez dê biçime malê ben eve gideceğim ~ axa tu axa kî çêlekan , bibe , baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?, sen ağa ben ağa koyunları , kim sağa? ~ axa tu axa kî mirîşkan biajo ji baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa? ~ axa tu axa kî mirîşkan bibe nav baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa? ~ bendeyê , we bim! kölen olayım! ~ bêm bin lingê , te ayağının , altını öpeyim ~ bêm bin piyê , te ayağının , altını öpeyim ~ bê dest û piyên , te elini ayağını öpeyim ~ bêm lingê , te ayağını , öpeyim ~ bi gorî b 1) kurban , 2) kurban olayı ~ bi gorî bim kurban olayı ~ bi heyran kurban olayı ~ bi qurban b 1) kurban , 2) kurban olayı ~ bi qurban bim kurban olayı ~ bi qurbana te bim 1) kurban olayı 2) ölümü gör ~ bi qurbana Xwedê bim Yaradana kurban olayım ~ bi vî nanî biki ekmek çarpsın ~ bi xwe têkilî vî karî nabim ben bu işte yokum ~ bi xwe tune me yokum, ben yokum, ben bu işte yokum ~ bibim kevir ku min tiştek fêm kiribe anladıysam Arap olayım ~ çi bibînim bir de , * ez çi bibînim, wa li pêşberî min e bir de ne göreyim, karşımda ~ çi bikim ku neyleyim ki ~ çiya tu çiya kî ji golikê re here giya ben ağa sen ağa inekleri kim sağa? ~ dew vexwi dew tune be sıçan deliğine paha biçilmez olmak ~ dê hûr û rodiyê te berî erdê bidimbağırsaklarını deşerim ~ dibêji hirç va ye, tu dibêjî rêç va ye görünen köy kılavuz istemez, efendim nerede, ben nerede? ~ dibêjim nêr , e, tu dibêjî bidoşe olmayacak duyaya amin dememi istiyorsun ~ dibêjim qey zanedersem, galiba * ez dibêjim qey tu jî li wir bûyî galiba sen de oradaydın ~ evdalê , Xwedê ben Allahın zavalı kulu ~ fehmberî xwe bûme nebûme oldum bitti ~ goriya te bi kurban olayı ~ gorî kurban olam ~ heyran b 1) kurban olayı 2) bendeniz ~ heyrana te bi kurban olayı ~ ho , diki dê dimire ho ez dikim bav dimire doluya koydum almadı, boşa koydu dolmadı ~ jê derketim ben bu işte yokum ~ ji her du çavan kor bi gözüm çıksın , ~ ji sondê re sekinî me yemin etsem başım ağrımaz ~ kîjanê bibêjim? hangi biri?, hangisini? ~ koleyê we bim! kölen olayım ~ kor tu kor îcar wê kî here jor? sen ağa ben axa koyunları , kim sağa? ~ lê binêrim bakalı * paşê e dê lê binêrin ka erebe diçe navçeyê sonra bakalım, ilçeye araba var mı? ~ li jor dinêrim simbêl li jêr dinêrim rî ye aşağı tükürsem sakalım yukarı tükürsem bıyığım , , yukarı tükürsem bıyık aşağı tükürsem sakal ~ li ku tu li ku? efendim nerede, ben nerede? ~ li mezelan ranezame ku xewnan bibînim sarımsak yemedim ki ağzım koksun, çiğ yemedim ki karnım ağrısın ~ naxwazim çav bi serê , bikim şeytan görsün yüzünü ~ ne diz im ne dilerizim yarası olan gocunur ~ ne mirov , bim ada değilim ~ nediketim têran lê iro ez dikevim tûran neydim ne oldum ~ neheme , yokum, ben yokum ~ qijikê Xwedê ben Allah’ın zavalı kulu ~ qurban b 1) kurban , 2) kurban olayı ~ qurbana çavê te gözümün nuru ~ qurbana te bi kurban olayı ~ qûl û koleyê we bim! kölen olayım! ~ şaş nebi hilaf olmasın hilaf yok ~ te bibînim 1) göreyim seni , 2) göreyim seni , ~ te didim xatirê , seni , hatırı için bağışlıyorum ~ tê bihurî geçtim olsun ~ tirnînî jê re dibêjim, tu parhezokê li min vedigerînî ben ne diyorum sen ne diyorsun ~ û Xwedê 1) Allahıma 2) doğrusu, gerçekten ~ wiha diki dê dimire ez wiha dikim bav dimire doluya koydum almadı, boşa koydu dolmadı ~ wî nebînim xêrtir e , gözü görmesin ~ xida hizmetkârınız, uşağınız , ~ xulam bendeniz, uşağınız ~ xwe bi çend cihan bikim kaç parça olayım ~ yekî dibêjim tenbûra min yekî dibêje ben ne diyorum o ne diyor ~ zanibim serê min li ser kîjan balîfê ye durumumun ne olduğunu bilmek isterim ~ zanibim serê min tê re biçe jî... bu uğurda canımı da versem... ~ zanim Xwedê zane bir ben bir de Allah bilir * ez zanim Xwedê zane ku bê me çawa debara xwe dikir nasıl geçindiğimizi bir ben bir Allah bilir
KURDÎ: ez
  
 
deri, örtenek , deri , ,deri , cilt, ten, deri deri , ~ e sağla elbise ~ qalind bû semizlenmek, şişmanlamak ~ qalind kiri semizlemek ~ê , bi dara re rakiri erisini yüzmek , ~ê , gurandi derisini yüzmek * wekî ~ê kerê eşek derisi gibi , ~ê , li ser hestî ma bir deri bir kemik kalmak, derisi kemiklerine yapışmak , ~ê , qalind bû şişmanlanmak, kilo almaya başlamak
KURDÎ: çerm
  
 
dert mec dert, acı , * derdê wa heye, li wa megiri acıları var, hoşgörü dert , * ez nexweş im, ji derdê mi re êşa zirav dibêji hastayı derdime vere diyorlar mec dert , * di jiyana mi de derdekî min î welê mezi nî e ku ez jê gazinca biki hayatta şikayet edeceğim öyle büyük bir derdim yok ~ berî nava xwe da kanı içine akmak ~ daqurtandi dert çekmek , ~ derma kirin 1) sorunlara çözüm bulmak 2) yaraları sarmak ~ di dilê , de şax da yüreğini yağı , erimek , ~ însa datîne ağacı kurt, insanı dert yer ~ kişandi dert çekmek ~ li ser ~ kambur üstüne kambur , ~ nî e! dert değil! ~ û kul 1) dert, sorun 2) gaile, baş belâsı ~ û kula , , derdi günü * derd û kula wî ew e ku romana bixwîne onu derdi günü roma okumak ~ û xem kahir, deri acı ~ê , berî nava xwe da acısını bağrına basmak ~ê bêderma amansız dert ~ê , çi ye ku belaya xwe di , dide? ne alıp veremiyor? * a niha derdê wî çi ye ku belaya xwe di we daye bu herif sizde ne alıp veremiyor ~ê , da ser ~ê , bir acı yetmeşmiş bir de …ni acısı * derdê te jî da ser derdê kezebê ciğer acısı yetmezmiş bir de seni acın ~ê debarê , geçi derdi, geçim sıkıntısı ~ê , derma kirin 1) yaralarını sarmak 2) yaraya merhem olmak 3) mec isteklerini karşılamak, isteğini yerine getirmek ~ê dil kiri karasevda çekmek, dilyarası çekmek ~ê dila dil yarası, gönül yarası ~ê , dîti acısını görmek ~ê , kişandi acısını çekmek ~ê , kişandin 1) derdini çekmek, , kahrını çekmek) 2) acısını çekmek 3) , ağız kokusu çekmek, , ağzını kokusunu çekmek ~ê , lê nû kiri yarasını deşmek ~ê , nayê kişandi kahrı çekilmez ~ê , nekişandi kahir , ~ê , pê dan windakiri acısını almak , ~ê pîrê pilor e ~ê Hebo gebol e herkes kendi derdinde, , herkes kendini düşünür ~ê , rakirin , derdini deşmek , , yarasını deşmek ~ê ser derda derdi kendisine yetmezmiş bir de üstüne başka bir bela ekleme, katmerli dert ~ê sotî çekilmez dert ~ê te çi ye derdi ne, zoru ne? ~ê xwe berî nava xwe da kanını içine akıtmak ~ê xwe bibêje kela xwe birêje derdini söylemeye derma bulamaz di ~ê xwe de bû kendi derdine düşmek ~ê xwe gilî kiri derdini dökmek, dert anlatmak ~ê xwe goti derdini anlatmak , ~ê xwe hêdî kiri refaha ermek ~ê xwe ji hev re goti dertleşmek ~ê xwe ji nav dilê xwe dernexisti kanı içine akmak ~ê xwe rêti derdini dökmek, dert anlatmak ~ê xwarinê boğaz derdi , * ez ketime derdê xwarinê, ez nizanim êvarê ez dê çi çêbikim boğaz derdine düşmüşüm, akşama ne yapacağım ben ~ê zik boğaz derdi ,
KURDÎ: derd
  
 
dilenci mec dilenci , ~ e, bi şûr û qertek e ayranı yoktur içmeye, atla gider sıçmaya
KURDÎ: parsek
  
 
diş * diranê sipspî yê jinikê hebû kadını bembeyaz dişleri vardı diş , zo diş , diş , ~ avêti diş çıkarmak, diş sökmek, dişemek * zaroka me dira avêt çocuğumuz dişedi ~ cix kiri diş bilemek ~ cîq kiri sırıtmak ~ çir kiri diş bilemek ~ derxisti diş çıkarmak, dişemek * zarok dira derxistiye çocuk dişemiş ~ di dev de nema dişleri dökülmek , ~ di hev da diş gıcırdatmak ~ ~ diş diş , ~ jê re sûtin , diş bilemek ~ rakiri diş çekmek ~ kişandi diş çekmek ~ qirçandi diş gıcırdatmak ~ qîç kiri sırıtmak ~ seqandi diş bilemek ~ sûti diş bilemek ~ tê de da çêkirin , dişletmek * dira di birekê de da çêkiri testereyi dişletti ~ê , di gewriya , de ne içinde pazarlıklı , ~ê , girti dişi ağrımak ~ê , kişandin 1) , dişini sökmek 2)gagasında yakalamak ~ê , rakirin , dişini sökmek ~ê te bikişîni di eniya te de bikutim seni dişlerini çekerim ~ê , tê de diçe dişine göre ~ê , tê de neçûn , diş geçirememek ~ê zir takma diş ~ê axrî azı dişleri ~ên , hev xwari açlıkta dayanacak halleri kalmamak, çok acıkmış olmak ~ê kursî azı dişleri ~ê paşî azı dişleri ~ê pêşî kesici dişler ~ên qîl , köpek dişleri ~ên wî bêha wî xera kiriye dişleri işini bozmuş , ~ên xwe cîq kiri sırıtmak ~ên xwe di hev dan 1) dişlerini gıcırdatmak 2) , dişini sıkmak ~ên xwe jê re sûti diş göstermek ~ên xwe pê qiriçandin , diş bilemek, tehdit etmek ~ên xwe qirçandi dişlerini gıcırdatmak ~ên xwe qîç kiri sırıtmak
KURDÎ: diran
  
 
e , * ê, êdî ji vê gotinê re tiştekî ku bê gotin tune e, artık bu söze diyecek yok e , * ê, paşê çi bû? e, sonra ne oldu?
KURDÎ: ê
  
 
ekmek , * nanê genim , buğday ekmeği ekmek , * em ketine etra nanê xwe ekmeğimizi derdine düşmüşüz ekmek , * em na li mala me bixwin? ekmeği bizde yiyelim mi? * nanekî baş da mêvana misafirlere güzel bir yemek verdi yemek, ziyafet * ew dawetî na kiri onları yemeğe davet etmiş mec buğday ~ bi guhan xwari aklını peynir ekmekle yemek ~ bi rûçik tê xwari her şeyi dış görünüşü etkilidir ~ bide , kerî ji xwe re hilîne payı fazlasını arkadaşına ver ~ dan 1) yemek vermek, yemek çıkarmak 2) top vermek , ~ dan , 1) , ekmek vermek 2) , yedirmek ~ da devê , , yemek yedirmek, yedirmek ~ dan , kerî ji xwe re hilanî payı fazlasını arkadaşına vermek ~ di devê şêr de ye ekmek aslanı ağzında ~ di paşil de kimseye muhtaç olmayan ~ heta ku mirov necû naçe xwarê lokma çiğnenmede yutulmaz ~ jê hati ekmek kapısı olmak * divê mirov xiyanet bi cihê ku nanê miroj jê tê, neke insa ekmek kapısına ihanet etmemeli ~ jê re tune bûn , bir sözünü iki etmemek ~ ji baniyê av ji kaniyê ekmek elden, su gölden ~ ji jûnê ketî nankör kimse ~ ji mala av ji mala taştiya pala ekmek elden, su gölden ~ li eniya hirçê ye ekmek aslanı ağzında ~ pêşkêş kiri yemek sunmak, yemek çıkarmak , ~ û ava , li dinyayê qedî kandil yağı tükenmek , ~ û avên , ji dinyayê kêm bû kavli tamam olmak , ~ û tirî eylül ayı ~ û xwê li ser çoka e nankör kimse ~ xenîmî , bibe ekmek çarpsın ~ xenîmî mi be! Kuran , çarpsın! ~ xwarin 1) yemek yemek 2) lokma yemek , ~ekî pehtî ji du girik hevîr çêtir e bu günkü tavuk yarınki kazda iyidir ~ê axa diçe canê , xula diêşe gide ağanı malı üzüle uşağı ~ê bêxwê dixwe tirê şor dike kendinde büyük işlere kalkışmak ~ê bêxwê xwari güçsüz, işe yaramaz olmak ~ê bi nan 1) borca borc 2) her şey karşılıklı ~ê bikizrik kakırdak poğaçası ~ê , birîn , ekmeğinde etmek ~ê canbaza li ser pişta ehmeqa eakıllılar ahmakları sırtında geçinir ~ê cehî arpa ekmeği ~ê , çavê , kor bike gözüne dizine dursun ~ê çivê acımsı tadı ola ve yenile bir bitki ~ê deriya el ekmeği ~ê deriya di zikê , de yeel kapısında büyümüş ~ê deriya keti zikê , el kapısında büyümüş olmak ~ê , di paşila , de bûn , kolunda altı bilezik olmak ~ê fetîr 1) yufka ekmek 2) mayasız ekmek ~ê genimî buğday ekmeği ~ê helite cevizli ekmek ~ê hilatî mayalı ekmek ~ê , jê hati ekmek kapısı olmak, geçim kaynağı olmak , ~ê , ji , bû ekmeğini yemek , * heyra camêr ji mi re baş e, nanê mi jî wî ye adam bana iyi, be ekmeğini yiyiyorum ~ê ji deriyan xwelî li seriya ele muhtaç olanı toprak başına ~ê jikeva mayasız ekmek ~ê kizrika kakırdak poğaçası ~ê ku bişikê nacebire kırıla kalp zor düzelir ~ê , li ser , bû ekmeğini yemek , ~ê , li ser çoka , bû nankör olmak ~ê malê ev yemeği ~ê me bêxwê ye ne yapsak yaranamıyoruz ~ê mêra li mêra bi dey e er lokması er kursağında kalmaz ~ê mêra li mêra ne biminet e er lokması er kursağında kalmaz ~ê mêzînê fırı ekmeği ~ê mişeliqê sac üzerinde pişirile kalınca ekmek ~ê pehtî 1) pişmiş ekmek 2) mec altı bilezik * xiratî nanê pehtî ye marangozlük altı bileziktir ~ê qali kalı yuvarlak ekmek ~ê qatqat katmerli etmek ~ê tenûrê tandır ekmeği ~ê pîde pide ekmeği ~ê rasta çavê xwara iyilik yap denize at ~ê sêlê sac ekmeği ~ê sêlê rû kiri ekmeğine yağ sürmek ~ê sêlê ye, ne berê te heye ne pişta te sağı solu belli olmayan, güvenilmez kimse ~ê şikeva mayasız ekmek ~ê tawê tavada yağda yapıla bir tür börek ~ê tîrê 1) ince sac ekmeği 2) yufka ekmek ~ê toraqê çökelekli ekmek ~ê tost tost ekmeği ~ê tûj ince bulgur, biber, soğa ve kavurmada yapıla fırı ya da tandırda pişirile ekmek ~ê xaşik darı ekmeği ~ê xewre etli kümbe ~ê xwe deranî ekmeğini çıkarmak ~ê xwe derxisti ekmeğini kazanmak ~ê xwe jê deranî ekmeğini çıkarmak, ekmeğini kazanmak ~ê xwe jê derxisti ekmeğini kazanmak ~ê xwe ji kevir derxisti ekmeğini taşta çıkarmak ~ê xwe qezenc kiri ekmeğini kazanmak ~ê zavê güvey yemeği
KURDÎ: nan
  
 
erkeği cinsel organı , çiftleşme , kızan , ~ xwari çiftleşmek, karınmak , ~ê , bû kızana gelmek ~ê , hati kızana gelmek
KURDÎ: gon
  
 
göz , göz , * ji ber çavan winda bû gözde kaybolmak göz , * bi çavên xêl nihêrt hilekâr gözlerle baktı göz , * bi çavê biratiyê lê mêze kiri kardeş gözüyle bakmak göz , * çav ji camêr re hati adamcağız göze geldi * çava bi camêr veda adamcağız göze geldi göz , * ji pêş çavê mi ket gözümde düştü ~ berdan , göz dikmek, göz koymak * çav berdane malê me malımıza göz dikmişler ~ ber dan , sulanmak ~ berda nanê , ekmeğine göz koymak , ~ berda revê kaçmaya yeltenmek ~ bi çav li hev nihêrti göz göze gelmek ~ bi kerê ve bû eşekte de göz var ama anlayışsız, anlayışsız olmak ~ bi serê , ve hebû anlayışlı olmak, idrak sahibi olmak, kadirbilir olmak ~ bi wê de çû gözü kaymak, gözü kaçmak , * bêhemdî çavê mi bi loqenteyê ve çû istemeyerek gözüm lokantaya kaydı ~ birin û anî böcül böcül olmak ~ çar hilkiri gözleri dört açmak ~ ~ nedîti göz gözü görmemek , ~ çar hilkiri gözünü dört açmak ~ çêrandi göz banyosu yapmak, dikizlemek ~ çû ser , , gözü gitmek ~ dan , göz gezdirmek , ~ dan , , bakmak, özenmek ~ da hev , gözlerini yaşama kapamak ~ di , firandi bir şeyi ima etmek, demeye çalışmak, çıtlatmak ~ di ser hev re qelapti gözlerini belertmek, bakışlarla korkutmak ~ di serê , de tarî bû gözü kararmak , ~ di serê kerê de jî hebû eşekte de göz var ama anlayışsız ~ di serî de bû mîna du pizota gözleri ka çanağına bürünmek ~ di serî de leyîsti rahat durmamak, olay çıkarmak ~ di serî de sor bû gözleri ka çanağına dönmek ~ di serî de zoq bû gözleri pörtlemek ~ di xwe da kandırmağa yeltenmek ~ dît, dev nedît ağza tat, boğaza feryat ~ germ kiri uyku kestirmek, şekerleme yapmak ~ gewr kiri korkuya kapılmak ~ heye aqil heye göz var iza var ~ hûr kiri kısmak , ~ jê re hati göze gelmek, nazara gelmek ~ ji ~a şer dike yüz yüzde utanır ~ ji serî derketi kafasını tası atmak ~ kirin , göz kırpmak , ~ kirin , göz dikmek * çav kirine malê me malımıza göz dikmişler ~ kurkusandi gözlerini kısmak ~ lê bilind nebûn 1) istememezlik, çekememezlik 2) , çok kızmak, onu görmek istememek ~ lê bûn 1) gözü üstünde olmak * got ez dukanê bidime te mi nexwest, ji mi re çi, çavê her kesî wê lê bimîne dükkanı sana vereyi dedi, be istemedim; neme lazı herkesi gözü üstünde kalacak 2) gözünde kaçmamak 3) horoz ölür, gözü çöplükte kalır ~ lê bû peqpeqonk gözleri fal taşı gibi açılmak ~ lê bû tas gözleri fal taşı gibi açılmak ~ lê kort bû gözleri çukura gitmek , ~ lê sor bûn 1) gözleri çakmak çakmak olmak 2) gözleri dolmak , , duygulanmak ~ lê reş û tarî bû gözleri kararmak ~ lê tarî bû gözleri kararmak ~ li ber delîn , 1) göz almak, göz kamaştırmak , 2) göz kamaştırmak , 3) göz kamaştırmak , ~ li destê , bûn , eline bakmak , ~ li destê dê û bav bû ana baba eline bakmak ~ li rê bûn 1) yol gözlemek 2) umut etmek ~ li riya , bûn , yoluna bakmak ~ li riya , qerimî gözüne kara su inmek , ~ li ser , bû mukayet olmak, göz kulak olmak ~ li serê , tarî bû gözleri kararmak, öfkede kendini kaybetmek ~ li serî tarî bû gözleri kararmak, öfkede kendini kaybetmek ~ li xew gözleri uykulu ~ neçû ser hev gözüne uyku girmemek ~ neda ser hev göz kırpmamak, göz yummamak , ~ neniqandin 1) göz kırpmadan , 2) göz kırpmadan , ~ nexwari çekememek ~ niqandin , göz kırpmak , ~ mûç kiri gözlerini kısmak ~ pê de bû gözü arkada kalmak ~ pê keti gözüne ilişmek ~ pê neketin 1) yüzünü görmemek , 2) yüzünü görmemek , ~ pê veda göz değdirmek, nazar değdirmek ~ qelibandi belertmek ~ qelibî belermek ~ qurtandin , göz kırpmak , ~ reş û tarî bû gözleri kararmaya başlamak ~ şikandin , göz kırpmak , ~ tê firandi bir şeyi ima etmek, demeye çalışmak, çıtlatmak ~ tune bû gözleri görmez olmak, kör olmak ~ û birûreş akı ak karası kara, kara gözlü , ~ û birûyan îşaret dan , kaş göz etmek ~ û bîrik birijê kör olası, kör olasıca ~ û nezer jê re hati göze gelmek ~ û zarê xelkê jê re hati eli gözü birine gelmek, nazar değmek zirq kiri lê nihêrti gözlerini dikip bakmak ~ zûr kiri kısmak , ~ zûr kiri lê nihêrti gözlerini dikip bakmak ~ek lê gerandin , bir göz gezdirmek ~ek pê p xisti bir göz gezdirmek ~ekî mirov kor dibe mirov dest dide ber yê di insanlar çaresiz kalmamalı , ~ekî na bi çar ~a li hêviyê bû dört gözle beklemek , ~ekî seriya e cömert, iyi kimse ~ê baranê lê ye havanı gözü yaşlı, neredeyse yağmur yağacak ~ê , bi , ketin , gözüne ilişmek ~ê , birbisî gözleri ışıldamak ~ê birçî têr nabe aç gözlü doymaz ~ê , birîn , gözü kesmek ~ê cîra li cînar e komşunu tavuğu komşuya kaz , görünür ~ê , ~ê xewê bû uykusu olmak ~ê çepê li ser nîşanê girti gözünü kırpmadan , ~ê çepê li ser nîşanê girtin ~ê rastê neniqandi gözünü kırpmadan ~ê , çû nav serê , çok kızmak, ifrit kesilmek ~ê , çû ser hev uyumak ~ê , derxistin 1) , gözünü çıkarmak , 2) usandırmak ~ê , di malê dinyayê de tune bû gözü dünya malında olmamak ~ê , di nav serê , de leyîsti çok sinirlenmek ~ê felekê kor be feleği gözü kor olsun ~ê genimî elâ gözlü ~ê , girê dan , gözünü bağlamak ~ê , hati katır, beygir gibi yük hayvanlarını göz kapaklarında bir tür beze oluşmak ~ê her kesî çû ser , gözler üstüne yoğunlaşmak ~ê hev , derxisti birbirini gözünü çıkarmak , ~ê hêrsê tune öfkeni gözü yoktur ~ê hilkirî gözleri dört açılmış ~ê hingivî elâ gözlü ~ê , jê hati birî görmez olmak, gözüne ilişmez olmak ~ê , jê re hati göze gelmek ~ê , jê têr bû gözü doymak ~ê , jê tirsî gözü yıkılmak ~ê , ji nav serê , baz da gözleri fırlamak, kafasını tası atmak ~ê , ji nav serî baz da kafasını tası atmak ~ê , ji tu tiştî netirsî korkusuz, cesur ~ê , ji xewa venebû uyku gözünde akmak ~ê , ketin , , gözü takılmak ~ê kirox li dayox e alıcını gözü hep satıcıda ~ê kitikêkedi gözü , ~ê , lê bar neda haset etmek, kıskanmak ~ê , lê bilind nebû istememezlik, çekememezlik ~ê , lê bûn 1) , gözü olmak * çavê birakê me li parlementeriyê ye bizimkini gözü milletvekiliğinde var 2) gözü üstünde kalmak , 3) belâ çıkarma peşinde olmak ~ê , li , bûn 1) gözü üstünde olmak 2) gözetlemek 3) , taklit etmek ~ê , li cihê mezi bû gözü yüksekte , olmak ~ê , li der e gözü dışarda ~ê li deriyan xwelî li seriya el alemi eline bakanı küller başına ~ê , li deriyê xelkê bû gözleri el kapılarında olmak ~ê , li desta bû gözü başkalarını eline bakmak ~ê , li ke bû gözlerini içi gülmek ~ê , li rê , ma gözü yolda , kalmak ~ê , li rê , qetî gözleri yollarda kalmak ~ê , li ser bû göz kulak olmak, mukayet olmak ~ê , maç kirin 1) gözlerinde öpmek 2) mec alnında öpmek ~ê meriv , ancax mistek xwelî têr dike insanı gözünü bir avuç toprak ancak doyurur , ~ê mezinatiyê li xwe nihêrti küçük köyü büyük ağası ~ê mi iki gözüm ~ê min , gözümü nuru ~ê mi birije ku... gözüm çıksın , ~ê min wekî , tiştî be gözüm çıksın , ~ê mirov ancax mistek xwelî têr dike insanı gözünü bir avuç toprak ancak doyurur ~ê , mînâ ~ê miriya e ölü gözü gibi ~ê , nebirîn , gözü yememek , ~ê , neketin , gözünde kaçmak ~ê , ne li malê dinyayê bû dünya malında gözü olmamak ~ê nîvkêşî kıpık göz ~ê , pê bar nedan , çekememek ~ê , pê ketin 1) , gözü ısırmak 2) gözüne görünmek * nebî careke di çavê mi bi te bikeve ha sakı bir daha gözüme görünme 3) , gözüne ilişmek , ~ê , pê nekeve gözü birini görmesin ~ê , pûç bû gözü sönmek , ~ê , qewarti gözünü oymak ~ê rastê neniqandi gözünü kırpmadan , ~ê , reşeve hati gözü kararmak, gözleri kararmak ~ê , rijîn 1) gözü akmak 2) çok zahmet çekmek ~ê seriya bûn , baştacı olmak ~ê şeyta kor kiri şeytanı bacağını , kırmak ~ê te , ronî be! gözü aydın! ~ê te bi xêr gözü aydın ~ê te spî be gözleri kör olsun ~ê , têr kiri gözünü doyurmak ~ê , tirsandin , gözünü korkutmak ~ê , tiştek nebirîn , gözü kesmemek , , ~ê vala nihêrti boş gözlerle bakmak ~ê , vekirin , gözünü açmak ~ê werşeqê ahu gözlü , ~ê , wir bû gözü kaymak , ~ê wî li nav serê wî gerî gözleri fıldır fıldır olmak ~ê wî tema e gözleri sağlam ~ê xel mahmur göz ~ê xerab ke göz, kötü göz , ~ê xerab lê nihêrtin 1) kötü gözle bakmak, ke gözle bakmak , 2) kötü gözle bakmak , ~ê xewê uykulu gözler ~ê xezalê ahu gözlü , ~ê xwe berdan , bir şeye göz koymak ~ê , xwari takdir etmek ~ê xwe da hev gözlerini kapatmak ~ê xwe da ser , -e mukayit olmak ~ê xwe gerandin 1) gözlerini gezdirmek 2) kız arkadaş edinmeye başlamak ~ê xwe germ kiri kestirmek , * ez hinekî çavê xwe germ biki
KURDÎ: çav
  
 
günah , suç günah , * guneh e, mirov ev çend tehde li vî mirovî bike bu adama bu kadar eziyet yapmak günahtır günah , * ez bibêjim bila guneh ne di stûyê min de be ben söyleyeyi de günah benden gitsin ,zavallı, gariban * ev mêrik guneh e bu adam zavallı * jê veger e yekî guneh e boş ver garibanın tekidir yazık * çi guneh e yazık ~ ji stûyê min derket günah benden gitti ~ bûn günah olmak ~ kirin günah işlemek ~ weşandin günah çıkarmak ~ê , di stûyê , de be günahı , boynuna ~ê , di stûyê , de bûn günahı , boynuna olmak~ê , hilanîn , günahını almak ~ê , kirin stûyê xwe 1) , günahına girmek 2) kanına girmek , 3) kanına girmek , ~ê , kişandin , günahını çekmek ~ê kosiyan pê hatin , çok acınacak durumda olmak ~ê , lê hatin acınmak ~ê , pê hatin 1) , acımak, kıyamamak 2) , acımak, üzülmek * gunehê min bi zar û zêçên wî hat lewma min ew neda dadgehê çoluğuna çocuğuna acıdı da mahkemeye vermedim ~ê , pê nehatin , gözünün yaşına bakmamak ~ê , stendin , günahını almak, ithamda bulunmak ~ê xwe bi xwe anîn kendini acındırmak ~ê xwe pê anîn , acımak, merhamet etmek, acınılmak, üzülmek ~ê xwe pê neanîn kıymak , ~ên ku bav kiriye wê werin pêşiya lêw babanın işlediği günahları oğlu çekecek ~ên , xwe gilî kirin mec günah çıkarmak ,
KURDÎ: guneh
  
 
hak , hak , * heqê dê nayê dayî anna hakkı ödenmez hak , * heqê meqesê makas hakkı hak, ücret , * em xebitîne, heqê xwe dixwazi çalıştık, hakkımızı isteriz * heqê xwe bide ez te bibim ücretini ver seni götüreyim * heqê kirê kira ücreti hak , * gotina mi heq e sözü haktır harçlık, masraf * hema heqê cigareyê bidi me bes e sigara harçlığımı verse yeter eder, fiyat * heqê malê xwe bibêje malını fiyatını söyle ayak teri, ayak kirası , ,haklı * gotineke heq haklı bir söz * dozeke heq haklı bir dava ,öz * birayê min ê heq öz kardeşim * apê min ê heq öz amcam ~ anî şûnê hak yerini bulmasını sağlamak ~ bi dest xisti hak kazanmak ~ cihê xwe dibîni hak yerini bulur , ~ dan , , hak vermek * der barê vê yekê de ez heq didime te bu konuda sana hak veriyorum ~ da gotina rastiyê hakkı tesli etmek, gerçek veya doğru olduğunu söylemek ~ di dest de bû haklı olmak ~ e 1) haktır 2) gerek ki ~ hati şûnê hak yerini bulmak ~ heq kiri hakkını tesli etmek ~ jê re kifş kirin , hak tanımak ~ kirin 1) hak etmek , * du sal bi şû de wê malnişîniyê heq bike iki yıl sonra emekliliğe hak kazanacak 2) hak etmek , hak etmek , ~ kiriye 1) hak etmiş 2) şeyta azapta gerek ~ li ser , hebû tuz ekmek hakkı olmak ~ li vê dinyayê safî dibi hak yerini bulur , ~ naçin qiyametê hak yerini bulur , ~ navê Xwedê rabbena hakkı için ~ pê dan , hak vermek ~ xwari hak yemek ~a li gor seqa müstahak olma durumu ~a Xwedê Allah hakkı için, Allah için ~ê bi heq 1) hak neyse o 2) emeğini tam karşılığı, ücret ne konuşulmusu o ~ê , bi ser de çû hakkı geçmek * ha rahêje vî pereyî bila heqê te bi mi de neçe al bu parayı hakkı bana geçmesin ~ê bizina kol ji ya kel re namîne boynuzsuz keçini ahı boynuzlu keçiye kalmaz ~ê çavpêkirinê , göz hakkı ~ê , danê 1) hakkını vermek * ev mamoste ti heqê xwendekara dide wa bu öğretme herzama öğrencileri hakkını verir 2) , vermek ~ê darê zorê yumruk hakkı , ~ê , derketin 1) becermek 2) , altında kalkmak ~ê ebrê hesab kiri daraya atmak , ~ê evda kul hakkı ~ê gotinê stendi söz almak , ~ê , hebûn 1) hakkı olmak , 2) hakkı olmak , ~ê , heye hakkı var , * heqê diya mi heye, gere ez neyêm anamı hakkı var, gitmemem lazım ~ê hilbijartinê hiq seçme hakkı ~ê îlticayê hiq sığınma hakkı ~ê kehyatiyê kâhyalık hakkı ~ê ketina , , giriş ücreti ~ê kiziriyê kâhyalık hakkı ~ê , li ser , hebû hakkı geçmek * qey hindik heqê xaltîka mi li ser mi heye? teyzemi az mı hakkı bana geçmiş? ~ê mêra gere meriv winda neke yiğidi öldür hakkını yeme ~ê navê xwe da adını taşımak , ~ê , pê de çûn , hakkı geçmek * ha rahêje vî pereyî bila heqê te bi mi de neyê al bu parayı hakkı bana geçmesin ~ê sukûtê sus payı, susmalık ~ê şîr süt hakkı ~ê , tê de hebû hakkı olmak , ~ê têketanê giriş ücreti ~ê wî bi serî ye hakkında fazlasını almış ~ê , xwarin 1) hak yemek 2) , hakkını yemek ~ê xwe helal kirin , hakkını helâl etmek , ~ê xwe stendi hesabını almak ~ê xwînê hiq ka akçesi * bavê wî heqê xwîna kurê xwe stend babası oğlunu ka akçesini aldı ~ê yê mezi büyükte büyüğe , ~ê zehmeta xwe stendi semeresini vermek ~ê zengûya gelini atta hediyesini almayınca inmeme durumu ~ê ajalan , hayva hakları ~ê mirovan , insa hakları ~ê vesînordar , sınırlı haklar
KURDÎ: heq
  
 
hesap , hesap , hesap , * li bankayê hesabê mi heye bankada hesabım var hesap , * rahêjê pênûsê hesabê mi derxe al eline kalemi hesablarımı görüver hesap , * li gor hesabê mi ev qumaş dê têrî kiras neke beni hesabıma göre bu kumaş entariye yetmeyecek hesap , * hemû hesab têk çû bütü hesablar bozuldu hesap , * ê te jî ew hesab, hema lê bixi seninki de vur hesabı ~ bi hev re dîtin 1) hesaplaşmak , 2) mec ödeşmek ~ da hesap vermek , ~ derxisti hesap çıkarmak ~ girti hesap tutmak ~ ji hev pirsî hesaplaşmak , ~ kirin 1) hesap etmek , 2) hesap etmek , ~ kiri kîsab kiri hesap etmek, kitap etmek ~ kîsab hesap kitap ~ pê re da dîti hesap sormak , ~ pirsî hesap sormak ~ û kîsab hesap kitap ~ û kîsabên xwe zanî hesabını , bilmek ~ vekirin 1) hesap açmak , 2) hesap açmak , ~ek li deynê , nivîsandin , zimmetine geçirmek ~ê bêmawe vadesiz hesab ~ê bêwade vadesiz hesap , ~ê bimawe , vadeli hesap , ~ê , da hesap vermek, hesabını vermek , ~ê , da dîtin 1) hesabını görmek , 2) hesabını görmek , ~ê , danê hesabını vermek ~ê , di zikê , de ye içinden , pazarlıklı ~ê ebcedê wj ebcet hesabı ~ê , girti hesabını kapamak ~ê întegralê mat integral hesabı , ~ê jimara sayı hesabıyla ~ê , kiri hesabını etmek, hesaba katmak ~ê ku , kiri tev çû hayalleri suya düşmek ~ê mal û bazarê , li hev derneketi evdeki pazar , çarşiya uymamak ~ê mal û çarşiyê li hev nenihêrti evdeki pazar , çarşiya uymamak ~ê mawedar vadeli hesap ~ê , neribû hesapta olmamak ~ê paşî kiri tartmak , ~ê paş û pêşiya xwe nekiri baştankara gitmek ~ê paşiya xwe nekiri akşamda kavur, sabaha savur ~ê paşî û pêşiya xwe kiri hesabını , bilmek ~ê paşî û pêşiya xwe nake önüne arkasına bakmadan ~ê pêş û paş nekiri ilerisini gerisini hesaplamamak , ~ê pêşiya xwe kiri ilerisini düşünmek ~ê qafa zihi hesabı ~ê şaş ji vir û Şamê vedigere yanlış hesab Bağdad’da döner ~ê tiliyan , parmak hesabı ~ê wadedar vadeli hesap ~ê xwe dîti hesap görmek ~ên xwe jê birîn , hesabı kesmek ~ên îhtimalî ihtimaller hesabı
KURDÎ: hesab
  
 
heyhey ~ hatin , heyheyleri tutmak, huysuzlaşmaya başlamak ~ pê girti huysuzlanmak, huysuzlaşmaya başlamak ~ê , pê girti heyheyleri tutmak, huysuzluğu depreşmek, tutarığı tutmak, ci ifrit olmak , ~ê , rabû heyheyleri üstünde olmak, ci ifrit olmak ,
KURDÎ: moc
  
 
huy , * bawer bike ku çiya ji cihê xwe diçe lê kurmê meriv ji meriv naçe ca çıkar da huy çıkmaz huy , âdet, alışkı, alışkanlık * kirina vî tiştî ji xwe re kiriye kurm bunu yapmaya kendine âdet edinmiş * me ji xwe re kiriye kurm, piştî nîvro em bi tombela dileyîzi alışkı edinmişiz, öğlede sonra tombala oyunuyoruz illet , ~ jê çû alışkanlıklarını terk etmek ~ jê hilanîn , alışkanlığı kapmak ~ jê neçû damarına , işlemek ~ ketin qafê , damarına , işlemek ~ lê bû bir huya sahip olmak ~ şikandi kurtlarını dökmek ~ û tebîet huy ve mizaç ~ û tebîet û tel gerek mîna hev bi boyu boyuna, huyu huyuna , ~ û tebîetê , huyu suyu ~ û tebîetê , hilanî akıntıya kapılmak , ~ û xûyên , hilanin , huyunu kapmak ~ê , çû ser hev perileri bağdaşmak ~ê geleviziya hatin , canı yaramazlık yapmak istemek ~ê , hatin , alışmak , * kurmê cigareyê tê wî sigaraya alıştı ~ê , hatin , , burnunda , tütmek, bir şeyi özlemek, özle duymak * kurmê zarokê mi tê mi çocukları gözümde tutuyorlar ~ê , hati mirov aranmak , * va roja kurmê sobayê tê mirov bu günlerde soba aranıyor ~ê hev kiri birbirini özlemek ~ê , jê çû huyunda vazgeçmek ~ê , jê naçe heta mirinê , toprak paklar ~ê , jê neçû huyunda vazgeçmemek , ser ~ê , ketin , damarını bulmak ~ê , kirin 1) alışmak , 2) canı çekmek 3) alışmak , * ez bawer nakim ku ez ev qas kurmê wî dikim ona bu kadar alıştığıma inanamıyorum 4) birini özlemek ~ê mirova zû bi zû jê naçe sarımsağı geli etmişler de kırk gü kokusu çıkmamış ~ê pîs kötü huy ~ê şîrî heta pîrî 1) yedisinde neyse yetmişinde de o olmak, arlı arından, huysuz huyunda vazgeçmez, huy canı altındadır 2) teneşirlik kimse , ~ê xwe dan , , alışmak ~ê xwe da serê , alışmak ~ê xwe şikandi kurtlarını dükmek, hevesini almak, körünü kırmak ~ê xwe terikandin 1) huyunda vazgeçmek, gömlek değiştirmek , 2) defteri kapamak , ~ê , xwe xweş kiri huyunu düzeltmek , ~ê , zanîn , damarını bulmak ~ên , pê girti damarı tutmak
KURDÎ: kurm
  
 
hâl, durum, vaziyet , * her kes li gor halê xwe diyariyek da her kes hâline göre bir hediye verdi hâl, tutum , * ez çu tiştî jê vî halê te fehm nakim seni bu hâline bir anlam veremiyoru hâl , * di vî halî de tiştekî naşê bike bu hâlde bir şey yapamaz hâl , * halê mi tune ku ez derkevi derve dışarıya çıkacak hâlım yok hal , * ev çi hal bû hati serê wê başına ne hâller geldi hâl, hatır , * li halê wê pirsî hatırını sormak dünya , * her kes di nav halê xwe de her kes kendi dünyasını içinde ~ lê nema hâli kalmamak ~ ne xweş bû durumu kötüleşmek, geri gitmek ~ tê de nema hâli kalmamak ~ tê de tune ku cilika xwe ji avê derxe paçasını çekecek , hâli olmamak li ser ~ û hemdê , hişti kendi hâlinde bırakmak * me ew li ser hal û hemdê wî hişt onu kendi hâlinde bıraktık li ser ~ û hemdê xwe ma kendi hâlinde kalmak ~ û hewal 1) hâl , * ev çi hal û hewal bû hati serê wê başına ne hâller geldi 2) hatır * li hal û hewalê we pirsî hatırınızı sordu ~ û hewal pirsî hâl hatır sormak ~ û wextê , li cih , bû hâli vakti yerinde olmak * hal û wextê malbatê li cih e aileni hâli vakti yerinde ~ û malê , ötesi berisi ~ û perg hâl, durum * hû hal û pergê me nabîni benim? durumumu görmüyor musunuz? ~ xweş bû hâli vakti yerinde olmak, maddî durumu iyi olmak , di ~ekî de hiştin , kendi halinde bırakmak ~ekî perîşa içler , durum ~ê , bi keys bû hâli tavrı yerinde olmak , ~ê hazir hâlihazır ~ê helawçî kötü, perişa durum ~ê însanetiyê ye insanlık hâli ~ê însanetiyê ye, lê megiri insa hâlidir, kınamayın ~ê , ne xweş bûn 1) hâli , duma olmak 2) durumu bozulmak ~ê nehal kötü durum ~ê , perîşan , bû hâli harab olmak ~ê ruhî haletiruhiye ~ê şîngirtinê mate havası ~ê , wekî ~ê çivîkê bû kuş kadar canı olmak ~ê wî çi ye hereketê wî çi ye kedi , ne, budu ne? , ~ê wî têr xweş e durumu gayet iyi , ~ê , xerab bû hâli , duma olmak , di ~ê xwe de bûn , kendi halinde bırakmak bi ~ê xwe ye kendi âleminde ~ê , xweş bû durumu düzelmek ~ê xwe xweş kiri durumunu düzeltmek ~ên wan xerab bû hâlleri duma olmak
KURDÎ: hal
  
 
hükm, hüküm, yargı hüküm , hüküm , * hikmê zivistanê nema kışı hükmü geçti ~ ajoti hüküm sürmek , ~ da hüküm vermek mec * hikmê nîvro öğle vakti ~ derbas kiri hüküm sürmek, hükümet sürmek * bi serokwezîrî bîst sal hik derbas kiri başbaka olarak yirmi yıl hüküm sürdü ~ kirin 1) hükmetmet, hükümet etmek 2) hüküm sürmek * zivistanê îsal hikim kir kış bu sene hüküm sürdü ~ tê bihurî sözü geçmek ~ xwari hükü giymek , ~ê , bihurîn 1) hükmü geçmek 2) sözü geçmek ~ê deh mêra kiri yiğit kadın, yiğitler gibi hümetmek ~ê , derbas bûn 1) hükmü geçmek 2) sözü geçmek ~ê germê kızıl ısı ~ê kotekî kaba kuvvet, meta zori ~ê , neman 1) hükmü geçmek * hikimê wî nema onu hükmü geçti 2) hükmü kalmamak, hızını kaybetmek , ~ê nîvro gü ortası, güneşi e sıcak olduğu dönem ~ê , tê bihartin , söz geçirmek ~ê , tê bihurîn , sözü geçmek ~ê , tê nebihurî papuç pahalı ,
KURDÎ: hikm
  
 
ip ipçik bağcık ~ li serê xwe girê da başını çatmak ~ê dû hebanê evet efendimci, kukla gibi , , başı bağlı, oyuncak , ~ê , kiri stûyê , başını bağlamak , ~ê , pê ve danî başını bağlamak ,
KURDÎ: benik
  
 
iş , * di heyna kar de kesî eware meki iş sırasında kimseyi meşgul etmeyi iş , iş , * niha karê mi heye, ez nayêm şimdi işim var, geleme iş , * va çenda kar û îş sekinî ye bu ara işler durgu iş , * karê ewletiyê güvenlik işleri iş , * karê vê malê zehf i bu evi işi çok iş , * ji xwe re karekî bidîta da ku bi xwe debara xwe bikira kendine bir iş bulsa da geçimini kendisi sağlasa iş , * rabe, tu dê ji karê xwe re dereng bimînî kalk, işe geç kalacaksı iş , iş , * kar û îşê xwe kiri rê işini yoluna koydu 1 iş , * ew karê xwe dizane o işini bilir 1 işi , * mi karekî baş kir ku tam li hesabê wî bê ta da hoşuna gidecek bir iş yaptım 1 iş , 1 , * perdeyeke ku karê gira e işi ağır bir perde 1 iş , * karê mi kete ser wan, nekiri işim onlara düştü, ama görmediler 1 iş , 1 iş , * kar marên wan ê ku meriv nizane çi ne, hene öyle işleri var ama ne olduğunu insa bilmiyor 1 iş , 1kar , ~ avêti pişt guhê xwe işi savsaklamak ~ berda iş bırakmak ~ bi , qedî iş , bitmek ~ bi werîs tê girêda meriv , bi gotinê , iş yapmakla insa sözle yola gelir ~ bike bi esasî ku dil neke waswasî işini sağlam yap ~ dan , , iş vermek ~ da ber , işe koşmak , * kar da ber mi beni işe koştular ~ da ser milê , işi koşturmak , * kar da ser milê mi beni işe koştular ~ derxisti iş açmak, iş çıkarmak , ~ gerandin 1) iş çevirmek , 2) çekip çevirmek, yönetmek ~ gêrandi çekip çevirmek, yönetmek ~ girti iş tutmak ~ hişti iş bırakmak ~ jê nebû elinde iş çıkmamak ~ ji bi piyê xwe derxisti iş çıkarmak , ~ ji destê , derketi iş çıkarmak, elinde iş çıkmak , ~ ji destê , derneketi elinde iş çıkmamak ~ ji , re derketin , başına iş çıkarmak ~ ji rê derketin , çığırda çıkmak ~ ji tehmê derketi iş çığrında çıkmak ~ kere bajoyî dihere, najoyî nahere iş eşek gibidir yaparsa biter ~ keti ser , , iş düşmek ~ keti ser hev iş yığılmak ~ keti stûyê , 1) iş başa düşmek 2) , yük olmak ~ kiri iş yapmak, iş görmek ~ , leqî işler açılmak ~ li eksê siwar bû iş inada binmek ~ li ber hev keti işler birikmek ~ li hev û di ketin , iş sarpa sarmak ~ li , man 1) iş ayağa düşmek 2) , iş düşmek ~ li rê bû iş tıkırında gitmek , ~ê , li rê ye tıngırı yolunda, kazancı iyi ~ nîşanî , dan , iş göstermek ~ nîvco hişti askıda bırakmak ~ nîvco ma askıda kalmak ~ pê bûn 1) iş bitirmek , 2) iş görmek , ~ pê da kirin , işe koşmak , ~ pê nebû iş güç yapamaz olmak, tembel olmak ~ pê qedandin , işini yaptırdıkta sonra sırt dönmek ~ pê qedîn 1) iş , bitmek 2) iş bitirmek ~ qedandi iş bitirmek , ~ rast neçû iş ters gitmek, , pot gelmek ~ şêr e, gava te xwe lê gur kir dibe kergoşk iş başta asla gibidir, yapmaya koyuldu mu tavşa gibi olur ~ tev keti ser dilê hev dokuz ayı çarşambası bir araya gelmek ~ û bar iş güç ~ û barê , li rê bû işleri yolunda gitmek , ~ û barê paqijiyê temizlik işleri, tanzifat ~ û îş iş güç ~ û îşê dewletê hükümet kapısı ~ û îşê , keti ser , , işi düşmek ~ û îşê , rast çû işi rast gitmek ~ xelas kiri bir işi bitirmek ~ zor çêbû iş çatallanmak ~ zor gerî iş çatallanmak ~ek hel kiri işi bağlamak, işi hal etmek ~ekî baş ji destê , derketi elinde iyi iş gelmek ~ekî , bêfeyde kiri kalburla su taşımak ~ekî bêqîmet kiri değersiz bir iş yapmak ~ê baş bi sebrê ye iyi , iş altı ayda çıkar ~ê , baş bû işi iş olmak ~ê berepaşkî kiri ata et, ite ot vermek , berî nava hev dan , kılçık atmak , ~ê bi senat, nanê bi pêşger jina biesil iyi iş, temiz ekmek ve asil kadı tercih edilendir ~ê bi talih ve baht işi ~ê bi xelkê rihetiya nefsê, xerakirina malê ye el eliyle yapıla iş, nefsine düşkünlük adama yıkı getirir ~ê bitalûke tehlikeli iş ~ê bûkê kiri çeyiz hazırlamak ~ê , bûn , harcı olmak * siwarbûna li hêsp karê mêra e ata binmek yiğit harcıdır ~ê , çi ye? işi ne? ~ê , di hev de bû işi olduğu gibi durmak ~ê , di ser dilê hev de bû işi olduğu gibi durmak ~ê duyemî ek görev ~ê , ew bû ha bire * karê wê ew bû masî sor dikiri ha bire balık kızartıyordu ~ê gavanî jî siwariya kerê ye sığırtmaçı kâr da eşeğe binmesidir ~ê , ger e, ha li vir e, ha li wir e o kapı , seni bu kapı , benim ~ê giran 1) ağır iş 2) mec ince iş ~ê , hebû işi olmak ~ê hosteya usta işi ~ê , jê hebûn , işi olmak, ilgilenmek, alâkalanmak ~ê , jê tune bûn , işi olmamak, ilgilenmemek ~ê , ji serê , zêde bûn , başında aşkı olmak ~ê kesê li serî, pir e baş ola boş olmaz ~ê , keti rê işi işler duruma gelmek, işi olumlu bir biçim almak ~ê , keti ser , , işi düşmek ~ê ku ne karê , ye çima hû têkilî pê diki elini hamuruyla erkek işine karışmak ~ê ku pêşiyê baş çû, dû re rind nayê evveli iyi gide işi sonu kötü olur ~ê , li hev nehati işi aksi gitmek ~ê , li rê bûn 1) işi iş olmak 2) işi rast gitmek 3) işi tıkırında , olmak 4) tuzu kuru olmak ~ê , li rê ye işi tıkırında , ~ê malê sed û sî ne, av û axur tenê beylû ne ev işleri nankördür ~ê mi ew e ku pê ye işi , iş kaşığı, gümüş ~ê mirov ne qar e hamala semeri yük olmaz ~ê mirovê mirov ji me meriv ra ne bar e öküze boynuzu yük olmaz , ~ê nav malê ev işi, orta işi, orta hizmeti ~ê ne di rê de kirli iş, yolsuzluk ~ê nelirê kirli iş, bulaşık iş ~ê , qedî işi bitmek ~ê qelemê kalem işi , ~ê rûniştî kiri minder çürütmek , ~ê ser dest û piya ayak işi ~ê serobero üstünkörü yapılan, özensiz, çırpıştırma ~ê şevê mirov kilekorî ye gece gözü kör gözü, gece işi körler işi ~ê te tune işi mi yok ~ê xeternak tehlikeli iş ~ê xwe bi hev xisti tezgahı kurmak ~ê xwe bi xwe qedandi kendi göbeğini kendi kesmek ~ê xwe bike bi wext wek paşayê ser text erke yapa işi altı takar dişini ~ê xwe biri serî işi olmak , ~ê xwe ji hev derxisti işini çevirmek ~ê xwe kirin 1) işini görmek , 2) işini yapmak ~ê xwe kiri rê tıkırını yoluna koymak ~ê xwe li hev anî işini uydurmak ~ê xwe qedandi kârını tama etmek , ~ê xwe zanî iş bilmek , ~ê , xwe zanî işini bilmek , ~ê Xwedê nexşîne Allahı işinde sual olunmaz ~ê zarokan , çocuk işi ~ê diyanetê diyanet işleri ~ê nemayê olmadık işler ~ê nelirê kirli işler, karanlık işler ~ên qenciyê hayırlı işler ~ê paqijiyê temizlik işleri ~ê tewşik kiri abesle uğraşmak , ~ên xêrê hayırlı işler ~ên xwe kiri rê işlerini yoluna koymak
KURDÎ: kar
  
 
iş ~ anî serê , , iş etmek ~ berî nava hev da işler becermek ~ bi , qedî iş , bitmek ~ çêkiri iş çevirmek ~ çû qediya iş işte geçmek * piştî ku îş çû qediya, hîna ji me re dibêje iş işte geçtikte sonra bize söylüyor ~ dan , iş vermek ~ derxisti iş açmak, iş çıkarmak , ~ dirêj kiri işi uzatmak ~ ew e ku..., iş ki * îş ew e ku ji sinifa xwe derbas bibe iş ki sınıfını geçsin ~ girti iş tutmak ~ ji destê , derketi iş çıkarmak , ~ ji tehmê derketi iş çığrında çıkmak ~ keti ser , , iş düşmek ~ keti stûyê , iş başa düşmek ~ kirin 1) iş yapmak, iş görmek 2) iş karıştırmak , ~ , leqî işler açılmak ~ li hev qelibî iş sarpa sarmak ~ li , man 1) iş ayağa düşmek 2) , iş düşmek ~ nî ebû ku... fıkır fıkır kaynamak * îşê masiya nî e di bestê de dere fıkır fıkır balık kaynıyor ~ pê bûn 1) iş bitirmek , 2) iş görmek , ~ pê qedî iş , bitmek ~ qedandin 1) iş bitirmek , 2) işi pişirmek * Ferit û keçikê îş qedandine Ferit kızla işi pişirmişti ~ tev da iş karıştırmak , ~ tevî hev bû iş sarpa sarmak ~ têl e işler yolunda ~ û karê , keti ser , , işi düşmek ~ û karê xwe rast kiri dünyalığı doğrultmak ~ zor çêbû iş çatallanmak ~ zor gerî iş çatallanmak ~ek hel kiri işi bağlamak, işi hal etmek ~ekî bêserûqû kiri ata et, ite ot vermek , ~ê , baş bû işi iş olmak ~ê bi lezê şeyta tevlî dibe acele işe şeyta karışır ~ê , bû işi olmak , ~ê , çi ye? işi ne? ~ê , çi pê ketiye! neci oluyur! * îşê te çi pê ketiye, tu li karê ber xwe binêre! se neci oluyorsun, se kendi işine bak! ~ê , da dîtin 1) , işini gördürmek 2) işini görmek , 3) işini görmek, işini gördürmek , ~ê , dan qirikê işi başında aşmak , ~ê , hebû işi olmak ~ê hesab nî e hesabı yok , ~ê , ji ser serê , derbas kiri işi başında aşmak , ~ê , keti rê işi işler duruma gelmek ~ê , li hev nehati işi aksi gitmek ~ê , li rê bûn 1) işi iş olmak 2) işi tıkırında , olmak ~ê , li rê ye işi tıkırında , ~ê , pê ketin , ilgilendirmek, alâkadar etmek ~ê , pê nî e , 1) birini alâkadar etmez 2) bana ne ya ~ê , qedî işi bitmek ~ê , rast çû işi rast gitmek ~ê te çi pê ketiye? işine bak! se karışma, sana ne! üstüne vazife olmamak , ~ê te pê neketiye üstüne vazif e değil ~ê te tune işi mi yok ~ê , xera bû işi bozulmak ~ê , xerab e işi duman ~ê xwe bi rê xisti gemisini yürütmek ~ê xwe bi vira girê da herşeyi yala dola üzerine kurmak ~ê xwe biri serî işi olmak , ~ê xwe bi vira girê da yalana dolana bel bağlamak, yala dola üzerine kurulmak ~ê xwe da dîtin , işini gördürmek ~ê xwe dewam kiri o yolu yolcusu olmak , ~ê xwe dîti işini yapmak ~ê xwe jê anîn 1) ilgilenmek, alâkalanmak 2) kafaya takmak, kafasına takmak ~ê xwe kirin 1) işini görmek , 2) işini yapmak ~ê xwe pê anîn 1) ilgilenmek 2) kafaya takmak ~ê xwe saxlem çêkiri işi sağlama bağlamak ~ê xwe zanibû iş bilmek , ~ê xwe zanî işini bilmek , ~ê nelirê karanlık işler ~ê reş karanlık işler ~ê zaroka çocuk oyuncağı
KURDÎ: îş
  
 
kabuk , kabuk , bj kabuk , ~ girtin kabuk bağlamak , ~ê , jê kirin kabuğunu soymak
KURDÎ: qemûşk
  
 
kadir, değer, kiymet ~ û qîmet kadir kiymet, sayma, hürmet gösterme ~ û qîmet dan , , değer vermek, , saygı göstermek, hürmet etmek ~ û qîmet nizanî hatır gönül bilmemek, hatır saymamak veya tanımamak , ~ û qîmet tê de bûn , yol yordam bilmek ~ û qîmetê , girti kadrini bilmek, , değer vermek, itibar etmek, paye vermek ~ zanî kadir bilmek, kadir kiymet bilmek, iyilik bilmek ~ê , girti kadrini bilmek, değer vermek, , hatırını saymak, hürmet göstermek ~ê gulê çizane, kerbeş divê kerê reş eşek hoşafta ne anlar , ~ê , li balê , hebûn , değeri olmak ~ê , şikandi onurunu incitmek, onurunu kırmak , ~ê Xwedê Allah aşkına ~ê , zanî kadrini bilmek, değerini bilmek
KURDÎ: qedir
  
 
kafa , kafa , mec kafa , * tu bi vî qafî nikanî tiştekî bikî bu kafayla bir şey yapamazsı mec kafa , kafa , ~ avêti kafası bozulmak ~ lê xistin , kafa vurmak ~ li ser teqandi kafa patlatmak ~ tune kafa yok! ~ekî bêmêjî ye! kafa yok! ~ê berê eski kafa ~ê , biri kafa şişirmek ~ê , çû kafası dönmek , ~ê , hati cih kafası yerine gelmek ~ê , negirti kafası almamak , ~ê , ne li cih bû kafası yerinde olmamak ~ê , nema kafa kâğıdı kalmamak ~ê , ne tema e kafada gayri müsellâh , ~ê , pelaxti kafasını ezmek ~ê , sekinî kafası durmak ~ê , şixulî kafası çalışmak, kafası işlemek ~ê , tev li hev bû kafası bulanmak ~ê vala kuru kafa , ~ê wa yek e bir kafada ~ê , werimî kafası şişmek , ~ê , xebitî kafası çalışmak, kafası işlemek ~ê , xweş e kafası dumanlı , ~ê xwe da hev kafasını toplamak , ~ê xwe de derbas kiri kafasında geçirmek , ~ê xwe de girti kafasında tutmak , ~ê xwe ve ne mezbût e kafada kontak ~ê xwe xebitandin , kafasını kullanmak ~ê xwe xweş kiri kafayı çekmek
KURDÎ: qaf
  
 
kara, siyah , * çavên wê yê reş ê gir hene iri siyah gözleri var ,kara, siyah , kara, esmer siyah , * tîpa reş siyah harf mec kara , * bextê min ê reş kara bahtım * rojê reş kara günler hayal, hayalet , * reşek bi pêş çavê mi ket bir hayalet gördüm sanki karartı, siluet , * mi di heyveronê de reşê wî dît ay ışığında onu karartısını gördüm * ez dibêjim qey reşê jinikekê ji mi re xuya dibe bir kadını siluetini görür gibiyi karı erimiş kara parçası ~ bûn wekî qitra arap gibi olmak ~ dakiri karalara bürünmek ~ girê da karalar bağlamak , , başına karalar bağlamak ~ û heş oğursuz * ew şev reş û heş be o geceye lanet olsun ~ û mor morarma ~ û mor bû morarmak, gövermek ~ û spî siyah beyaz siyah beyaz film ~ û şî morarma ~ û şî bû morarmak, bertilmek , ~ û şî kiri morartmak ~ û tarî kapkaranlık ~ û tarî bû bulanmak , ~a xwe girê da siyahlara bürünmek, yas tutmak ~ê cancankî çitlembik gibi , ~ê cûnikî donuk siyah di ~ê , de kendine ... süsü vermek ~ê girtî koyu siyah ~ê keskûnî 1) ördek başı 2),ördek başı , ~ê , li vir xuya nebû burada görünmedi, bu semte uğramadı ~ê qemerî kara yağız ~ê qetra kuzgunî ~ê qîr kuzgunî siyah, koyu parlak siyah ~ê sor donuk siyah ~ê zirhimokî kara sarı
KURDÎ: reş
  
 
karın * lingê xwe bi şid li zikê hêsp xist ayağını hızla atı karnına vurdu karın , * mi tu neh meh di zikê xwe de xweyî kir seni dokuz ay karnımda taşıdı göbek , * zik mezi kiriye göbek büyütmüş karın , * zikê şûşeyê şişeni karnı mec karın, mide * zikê wî birçî ye karnı aç mec karın , * ez çi zanim çi di zikê wê de heye be onu karnındakini ne bileyi mec boğaz , mec boğaz , * hevalê mi yekî ku miriyê zikê xwe ye arkadaşım boğazına düşkü biridir iç , * zikê nê ekmek içi iç , * ez ji zikê Farqînê me be silvan’ı içindenim 1 doğum, çocuk doğurma * çend zik aniye? kaç çocuk doğurmuş? ~ anî doğurmak * du zik aniye iki sefer doğurmuş ~ berda göbek bağlamak , ~ bi pişt ve zeliqî kemikleri sayılmak, aşırı derecede zayılanmak ~ çelqandi göbek çalkamak , ~ çêrandinotlanmak , ~ dagirti kendini doyurmak ~ ji ber devê , çû karnı ağzına varmak , , hamile olmak ~ ji ber kişî göbek bağlamak , ~ ji ber , kişîn 1) , göbek bağlamak, göbeklenmek 2) gazda karnı şişmek ~ lê dirandi göbeğini çatlatmak ~ lê dirî göbeği çatlamak * heta me da fehmkiri zik li me diriya ona anlatana kadar karnımız çatladı ~ lê werimandi karnını şişirmek ~ li ber dev bû karnı ağzına varmak , , hamile olmak ~ mezi kiri göbek büyütmek ~ têr kiri karı doyurmak ~ tije kiri karnını doyurmak ji ~ û bejna xwe birî dişinden, tırnağında artırmak * gelek mirov bi pereyê ku ji zik û bejna xwe birîne, li va guhdarî dike bir çok insa dişinden, tırnağında arttırdığı para ile bunları dinliyor ji ~ û piştê bû katıla katıla gülmek ~ zikak e dike û nake tu namûsê nake mide düşkünlüğünü anlata bir deyim ~ekî têr yek birçî aç açına ~ê , berî erdê da karnını deşmek ~ê , bi erdê re çû karnı yerde sürüklenmek ~ê biçûk göbek altı ~ê , birçî ye karnı aç ~ê , çêbû göbeklenmek, göbek bırakmak ~ê , çû ishal olmak ~ê , daketi acıkmış olmak ~ê , hati ber devê wê karnı ağzına varmak , ~ê , jê têr e , karnım tok ~ê , kiri kûzînî karnı zil çalmak ~ê , kirin qurequr karnı zil çalmak ~ê , li ber devê wê bû karnı burnunda olmak ~ê yekê) li berê bû karnı burnunda olmak ~ê , qelaşti karnını yarmak ~ê , şiqitî doğumu yaklaşmak, doğumuna birkaç gü kalmak ~ê , têr bû karnı doymak ~ê têr hay ji yê birçî tune tok acı halinde anlamaz ~ê , têr e karnı tok ~ê têra mala şêra insa tok oldu mu, ev reisi de cömert olur ~ê , têr pişta , qewî e karnı tok sırtı pek ~ê , tije bû dertli olmak, dolu olmak ~ê wa têr be, bejna wa nû be akşam ahıra sabah çayıra , ~ê , werimandi karnını şişirmek ~ê wê li ber devê wê ye karnı burnunda ~ê , li berê ye karnı burnunda ~ê xwe bel kiri tıka basa yemek ~ê xwe da berêdoyasıya yemek yemek ~ê xwe hilavêti göbek atmak , ~ê xwe ji heramiyê birandi haram yemekte uzak durmak , ~ê xwe kêm kiri dişte artırmak ~ê xwe repisandi tıka basa yemek ~ê xwe şidandi işkembesini şişirmek ~ê xwe têr kiri karnını doyurmak, boğazını doyurmak ~ xwe tije derd û kul kiri endine dert edinmek ~ê , yek têr dehê birçî bû çok çok fakir olmak ~ê zaroka tije xeberda e devê wa nagere söylenecek çok şey var ama dili dönmüyor ~ê , zer kirin , usandırmak ~o çalo ambaro, dixwe naxwe înkaro doymak nedir bilmemek ~o têro embaro dixwe naxwe înkaro doymak nedir bilmemek ~o têro milo şêro karı tok ise, kollar daha bir istekle çalışır
KURDÎ: zik
  
 
kulak kulak , kulak , kulak , kulak , kenar, varoş * li guhê bajêr şehir kenarında tutamaç , ~ bel kirin 1) kulaklarını dikleştirmek 2) horozlanmak ~ bi fermana nekiri ferma dinlememek ~ dan 1) kulak vermek 2) dinlemek ~ dan , 1) birini dinlemek, öğüdünü önemsemek 2) kulak asmak, aldırmak 3) bakım yapmak, bakımını yapmak * guh nedane bexçe bahçeye bakım 4) ilgi göstermek ~ da gotina , söz dinlemek , ~ da nava dilê xwe kalbini sesini dinlemek ~ da ser , kulak kabartmak, kulak vermek ~ da serê 1) dinlemek 2) kulak vermek, kulak kabartmak ~ dan xwe 1) kendine bakmak 2) kendine bakım yapmak ~ dapêlî kiri başını önüne eğmek, önüne bakmak, hatasını anlayıp utanmak ~ dêrandi kulak kabartmak, kulak vermek, dinlemek ~ kirin 1) dinlemek 2) itaat etmek ~ lê mûç kiri kulak kabartmak ~ lê bûn 1) kulağı birinde olmak * guhê mi li te ye, qise bike kulağım sende konuş 2) sak durmak, dikkatlı durumda bulunmak, dikkat etmek 3) dikkatle izlemek 4) kulağı olmak * guhekî çawa lê bû! ne biçim kulağı vardı! 5) göz kulak olmak, mukayet olmak ~ lê dêra dikkat etmek ~ lê kiri birini dinlemek ~ lê nekiri aldırış etmemek ~ lê ragirti kulak kabarmak ~ medê kulak asma!, siktir et! ~ miç , kiri kulak kabartmak ~ neda vurdu duymazda gelmek ~ nedan , 1) kulak asmamak, aldırış etmemek 2) es geçmek 3) boş vermek, ilgi göstermemek, boşlamak 4) önemsememek, gereke önemi vermemek ~ nedan , , şakası yok, hatır gönül tanımaz * ev camêr guh nade kesî bu herifi şakası yok ~ neda fermana ferma dinlememek ~ nedan xwe kendini bırakmak, kendine bakım yapmamak , ~ nedanê geçmek, dikkat etmemek ~ pê kirin 1) aldırış etmek 2) eslemek, ilgi göstermek, alâka duymak 3) , dinlemek, öğüdünü önemsemek 4) önem vermek ~ pê nekirin 1) aldırış etmemek 2) ilgi göstermemek, hasbî geçmek, ıska geçmek 3) önem vermemek ~ û çav lê bû göz kulak olmak ~ek kiri serad, yek kiri bêjing bir kulağında girip öbür kulağında çıkmak ~ê , ba dan , kulağını bükmek ~ê , biri kafasını şişirmek ~ê , çi bû kulakları çınlamak ~ê , çû kafası şişmek , ~ê dar û deviya heye yeri kulağı var ~ê deviya heye yeri kulağı var di ~ê , de jê re goti kulağına söylemek ~ê , gira bû ağır işitmek , ~ê , gira e kulağı ağır ~ê , girtî ye 1) kulağı tıkalı , 2) kulağı tıkalı , ~ê , hişyar bû tetikte olmak, beklemek, bulunmak , ~ê , kişandin 1) , kulağını çekmek , 2) , kulağını çekmek , ~ê , lê bûn 1) kulağı , olmak, dikkat etmek 2) kulağı birinde olmak * guhê mi li te ye, qise bike kulağım sende konuş 3) dikkatle izlemek ~ê , lê xewt bû dikat etmek, pür dikkat kesilmek ~ê , li hev ba dan , kulağını bükmek ~ê , li xebera bû kulağı tetikte , ~ê , libitîn 1) çok zeki olmak 2) fırlama , olmak ~ê , pê de bûn 1) aklında orada olmak 2) meyilli olmak ~ê , qul e kulağı delik ~ê , qul kiri başını etini yemek, rahatsız etmek ~ê , qulqulandi başını etini yemek ~ê , şiyar bû tetikte olmak, beklemek, bulunmak , ~ê te lê hişyar be aç gözünü, açarlar gözünü bi ~ê , ve çû kulağına çalınmak ~ê , weşîn) kulağı kopmak, soğukta bihal olmak ~ê xwe bel kirin 1) kulaklarını dikmek 2) kulak kesilmek, kulaklarını dikmek, dikkat kesilmek ~ê xwe dan , 1) kulak kesilmek, kulak vermek 2) , kendini vermek , * xwe ker kiribû, guhê xwe dabû stranê pür dikkat kendini türküye vermişti 3) çaktırmada dinlemek ~ê xwe da ser , kulak tutmak ~ê xwe da serê kulak vermek ~ê xwe fît kirin 1) kulaklarını dikleştirmek 2) kulak kesilmek ~ê xwe girtin , kulaklarını tıkamak ~ê xwe lê bel kiri kulak kabartmak ~ê xwe lûç kiri kulak kesilmek ~ê xwe mûç kirin 1) kulaklarını dikmek 2) dikkat kesilmek ~ê xwe nedan , , kulak tıkamak ~ê xwe vît kiri kulaklarını dikmek li ~ê , xweş hati kulağı okşamak ~ê erdê hene yeri kulağı var ~ê hev birin , kafasını şişirmek ~ê hev xwari çok acıkmış olmak ~ên , şiyar i kulağı delik ~ên , vekirî ne kulağı delik ~ên wa bel û vît i kulakları dik ~ên xwe danî pişt xwe bak bakalım neler olacak , ~ên xwe vekirin , kulağını açmak
KURDÎ: guh
  
 
küçük dil ~ê biqertaf rz ekli diller ~ê birî seriyê seqirî dili pek olanın başı rahattır ~ê , biteql e dili tutuk , ~ê , biweşe! 1) dili ensesinden çekilsin! 2) ağzından yel alsın ~ê çêkirî yapay dil ~ê çivîkan , kuş dili ~ê çûçikankuş dili ~ê çûçikê bo yenilen bir bitki ~ê dayikê , ana dili * zimanê me yê dayikê Kurdî ye ana dilimiz Kürtçedir ~ê devkî konuşma dili ~ê , di hîfza , de bûn diline sağlam olmak, ketum olmak ~ê , di hîfza , de ye ağzı pek , , sıkı ağızlı ~ê dirêj bela serê xweyê xwe ye dili uzun olanın başı dertten kurtulmaz, anlamında bir deyim ~ê , dirêj bûn 1) dili uzamak 2) papuç kadar dili olmak * zimanê wê pir dirêj e papuç kadar dili var ~ê dirêj darkolkê serê xweyê xwe ye bülbülün çektiği dili belâsı ~ê dirêj edûyê , serî ye dili uzun olanın başı dertten kurtulmaz, anlamında bir deyi ~ê , fehm kirin , dilinden anlamak ~ê gel rz halk dili ~ê gelêrî halk dili ~ê , gerîn dili dönmek ~ê , giran bûn 1) dili ağırlaşmak 2) dili dolaşmak , * ji ber araqê zimanê wî giran bû içkiden dolayı dili dolaşmaya başladı ~ê , girtî ye ağzı pek , ~ê hal hal dili ~ê , hatin girtin dili tutulmak , ~ê helbestê şiir dili ~ê hevgirtî standart dil ~ê hevpar , müşterek dil, ortak dil ~ê , heye bihostek , dil bir karış ~ê , heye heft helebî dili papuç kadar, dili bir karış ~ê , hişk bibe! dili kurusun! ~ê , hişk nebûn çenesi güçlü olmak ~ê , hînî , bûn dili alışmak , ~ê , jê hatin stendin konuşma yeteneğini kaybetmek ~ê , kin bûn kabahatlı , olmak , ~ê , kin e kabahatlı , olma , ~ê , kirin xuldexuld dili tutulmak, konuşamaz olmak ~ê , kirê xwestin ağzına , kira istemek ~ê kirkirokê ant gırtlak kapağı ~ê , kişandin susturup ağzının payını vermek ~ê , kurt e kabahatlı , olma , ~ê , lal bûn dili tutulmak , ~ê , lê qelibîn dili alışmak , ~ê , lê vebûn dili açılmak , ~ê , li hev gerîn dili birbirine dolanmak, dili tutulmak, konuşamaz olmak ~ê , li paş hev ketin kekelemek ~ê mirov dibe emelê , serê mirov bülbülün çektiği dili belâsı ~ê , ne di hîfza , de bûn dili durmamak, ağzında bakla ıslanmamak , ~ê , ne di hifza , de ye ağzı gevşek ~ê , ne hevalê , bûn 1) ağzı gevşek olmak 2) boşboğaz olmak , ~ê , nefilitîn , dilinden kurtulamamak ~ê , negerîn dili dönmemek, ağız dil vermemek ~ê , nesekinîn 1) dili durmamak , 2) gevezelik etmek ~ê nivîskî yazı dili ~ê pelte û lalome peltek dil ~ê pexşanê nesir dili ~ê , pê nesekinîn boşboğazlık etmek ~ê pêtî sade ve arı dil ~ê pêvekî bitişken dil ~ê sor e, hestî tê de nîn e dilin kemiği yok ~ê sor e, pêşî ne gelî ye ne zihor e dilin kemiği yok ~ê sorik e dilin kemiği yok ~ê sorsorkê , ant gırtlak kapağı ~ê şîrîn tatlı dil, gönül alıcı söz ~ê şîrîn ji xelkê re, pariyê şîrîn ji xwexwetiyê re tatlı dil herzaman el alem için, tatlı lokma da yakınlara olmalı, anlamında bir deyim ~ê taybet özel dil ~ê tewangbar bükünlü dil ~ê têr tim birçî ye tok dil herzaman açtır ~ê , weşîn çenesini bağlamak , ~ ê xelkê rz halk dili ~ê , xerabe ye dili bozuk ~ê xesiyê bot atlas çiçeği, kaktüs, kaynana dili , ~ê xwe bi hişkeve nekirin konuşmaması gerektiği halde konuşmak ~ê xwe birîn dilini kesmek , ~ê xwe di hîfza xwe de girtin ağzını sıkı , tutmak ~ê xwe girtin ağzını sıkı , tutmak , ~ê xwe hatin girtin diliyle tutulmak , ~ê xwe jê bike kapa çeneni ~ê xwe jê kirin cihê xwe çêkirin dilini kesmek , , ~ê xwe karîn , dilini tutmak , , ~ê xwe , kuştin diliyle sokmak ~ê xwe ragirtin , dilini tutmak , , ~ê xwe re saxlem bûn 1) diline sağlam olmak , 2) diline sağlam olmak , , ~ê xwe sûcê xwe dan dest diliyle tutulmak , , ~ê xwe şihitîn sürç ü lisan etmek , ~ê xweş bi dora , ketin alttan , almak ~ê , xweş bûn ağız kullanmak ~ê yekgirtî , standart dil ~ê yekkîte tek heceli dil ~ê zarokan çocuk dili ~ê , zêr e sır küpü ~ên Germenîk Germenik diller ~ên Îranî İranî diller ~ên Îskandînav İskandinav dilleri , rz akraba diller ~o leqo seriyo teqo dili pek olmayanın başı rahat olmaz ~o kurto, sero vehesawo diline sahip olanın başı ağrımaz
KURDÎ: ziman
  
 
maya , maya , * yekî aveynê wî hera e mayası bozuk biri mec döl , * tu ji şîr û aveynê kê, ji esl û feslê kê yî? sen kimin dölünden, kimin soyu sopundansın? , ~ê , bûn , belinden gelmek
KURDÎ: aveyn
  
 
mec geniş, kutu , * camêr behra aqil e adam akıl kutusu , ~ e , sabır taşı ~a aqil 1) derya , 2) akıl kutusu ,
KURDÎ: behr
  
 
murat, dilek, istek ~ bi cil û cihêzê xwe nekiri duvağına doymamak ~ bi hev nebû muradına ermemek ~ bi xêliya xwe nekiri duvağına doymamak ~ di ber de ma düş kırıklığına uğramak, hayal kırıklığına uğramak ~ pê bû murad almak, nasip olmak ~ pê kiri murat almak, muradına ermek ~ pê nekiri hevesi kursağında , kalmak ~ê , di ber de ma hevesi kursağında , kalmak, sevinci kursağında kalmak, gözü açık gitmek ~ê , di çavê , de ma hevesi kursağında , kalmak, sevinci kursağında kalmak ~ê , di qirika , ma hevesi kursağında , kalmak, sevinci kursağında kalmak ~ê , hasil kiri muradına erdirmek ~ê , lê bû hevisi olmak ~ê , pê kiri muradına erdirmek ~ê te di qirika te de bimîne muradına ermiyesin , ~ê , xwe şad bû amacına ulaşmak
KURDÎ: mirad
  
 
not not , mec not , ~ dan not vermek ~ dan , not atmak ~ girtin 1) not almak, not tutmak 2) not almak , ~ kêm kirin not kırmak ~ kirin not etmek ~ nivîsandin not tutmak ~ stendin 1) not almak, not tutmak 2) not almak , ~ê , danê , notunu , vermek
KURDÎ: not
  
 
renk beniz , renk , * rengê vî tiştî guherî bu işi rengi değişti tarz, şekil * bi vî rengî nabe bu şekilde olmaz ~ avêtin 1) renk atmak, solmak * li ber tavê perdeya reng avêtiye güneşte dolayı perdeleri rengi attı 2) benzi atmak , , beti benzi atmak veya solmak, beti uçmak ~ dan , renk vermek , , renk gelmek ~ jê çûn 1) rengi atmak, rengi kaçmak rengi uçmak, solmak 2) rengi atmak, rengi kaçmak, rengi uçmak , 3) benzi solmak, beniz geçmek ~ lê neman 1) rengi atmak, rengi kaçmak, rengi uçmak) , 2) benzi uçmak, sararıp solmak ~ lê nema bûn weka kilsê kireç gibi olmak ~ ~ renk renk ~ û deng ses seda ~ û deng hatin , , ses seda duymak ~ û rû 1) yüz göz , 2) beti benzi ~ û rûçik yüz göz ~ û rûçik lê nema beti beniz kalmamak ~ û rûçik lê zer bû beti benzi kireç kesilmek, beti benzi atmak veya solmak, beti uçmak ~ û rûyê , xweş bû yanağında ka damlamak ~ û sîfet kalıp kıyafet ~ê avî sulu boya ~ê , bûn wekî çiftexas , kâğıt gibi , ~ê , çilmisî rengi solmak ~ê çivîtê çivid mavisi ~ê di hev de , karışık renkli ~ê germ sıcak renk ~ê girtî koyu renk ~ê kirasê hespa at donu ~ê , li hev keti ağzı buru birbirine karışmak , ~ê , li hev qelibîn 1) , kül kesilmek 2) ağzı buru birbirine karışmak, nevri dönmek , ~ê miriya bi ser , de hati ölü toprağı üstüne serpilmiş gibi olmak ~ê miriya bi , keti beti benzi sararmış olmak ~ê miriya lê ketiye cenaze gibi ~ê pûrta hespa at donu ~ê qehweyî kahve rengi ~ê , qelabtî bû rengi solmuş olmak ~ê , qelibîn 1) , fena olmak , 2) kızarıp bozarmak ~ê , qemitî reng atmak, sararmak ~ê qeşmerokî deli alacası ~ê qirêjî 1) tahi rengi 2),tahi rengi , ~ê , qusikîn 1) reng atmak, rengi uçmak , 2) kızarıp bozarmak 3) , kül kesilmek ~ê sar soğuk renk, ölü renk ~ê , spî bû kireç gibi olmak ~ê tevlihev karışık renkli ~ê tûnc tunç rengi ~ê , vebû açılmak, ferahlanmak , * piştî ku êşa nexweş xwe danî rengê wê vebû acısı dinince hasta biraz açıldı ~ê , vegerî açılmak, ferahlamak, kendine gelmek ~ê , xera bû rengi bozulmak ~ê xwe winda kiri rengini kaybetmek, kirde rengini kaybetmek , ~ê xweliya agir kül rengi ~ê , xweş bûn 1) sağlığı yerinde olmak 2) ekonomik durumunda dolayı iyi durumda olmak ~ê zengarê demir pası rengi ~ê , zer bû rengi sararmak, sapsarı kesilmek , ~ê , zer kirin wekî şimayê , kâğıt gibi , ~ê zincarê bakır çalığı rengi ~ê zîv gümüş rengi ~ê germ sıcak renkler ~ê sar , soğuk renkler
KURDÎ: reng
  
 
resi resim , işaret ~ çêkirin 1) resim yapmak 2) resmetmek, çizmek ~ kişandi resim çekmek , ~ê , çêkiri resmini yapmak ~ê , derketi resmi çıkmak ~ê , hatin xêzkiri resmi çizilmek ~ê ji cama cam resim
KURDÎ: resm
  
 
ruh ruh, can , * di vî mirovî de ruh nî e bu adamda ruh yok ruh, can , * di te de qet ruh tune lo sende hiç ca yokmuş be ruh , * hemî ruhê meseleyê di vir de ye meseleni bütü ruhu burada ruh , psî ruh, tin ~ ber pê de hati canlanmak ~ bi ber keti dirilmek , * miribû, ji nû ve ruh bi ber ket ölmüştü, tekrar dirildi ~ bi ber , ketin , ca gelmek ~ bi , ve hatin 1) kendine gelmek 2) canlanmak ~ bi ber xisti diriltmek ~ dan 1) ca vermek , 2) ödü kopmak , çok korkmak ~ da ber canlandırmak ~ da hev içli dışlı olmak , ~ di ber , de berda canlandırmak, diriltmek ~ di ber re berda canlandırmak, yenide diriltmek ~ di ber re çû canlanmak ~ hatin , 1) , ca gelmek, canı yerine gelmek, canlanmak, dirilmek , 2) canlanmak, hasta ike kendini toparlamak 3) canlanmak, dirilmek , ~ jê çûn 1) canı çıkmak , * ji ber ku her roj cil li xwe kiri ruh jê çû her gü giyilmekte elbisemi canı çıktı 2) ca vermek, so nefesini vermek ~ jê kişî canı çekilmek, canı çıkmak, so nefesini vermek ~ ketin , , ca gelmek, canı yerine gelmek ~ kişandi ca çekişmek ~ lê neman 1) bitki olmak 2) cansızlaşmak, zayıflanmak ~ li ber hati canlanmak ~ pê de hati canlanmak ~ rewa lê tune kansız cansız ~ tê de nema ca kalmamak ~ û canê xwe da berçavê xwe kanı pahasına ~ û îmana , qetandi canını çıkarmak , ~ û îmana xwe qetandi kendini paralamak , ~ û îmana xwe stendi kendine eziyet çekmek ~ û rewa li , tune bû güçsüz, takatsız olmak ~ û rewa tê de nema dermanı kesilmek , ~ û rewa lê tune bû güçsüz takatsız olmak ~ê canê mi canımı içi ~ê çivîkê tê de tune bû kuş kadar canı olmak ~ê , çûn 1) canı gitmek * ruhê wê diçe ku wê tiştekî bi pênûsa wê bibe kalemine bir şey olur diye canı gidiyor 2) canı çıkmak , ~ê , çûn û hati canı gelip gitmek ~ê , jê kiri canını çıkarmak , ~ê , derketi canı çıkmak , ~ê , hati serê pozê , canı burnuna gelmek ~ê , jê çûn 1) , nefret etmek, , uyuz olmak, sinir olmak * ruhê mi ji vî mirovî diçe bu adama uyuz oluyorum 2) mec ca vermek ~ê , jê derxisti canını çıkarmak , ~ê , jê hatin , nefret etmek, , uyuz olmak, sinir olmak ~ê , jê stendin 1) canını almak 2) göbeği çatlamak ~ê kulmekî tê de tune bû bir sıkımlık canı olmak ~ê , li serê çûn , düşkü olmak, ca atmak ~ê min 1) canım, ruhum, şekerim!, güzelim , 2) ömrümü varı ~ê mirov , jê çû ca sıkıcı olmak * tiştekî wisa e ku ruhê mirov jê diçe ca sıkıcı bir şey ~ê , pê nehisî ruhu , duymamak ~ê , qetandin , canında bezdirmek ~ê , qetî canı çıkmak , ~ê , stendi canını çıkarmak ~ê , şad be! ruhu şad olsun! ~ê , şad kiri ruhunu şad etmek ~ê , şîrî bûn , sempatik olmak ~ê xwe da canını vermek, ca borcunu ödemek ~ê xwe dan , canını almak , ~ê xwe da ber çavê xwe kanı pahasına, kellesini koltuğuna almak ~ê xwe da destê xwe canını dişine takmak ~ê xwe kiri bedêla ruhê , , kendini feda etmek ~ê xwe qetandi kendini paralamak , bi ~ê , zanîn , kalini okumak ~ê xwe stendi canını çıkarmak
KURDÎ: ruh
  
 
saç ~ berda saç bırakmak ~ çêkirin 1) saç tıraşı yapmak, saç tıraş etmek 2) saç yapmak * porê bûka tê çêkiri geli saçı yapılır ~ di ber de spî kirin , saç sakal ağartmak ~ dirêj kiri saç uzatmak ~ jê kiri saç kesmek ~ kiri hirî saçını süpürge etmek ~ kur kiri saç kesmek¸ saç tıraş etmek ~ li ber tavê spî kiri saçlarını değirmende ağartmak ~ li serî bû şûjin 1) saçları dike dike olmak 2) ürkmek ~ pê ve nema saçı dökülmek ~ spî kiri saç ağartmak ~ şe kiri saç taramak ~ şikandi saç taramak ~ û gijik saç baş * por û gijika wê li hev ketibû saçı başı birbirine karışmıştı ~ û gijik hilkiri saçını başını yolmak ~ û gijika , hilkirin , saçını başını yolmak ~ û riyê , hatiye saç sakala karışmış ~ û riyê wî kişiyaye saç sakala karışmış ~ weşandi saç dökmek ~ ê , bij e saçları dike diken ~ê , gijomijo ye saçı dağınık , ~ê , girtin û kaş kiri saçlarında sürüklemek ~ê , hati saç tıraşı gelmek , ~ê , hati li qorikê keti saçı topuklarını dövmek ~ê , hati pehniya wê saçı topuklarını dövmek ~ê , kişî saçları uzamak ~ê , nîvo nîvo bû saçları iki türlü olmak ~ê reş siyah saç ~ê reşê filîkî siyah dalgalı saç ~ê serê , piçirandin , saçını başını yolmak ~ê serê , spî bû saçı başı ağarmak ~ê wan î dirêj e aqilê wan î ki e saçı uzu aklı kısa ~ê xwe berda saçını bırakmak ~ê xwe bi keys kiri başını toplamak , ~ê xwe çêkirin 1) saçını kesmek, saç tıraşını yaptırmak 2) saçını yapmak ~ê xwe da hev başını toplamak , ~ê xwe di ber , de spî kirin , saç sakal ağartmak ~ê xwe dirêj kiri saç uzatmak, saçını uzatmak ~ê xwe hilkiri saçını kesmek , ~ê xwe jê kiri saçını kesmek , ~ê xwe kaş kirin , saçını başını yolmak ~ê xwe kur kiri saç tıraşı olmak, saçını kesmek , ~ê xwe piçirandin , saçını başını yolmak , ~ê xwe yê spî nanêre saçına başına bakmadan , ~ê xwe yê spî şerm nake saçına başına bakmadan ~ê zir 1) fırça gibi , 2) takma saç
KURDÎ: por
  
 
seçmenlik hakkı ~ê jê havildarbûnê hiq faydalanma hakkı ~ê jê sûdwergirtinê hiq faydalanma hakkı ~ê kabotajê hiq kabotaj hakkı ~ê jê kelkgirtinê hiq faydalanma hakkı, yararlanma hakkı ~ê navberiyê tellâliye, komisyon ~ê nivîsanê , telif hakkı ~ê penaberiyê hiq sığınmacılık hakkı ~ê penahê hiq sığınma hakkı ~ê penatiyê sığınma hakkı ~ê qanûndananê yasama hakkı ~ê rayavêtinê oy hakkı ~ê serdestiya bihuranê , geçiş üstünlüğü * mafê serdestiya bihuranê ya ambûlansê heye ambulansın geçiş üstünlüğü var ~ê serlêdana dadgehê yargıya başvuru hakkı ~ê serlêdanê başvuru hakkı ~ê şûfayê hiq şufa hakkı, ön alı hakkı ~ê telîfê telif hakkı ~ê teqdîrê hiq takdir hakkı , ~ê , xwarin hakını yemek ~ê xwebiryardana çarenûsê kendi kaderini tayin etme hakkı ~ên arizî özel haklar ~ên bendkirî sınırlı haklar ~ên bingehîn temel haklar ~ên hîmî temel haklar ~ên mirovan , insan hakları ~ên seretayî temel haklar ~ên reha özlük hakları ~ên takekesî bireysel haklar ~ên vesînordar sınırlı haklar
KURDÎ: maf
  
 
suç , suç , ~ bi ser , de teh da suçu birini üstüne yıkmak ~ ji qebehet mezintir e özrü kabahatinde büyük ~ kiri suç işlemek ~ kiri stûyê , , suç yüklemek ~ pê de hati kabahat işlemek ~ tê de cemidandi suçu birini üstüne yıkmak ~ê bendûbariyê , disipli suçu , ~ê , borîn , suçunda geçmek ~ê , efû kiri suçunu bağışlamak ~ê rûreşiyê yüz kızartıcı suç ~ê , tê de bi cih bû suçu sabit olmak ~ê , tê de rast kiri suçunu sabit etmek , ~ê xwe avêti stûyê , kabahati , yüklemek ~ê xwe kiri stûyê , kabahati , yüklemek, suçunu üstüne yıkmak
KURDÎ: sûc
  
 
süre, mühlet, vade, mehil süre, miat , çoba aylığı ~ bi ser xisti süreyi geçirmek ~ da süre vermek, mühlet vermek ~ danî süre tanımak, mühlet vermek, süre vermek ~ derbas bû süresi geçmek, aşmak ~ dirêj kiri süreyi uzatmak ~ xwesti mühlet istemek ~ zêde kiri süre uzatmak , ~ê , bi ser keti süresini doldurmak , ~ê , derbas bû süresi dolmak, zamanı geçmek ~ê , hati vadesi gelmek , ~ê qupbûnê kuluçka dönemi , ~ê xwe temam kirin 1) süresini tamamlamak 2) miadı dolmak
KURDÎ: qewl
  
 
süt , bot süt , süt , mec soy sop * tu ji şîr û aveynê kê yî? kimi soyu sopundansın? ~ dan , süt vermek ~ hingiv yağ bal , ~ ketin , sütlenmek ~ lê ketin , süt çalmak ~ li , ketin , süt çalmak ~ pîç meyî süt kendilğinde mayalanır gibi olmak ~ sayî apaçık , ~ û aveyn , hasebi nesebi ~ û hingiv süt bal ~ê binî kaymak altı ~ê çilîtiyê di pozê , de anî hanya’yı Konyay’yı gösterme , ~ê çilîtiyê di pozê , de derketi burnundan , gelmek, fitil fitil burnunda gelmek ~ê çilîtiyê di pozê , de derxisti burundan , getirmek, , ka kusturmak ~ê çilîtiya diya , di pozê , de derketin , anasında doğduğuna pişma etmek ~ê firîşk ağız sütü ~ê helal xwariye helâl süt emmiş ~ê , hera e ütü bozuk ~ hilkişandi sağı hayvanını süt sağma esnasında sütünü vermeme durumu ~ê berê xwe kendi sütü , ~ê heram 1) haram süt 2) gebe olduğu halde anneni çocuğuna verdiği süt ~ê kerê eşek sütü ~ê kerê pir e ji dehşika kerê re herkesi faydası kendisine , olur , ~ê , ma sütüne kalmak ~ê mirî anne uykudayke çocuğuna verdiği süt ~ê sêrojkê di pozê , re anî burundan , getirmek, , ka kusturmak ~ê ter ağız , ~ê xav 1) çiğ süt 2) ağız , ~ê xîç ağız , , ~ê xwe çû süt çekmek ~ê xwe lê helal kiri sütünü helal etmek ~ê zikmakî ji dev û pozê , hati anasında emdiği süt burnunda gelmek ~ê zikmakî ji devê , hati anasında emdiği süt burnunda gelmek ~ê zinc doğumda sonra ilk sağıla süt
KURDÎ: şîr
  
 
sıfat, surat , beniz , , yüz ifadesi surat , ~ê , ne xweş e suratı asık ~ lê nema benzi atmak , , beti benzi kireç kesilmek, beti benzi atmak , solmak, beti uçmak ~ekî ne xweş li serê bû kötü bir surata sahip olmak ~ê , keti hev ağzı buru birbirine karışmak , ~ê , li hev qelibî ağzı buru birbirine karışmak , ~ê wî li ser kûçika e surat fukarası ~ê xwe kiri suratını asmak
KURDÎ: sikûm
  
 
torba küçük omuz çantası ~ê avê su kesesi ~ê gû baş belâsı , ~ê , tije yedağarcığı yüklü ~ê xwe rêti dağarcıkta bir şey kalmamak
KURDÎ: tûr
  
 
torba mec dağarcık , * çi di tûrikê wî de hebû, tevde goti dağarcığında ne varsa hepsini söyledi , ~ ê , de tiştek nema dağarcıkta bir şey kalmamak ~ê kayê kof, fos ~ê , tije ye dağarcığı yüklü ~ê xwe daweşandi eteğindeki taşı dükmek, ne varsa söylemek ~ê xwe rêti dağarcıkta bir şey kalmamak ~ê xwe vala kirin 1) sayıp dökmek, eteğindeki taşı dükmek, saçılıp dökülmek , 2) bülbül kesilmek
KURDÎ: tûrik
  
 
urgan , kalçete ~ di cihê zirav de diqete ip inceldiği yerde kopar ~ jê hilçinandi ipi çözmek , ~ lê giha mila sıkışmak ~ ~ sırım sırım ~ek li nava , nehati girêdan , çok şişma olmak ~ê kin û dirêj li hev megiri ilişkilerde aza çoğa bakmamak lazım , ~ê , mirov nikare dakeve binê bîrê , ipiyle kuyuya inilmez ~ê rizî ipi çürük , ~ê xwe jê hilçinandin , ipi koparmak, ipi çözmek , , selâmı sabahı kesmek
KURDÎ: werîs
  
 
uşak , ~ê , bûn , kurba olmak , ~ê we , köleniz, köleleri * xulamê we be kurê mi e oğlum köleniz
KURDÎ: xulam
  
 
vakit , * wextê mi çavên xwe vekiri saet ji dozdeha derbas dibû gözümü açtığım vakit saat o ikiyi geçiyordu vakit, çağ, zaman , * wextê nîvro öğle vakti * wextê xewê hat uyku zamanı geldi vakit, çağ , * ji zû ve me wextê xortaniyê li dû xwe hişt delikanlılık çağını çokta aştık vakit, saat , * wextê xwarinê yemek vakti , vakit, zaman , * nika wextê çûyînê ye şimdi gitme vaktı vakit, ara, aralık, sıra * ez wî wextî nexweş bûm o ara , hastaydı yaş , * ji wextê xortaniya xwe ve dixebite genç yaşında beri çalışıyor çağ, zaman, mevsim , * wextê gula gül zamanı * wextê firingiya domates zamanı zaman, mevsim , * wextê baranê yağmur mevsimi zaman, mevsim , * wextê şanogeriyê dest pê dike tiyatro mevsimi başlıyor 1 dönem, devir * wextê împeratoriyê imparatorluk zamanı 1 üzeri * li wextê nîvro were öğle üzerleri gel 1 mec çağ, vakit , * niha ne wextê zewacê ye şimdi evlilik çağı değildir 1 h tam , * wexta ku wê biketa mixazeyê deng lê kir tam mağazaya gireceği zama arkasında seslendi ~ bêwext zamanlı zamansız ~ bi ser xisti süreyi aşmak ~ çû vakit geçmek ~ ji xwe re çêkiri vakit kazanmak ~ kar kiri zama kazanmak ~ teng bû vakit daralmak ~ û zema keti navê gel zama git zaman ~ekî 1) bir ara, bir aralık , 2) bir ara, bir vakit , , bir zaman , * wextekî ew jî di nav têkoşînê de maye bir vakitler o da mücadele içersinde bulunmuş ~ê azanê eza vaktı ~ê bangê eza vaktı ~ê , be ne wextê , be sıralı sırasız ~ê berxanînê kuzulama dönemi ~ê birîna pez kırkım mevsimi ~ê , bûn 1) yeri olmak , 2) oturmak , * niha wextê xwarinê ye şimdi sofraya oturma saati ~ê , bû doğumuna bir kaç gü kalmak ~ê cota çift zamanı ~ê , çûn 1) , zamanı geçmek 2) , zamanı geçmek , ~ê das û tarê eki biçme zamanı ~ê gula gül zaman ~ê gula gul tê çinî her şey kendi mevsiminde güzel olur ~ê , hati sırası düşmek, sırası gelmek ~ê , hatin 1) vakti gelmek, zamanı dolmak 2) emrihak vaki olmak, vadesi gelmek, veya yetmek , ~ê , hatin û çû zamanı gelip çatmak * wextê wê hat û çû zamanı geldi çattı ~ê , hebû vakti olmak ~ê kamilbûnê olgunluk çağı , ~ê karantînayê karantina süresi ~ê ku g vaktaki ~ê ku hewce kiri yeri gelmek, zamanı gelmek ~ê nîvro öğle vakti ~ê paydosê hati paydos borusu çalmak ~ê pelweşînê yaprak döküm zamanı ~ê qemika mexrebê kaşık çalımı , ~ê ser reza bağ bozumu zamanı ~ê sernermiya kesekî eşref saatı ~ê şîva kaşık çalımı , ~ê , teng bû zamanı kısıtlı olmak ~ê , tune bû vakti olmamak ~ê , tune ye ku serê xwe bixurîne başını kaşımaya vakti olmamak , , kafasını kaşıyacak vaktı olmamak ~ê vala boş zaman ~ê xewa xwe ji bîr kirin , sırasını kaybetmek ~ê xwe beredayî derbas kiri vaktini boşa geçirmek, vakit öldürmek ~ê xwe derbas nekiri vaktini şaşmamak ~ê xwe pê derbas kiri zama öldürmek ~ê xwe pê mijûl kiri zama öldürmek ~ê xwe şaş nekiri vaktini şaşmamak ~ê zivistanê kış dönemi ~ê berê evvelleri
KURDÎ: wext
  
 
yabancı , yabancı , * muşteriyê xerîb yabancı müşteri yabancı , * ji bo me ev der cihekî xerîb e bizim için buralar yabancı yerler yabancı , * erebeyên xerîb nikarin li vir park bikin yabancı arabalar buraya park etmez yabancı , elgin , yabancı , * di nav rûn de tiştekî xerîb heye yağın içinde yabancı madde var garip, tuhaf garip, ilginç mec garip, dokunaklı, hüzün veren 1 mec değişik * xwarineke xerîb xwar değişik bir yemek yedi ~dîtin yabancı görmek , , ~ hesibandin , yabancı saymak , ~ kirin , yabana gitmek , ~ ~ garip garip , ~ê , bûn , , yabancısı olmak ,
KURDÎ: xerîb
  
 
yular ~ da destê , yuları ele vermek , , dizginleri , vermek , ~ê , di destê , de bû yuları birini elinde olmak, , ipleri birini elinde olmak ~ê , kişandin , ipini çekmek ~ê xwe da dest dizginleri , vermek , , sakalı ele vermek ,
KURDÎ: hefsar
  
 
yürek, kalp yürek, kalp , * ji ber sekteya dil mir kalbten öldü yürek, gönül , * destê wê dilerizî, dilê wê dişewitî elleri titriyor yüreği yanıyordu mec kalp, gönül , mec kalp , mec kalp , * pê re dil nîn e onda kalp denen şey yok yürek , * dilê wî li hev dikeve yüreği , bulanıyor hatır , * zinhar, dilê wî nehêlî sakın onun hatırını kırma gönül , * dilê wê ji xwendinê re tune okumaya gönlü yok öz , * gotina wî dilê min girt sözleri özüme dokundu 1 mec iç ~ avêtin kalp atmak ~ berdan , sevdasına düşmek ~ berdan , , gönül vermek , , gönül akıtmak, gönül kaptırmak kapılmak, bağlanmak, meyil vermek, tutulmak * min dil berda rindiya wê onun güzelliğine kapıldım ~ bi , re tune bûn , kalp olmamak ~ bijandin xwe gıcıklamak, cinsi istek uyandırmak * here çavên ku li serê ne bibîne, dilê mirov dibijîne xwe git de gözü onda gör, adamın yüreğini gıcıklıyor ~ dan , 1) , gönül vermek , 2) delinin eline değnek vermek , ~ dan berê gönlünü almak ~ di ber , de neanîn gönlü razı olmamak, razı gelmemek ~ dîtin bir kişinin isteğini bilip yerine getirmek ~ e li tiştekî nanêre gönül ferman dinlemez ~ fireh kirin gönül açmak, iç açmak ~ girtin gönül çekmek, sevdalı olmak ~ hiştin kalp kırmak ~ jê man gönlü kalmak, küsmek, darılmak ~ jê sar bûn soğumak ~ jê re xwestin gönlü birinden yana olmak ~ jê sar bûn soğumak ~ ji , çûn kendinden geçmek , ~ ji kê hez bike xweşik ew e gönül kimi severse güzel odur ~ ketin , birine âşık olmak, vurulmak, gönül kaptırmak ~ kirin arzu etmek ~ kirin , , gönül vermek, gönül akıtmak, aşık olmak ~ kirin cih yüreği ferahlatmak, yüreği hafifletmek, içini rahatlatmak ~ ku şikest cebar nabe yürek kırıldımı bir daha onmaz, yürek bir kırılmaya görülsün ~ lê ronî bûn benimsemek , ~ lê spî bûn , birine inanmak, güven duymamak , ~ li hev xistin bulantı vermek ~ li , qerar dan hazmetmek, sindirmek, kabullenmek ~ li serê peritîn yüreği parça parça olmak ~ muqabilê ~ e kalp kalbe karşıdır ~ ne kasika bilxur e gönül ferman dinlemez ~ nebijîn , tıkanmak, iştahsız olmak ~ nerm kirin ikna etmek, yumuşatmak ~ niwaztin gönül okşamak ~ pê bar nedan 1) , çekememek 2) havsalasına sığmamak, kabul edememek ~ pê neşewitandin kıymak , * qet dil bi ew çend pere neşewitand onca paraya kıymadı, harcadı ~ pê şewitîn acımak, yüreği yanmak ~ pê ve bûn gözü arkada olmak , ~ pê ve man 1) gözü arkada kalmak 2) acımak , ~ pitpitîn , yüreği çarpmak , ~ şikandin kalp kırmak ~ şûşe ye ku bişikê nacebire kalp cam misalidir kırıldı mı, kolay kolay onarılmaz ~ tê kirin cih içini ferahlatmak ~ û devê , yek , bûn içi dışı bir olmak ~ û gurçik bi , re tune bûn , kalp olmamak ~ û gurçik ji xwe re xwestin her şeyin en iyisini kendine istemek ~ û gurçikên , hatin xwarê içi dışına çıkmak , ~ û gurçikên , jê re hatin xwarê , içi parelenmek ~ û hinavê , jê re hatin xwarê , içini yakmak ~ û kezeban diperitîne yürekler acısı ~ xwe ve sözüm ona ~ xwestin arzu duymak, istemek ~ dilan dihebîn in kalp kalbe karşıdır ~an diperitîne içler , ~ekî rihet nedan , , rahat yüzü göstermemek ~ekî rihet nedîtin rahat yüzü görmemek ~ê , arîn kalbi sızlamak ~ê , avêtin yüreği çarpmak , ~ê baranê hebûn yağmurlamak , ~ê , baristan nedan yüreği kaldırmamak ~ê , baristan , nekirin içi götürmemek, vicdanına sığdıramamak ~ê berfê , hebûn kar , yağmaya niyeti olmak ~ê , bi , êşîn , acımak, merhamet etmek ~ê , bi halê , şewitîn derdine yanmak ~ê , bi halê xwe şewitandin , kendine acındırmak ~ê , bi ser de xwar bûn , gönlü meyilli olmak ~ê , bi , şewitîn , acımak, merhamet etmek * dilê min bi zar û zêçên wî şewitî, lewma min ew neda dadgehê çoluğuna çocuğuna acıdı da mahkemeye vermedim ~ê , ve bûn , karşı birşeyler hissetmek ~ê , bihurîn , 1) yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, içi bayılmak içi geçmek 2) içi , kazınmak , , açlıktan midesi eziklik duymak 3) yüreği burkulmak , ~ê , bijîn , 1) iştahı çekmek, canı çekmek * gava min kebab dîtin wisa dilê min bijiya wan kebabları görünce öyle bir canım çekti ki 2) iştaha gelmek, arzulamak, gönlü çekmek 3) iştahı kabarmak ~ê , birîndar e yüreği yaralı ~ê , bixe e yüreği delik, dertli ~ê , borîn 1) yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, içi bayılmak , 2) içi , kazınmak , , açlıktan midesi eziklik duymak 3) yüreği burkulmak , ~ê , çargopal lê xistin 1) yüreği hızla atmak 2) kalp atışları hızlanmak , ~ê , çêkirin , gönlünü etmek , ~ê , çûn , canı çekmek, içi çekmek, iştahı çekmek, imrenmek * gava min kebab dîtin wisa dilê min çû wan kebabları görünce öyle bir imrendim ki * dilê min çi qas diçe savarê gund canım ne kadar da köy bulgurunu çekti ~ê dêredêr yaralı ve perişan gönül ~ê , di ber re hatin içi el vermek ~ê , di ber re nehatin 1) içi el vermemek, içine sindirememek 2) azımsamak ~ê , di cih de bûn gönlü ferah , olmak ~ê , di hev de bûn birbirine âşık olmak, , yangın olmak ~ê , di ser de hebûn , gönlü var olmak ~ê , di ser , re çûn içi bayılmak , ~ê , di ser hev re qelibîn içi bayılmak , ~ê , dizîn kalbini çalmak ~ê , dîtin gönlünü almak ~ê dê ana yüreği ~ê ewil ilk göz ağrısı , * cana min, ji bîr meke ku tu dilê min ê ewilî canım, unutma sen benim ilk göz ağrımsın ~ê , êşandin 1) , üzmek, incitmek 2) yüreğini eritmek , ~ê , êşîn yüreği ezilmek, yüreği sızlamak , ~ê , fireh bûn 1) yüreği ferahlamak , 2) göğsü kabarmak ~ê , fireh bûn û çavê , vebûn gözü gönlü açılmak ~ê , fireh e yüreği geniş ~ê , fireh kirin gönül açmak, iç açmak ~ê , germ kirin gönlünü ısıtmak, oyalamak, teseli vermek ~ê , girtin kalbe dokunmak ~ê , gotin tirk yüreği küt etmek , ~ê , hatin içinden gelmek ~ê , hatin ber devê , yüreği ağzına gelmek ~ê , hatin devê , yüreği ağzına gelmek ~ê , hebûn 1) , gönlü olmak 2) istekli olmak, niyeti olmak, meyilli olmak ~ê , helîn ödü kopmak ~ê , hênik bûn yüreğine su serpilmek ~ê , hênik kirin yüreğine su serpmek ~ ê , hilavêtin helecanlanmak ~ê , hilneanîn içini bayıltmak veya kıymak , ~ê , hilnedan gönlü razı gelmemek ~ê , hilpetikîn yüreği hop etmek, yüreği hoplamak, yüreği yerinden oynamak) ~ê , hiştin gönlünü , kırmak, gönül yıkmak, , kırmak veya incitmek, , hatırını kırmak, gücendirmek ~ê însan Allahın evi , ~ê , jê cegirandî bûn , kırgın , olmak ~ê , jê cebirîn alınmak ~ê , jê cegirîn , kırılmak, gücenmek ~ê , jê cemidîn , buz gibi soğumak ~ê , jê li hev ketin midesi almamak , ~ê , jê man , gücenmek, kırılmak, , içerlemek ~ê , jê re nexwestin içi götürmemek, istememezlik etmek, çekememezlik etmek , ~ê , jê stendin kalbini çalmak ~ê , jê re hebûn , gönlü olmak, gönlü var gibi ~ê , jê re peritîn , yüreği parelenmek ~ê , jê sar bûn 1) , soğumak, buz gibi soğumak 2) umudunu kesmek ~ê , jê sar kirin 1) , buz gibi soğumasını sağlamak 2) umudunu kırmak, umudunu kesmesini sağlamak ~ê , jê tije bûn birine karşı dolmak ~ê , jêr de hatin kusar gibi olmak ~ê , ji bîr ve çûn 1) içi , kazınmak , , yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, safrası kabarmak , yüreği burkulmak , 3) içine baygınlıklar çökmek, içi geçmek, baygınlık geçirmek , 4) mec gözleri bayılmak , ~ê , ji dinyayê sar bûn hayata küsmek ~ê , ji hev re ronî nedan perisi hoşlanmamak ~ê , ji xwe hiştin , gönlünü , kırmak veya yıkmak ~ê , ketin , 1) beğenmek 2) sevdasına düşmek ~ê , ketin , , gönül düşürmek, gönül düşmek ~ê , ketin , 1) içi gitmek , 2) , tutulmak, vurulmak ~ê , ketin cih 1) yüreği ferahlamak, yüreği hafiflemek, içi rahat etmek , 2) yüreği rahatlamak , 3) içine sinmek , 4) yüreği yağ bağlamak , ~ê , kewgirîn yüreği burkulmak ~ê , kirin , razı etmek * dilê Ronî nekirine ew jî naçe Roni’yi razı etmemişler, o da gitmiyor ~ê , kirin tirkîn yüreği hop etmek , ~ê , kirin xwe 1) gönlünü çekmek , 2) gönlünü kaptırmak ~ê kul û şikestî alınmış, kırılmış, gücenik , ~ê , lê bar dan içine sinmek ~ê , lê bar nedan içine sinmemek ~ê , lê dan , 1) yüreği çarpmak , 2) kalbi çarpmak , ~ê , lê kelîn , içi ısınmak ~ê , lê neqeridîn 1) içi almamak, yüreği götürmemek, midesi almamak , 2) , içi kabul etmemek ~ê , lê qerar dan 1) benimsemek , 2) içine sinmek ~ê , lê qerar nedan) içine sinmemek) ~ê , lê qusîn , kanı kaynamak ~ê , lê ronî dan , içi kabul etmek , , içine sinmek , ~ lê ronî nebûn havsalasına sığmamak, kabul edememek ~ê
KURDÎ: dil
  
 
yüz ifadesi, beniz moral surat, asık yüzlülük ~ê , bû suratı asılmak, yüzü asılmak ~ê , daketi suratı asılmak ~ê , kirî ye moralı bozuk ~ê , li hev qelibî yüzü karışmak , ~ê , ne xweş bû suratı asılmak ~ê , tirş bû suratı asılmak, ekşimek ~ê , xera bû moralı bozulmak ~ê , xera kiri moralını bozmak ~ê xwe jê kirin , surat etmek ~ê xwe kiri suratını asmak , , yüzünü buruşturmak , , somurtmak, sorutmak * piştî vê gotinê mirûzê xwe tirş kir bu lafta sonra suratını astı ~ê xwe ne xweş kiri suratını asmak ~ê xwe tehl û tirş kiri suratını asmak , ~ê xwe tirş kiri suratını asmak , , yüzünü ekşitmek ~ê , xweş bû moralı yerinde olmak ~ xweş kiri moral vermek
KURDÎ: mirûz
  
 
yüz, surat, çehre beniz, surat , * rûçikê wî ne xweş e suratı asık görünüş, zevahîr mec maske , ~ hatin xwari görünüşü güzelleşmek ~ê , aşkera bûn , maskesi düşmek, gerçek yüzü ortaya çıkmak ~ê , aşkera kirin , maskesini kaldırmak ~ê , tehlotirşo suratı asılmak , ~ê , tehl û tirş bû suratı asılmak , ~ê wî li mi heram be şeyta görsü yüzünü ~ê , xuya bû maskesi düşmek ~ê xwe aşkera kirin , maskesini atmak ~ê xwe tirş kiri suratını asmak , ~ê xwe veşarti gerçek yüzünü gizlemek, maskelemek ~ê , xweş bû yüzü gülmek , ~ê , zerhimî yüzü solmak
KURDÎ: rûçik
  
 
yüz, surat, çehre kaynak, memba mec kaynak * serçavê hunerî sanat kaynakları ~ê , bû nanê avkiyê çeteleye dönmek , ~ê , ji par re xuya kiri yüzü dolgu olan ~ê , peh e ablak suratlı
KURDÎ: serçav
  
 
zama vakit çağ, mevsim * zemanê gula gül zamanı zaman , * zemanê xewê hat uyku zamanı geldi zaman , * rastî zemanekî nebaş hat kötü bir zamana rast geldi ~ çû zama geçmek ~ dan , , zama vermek ~ derbas kirin , zama geçirmek ~ di ser , derbas bûn , arası soğumak ~ê , bihurîn 1) , zamanı geçmek 2) , zamanı geçmek , ~ê , çûn 1) , zamanı geçmek 2) , zamanı geçmek , ~ê , derbas bûn 1) , zamanı geçmek 2) , zamanı geçmek , ~ê , hatin 1) zamanı gelmek 2) zamanı dolmak ~ê , xwari zamanını almak
KURDÎ: zeman
  
 
çadır ~ danî çadır kurmak ~ girê da çadır kurmak ~ kuta erdê çadır kurmak ~ veda çadır kurmak ~ vegirtin 1) çadır kurmak 2) kazık dikmek , ~ê , danî düzenini bozmak ~ê koçera köçebe çadırı ~ê mitriba çerge , ~ê serebero çerge ,
KURDÎ: kon
  
 
çiğde , çiğde , ~ê , ketin aşırı yaşlanmak, işi bitmiş olmak
KURDÎ: inap
  
 
ölü, mevta ceset, naaş, cenaze ölü , * termê mirîşkê tavuk ölüsü ~ê keştiyê , gemi leşi , ~ê , li erdê ma ölüsü ortada kalmak ~ê , ma li erdê ölüsü ortada kalmak ~ê mexîl ölüsü kandilli ,
KURDÎ: term
  
 
ömür, yaş , * emirê mi sî û pênc e, otuz beş yaşındayı meteor yaş , ~ buharti ömür geçirmek ~ çû yaş ilerlemek ~ da hazira sizlere ömür ~ derbas kiri ömür geçirmek ~ heye lê wekî qîzekê ye cami yıkılmış ama mihrabı yerinde ~ kirin 1) uzu yaşamak 2) ömür uzamak ~ ku diçe miri li pey e yaş ilerledikçe ölüm yaklaşıyor ~ nema yaşı ilerlemiş olmak , ~ û tecrûbe yaş baş ~ xesifîyo boyu , devrilsi , , ömrü tükene ~ekî dirêj kiri uzu bir ömür yaşamak ~ekî tam li dinyayê kiri uzu bir ömür sürmek ~ê , çar tirê kera manbir ayağı çukurda olmak ~ê çû êdî nayê gide gençlik bir daha gelmez ~ê çûyî venagere , gençlik bir gitti mi bir daha gelmez ~ê , derbas bû yaşı geçmek ~ê dirêj kiri uzu yaşamak ~ê , emirê sîsyareka gurî ye dokuz yorga eskitmek , ~ê , ji te re be yaşı benzemesin ~ê , ki be damarı kurusun, yaşı yerde , sayılası ~ê , kin î kurt be yaşı yerde , sayılası ~ê ku çû êdî venagere gide gençlik bir daha gelmez ~ê ku çû nede dû gide gençliği ardına düşme, gide ömrü peşine düşme ~ê leglege çû bi leqleqê , leyleği ömrü , laklakla geçer ~ê min 1) ömrüm 2) ömrümü varı ~ê sîsyarekê kirin , kazık çakmak , ~ê te emrê pîvokê be ’tez geberesin’ anlamında ~ê te ki be boyu , devrilsi , , ömrü tükene ~ê xwe ajoti ömür sürmek , ~ê xwe di ber de mehf kirin , ömür çürütmek ~ê xwe tije , kiri yaşını doldurmak, gidici olmak ~ê xwe xwarin 1) yaşlı başlı olmak, saat o bir buçuğu çalmak, gidici olmak , 2) miadını doldurmak
KURDÎ: emir
  
 
ömür, yaş , * temenê mi sî û pênc e, otuz beş yaşındayı meteor yaş , ~ê , bihurîn , yaşı geçmek ~ê jîrahiyê zekâ yaşı ~ê xwe tije kiri yaşını doldurmak
KURDÎ: temen
  
 
ön, alnaç , * ez çûm ber pacê pencereni önüne gitti ön , * hema wisa carekê li ber min xuya bû bir anda önümde beliriverdi ön , * ber xwe bigire önünü ilikle yön, taraf ön, cephe, yön, yüz, veçhe , * berê avahiyê yapını yüzü * berê bînayê yê rojava binanı batı yönü * berê vî xaniyî li başûr e bu evi cephesi güneye bakar * berê mi guherî yüzüm o tarafa döndü yüz , * ji ber vê yekê ez nikarim bêm ba we bu yüzde be size geleme yan, üstkarşı, alın * li ber rojê mesekine güneşi alnında durma * mala wa li ber mala me ye evleri evimizi yanındadır * mi ew li ber camiyê dît be onu camini üst yanında gördü ön * mi ber lê girt önünü aldı karşı , * berê xwe daye bexçe rûniştiye bahçeye karşı oturmuş sp ileri , 1 baş , * ber agir ateş başı ~ ba mekeve! kulak asma! ~ bayî , neketi birine katlanmak, güllâbicilik etmek ~ bayî , neketi gülüp geçmek ~ bi ... doğru, doğru yönünce * erebeya ku di nav dara de ber bi newalê ve diçe ağaçlar arasında dereye doğru gide araba ~ bi armancê ve meşî yürüyüşe geçmek , , ~ bi cehenem kirincanını cehenneme göndermek ~ bi çav bû içinde kaybolmak , ~ bi , de çûn , ayağına gitmek ~ bi ecelê xwe de çû ölüme koşmak, ölümüne susamak ~ bi êvarê akşama doğru ~ bi guhê , keti kulağına çalınmak ~ bi jêr ve aşağıya doğru ~ bi jor ve yukarıya doğru ~ bi kersaxê ve çû yanaşmak , ~ bi nebaşiyê ve çû kötüye gitmek, geri gitmek * karên wa roj bi roj ber bi nebaşiyê ve çû işleri günde güne geri gidiyor , ~ bi oxir kiri defterini dürmek , ~ bi pelişînê ve çû zevale yüz tutmak ~ bi qedandinê çû kolaylamak * ev kar jî ber bi qedandinê diçe bu işi de kolayladı ~ bi , ve çûn , yüz tutmak * dar ber bi hişk bûnê ve diçi ağaçlar kurumaya yüz tutmuş ~ bi rastê ve çû sağa kaymak , ~ bi tunebûnê ve çû zevale yüz tutmak ~ bi xerabûnê ve çû zevale yüz tutmak ~ , ~ bi xerabiyê ve çûn , fenaya sarmak ~ derî kapı ağzı ~ destî sibehê sabaha doğru ~ dilê , de hati gönlünü almak ~ dilê , girti açlığını yatıştırmak * ji bo ku ber dilê mi bigire mi pariyek nan xwar açlığımı yatıştırsı diye biraz ekmek yedim ~ dilê , re hati gönlünü almak ~ lê girti önünü almak, önlemek ~ li bayê bû önü rüzâra açık olmak ~ pesta ve dey kiri abuk sabuk konuşmak, hastalık, ateş durumunda sayıklamak ~ pê doğru, doğru yönünce ~ pê de çûn 1) uğramak 2) tutmak , ~ pê de hati yanaşılmak ~ pê de neçû semtine uğramamak ~ tije kiri dudak payı bırakmak , ~ , tije kiri yağa bala batırmak ~ û ~ê kordonê erd kordo boyu ~ û perîşa per perişan ~ê , ba da yönünü değiştirmek ~ê , bi , di de bûn , meyilli olmak ~ê , bi ku de bikî nabêje na ağzına vur, lokmasını al ~ê , da hevraz , yokuşa koşmak, zora koşmak ~ê gotinê guharti sözü çevirmek, lâfı değiştirmek ~ê , guherî mecrası değişmek, gidişi doğrultusu değişmek ~ê keştiyê , da ser pêla dalgayı başa almak ~ê , ketin , , gözü takılmak ~ê , keti hev , girmek , ~ê , ketin xerîbistanê gurbete , ~ê , kiri hev , katmak , ~ê , lê bû yüz bulmak ~ê , lê rast kiri doğrultmak, yöneltmek * berê çeka xwe lê rast kir, lê em zûzûka gihîştinê û me nehişt silahı ona doğrulttu, ama biz heme onu engelledik ~ê , lê rast kirin , yönlendirmek ~ê , pê de bûn , meyilli olmak ~ê rojê ketin , güneş almak , ~ê sibehê sabaha doğru , ~ê tevşo dan xwe nalıncı keseri gibi kendine yontmak , ~ê tevşo ti dan xwe nalıncı keseri gibi kendine yontmak ~ê xeberdanê guhasti sözü çevirmek ~ê xwe ba da cihekî yüzünü çevirmek, teveccüh etmek ~ê xwe dan , ...tutmak , * berê xwe da riya malê evi yolunu tuttular ~ê xwe dan , yönelmek , ~ê xwe dan , bakılmak, dikkat etmek ~ê xwe dan , , kızmak, azarlamak, paylamak, tekdir etmek, , çıkışmak, fırça çekmek, fırçalamak ~ê xwe guhasti yüz çevirmek ~ê xwe jê bada yüzüne bakmamak , ~ê xwe jê da alî yüz çevirmek ~ê xwe jê guhartin , 1) arka , çevirmek 2) desteğini çekmek ~iya cejnê bayram üstü ~iya her tiştî başında, her şeyde önce
KURDÎ: ber
  
 
şeytan , iblis, düzenci, fesat, karıştırıcı ~ destê xwe jê kişandiye , şeytan elini çekmiş ~ dibêje ku şeytan diyor ki ~ jê re heyirî man şeytana parmak ısırtmak ~ ketin binê , , şeytan dörtmek ~ ketin qelbê , , şeytan dörtmek ~ ku şeytan e nikare wî bixirîne şeytana külahı , ters giydirmek ~ negihîne , toprağına ağır gelmesin ~ negihînê süngüsü depreşmesin , ~ pê kenîn şeytan aldatmak, düş azmak ~ tiliya xwe tê re kirin şeytan dürtmek ~ û fesad dixwazin ku ti dinya lihevketî be kurt dumanlı havayı sever ~ , xirandin şeytan birini ayartmak, yoldan çıkarmak ~ zixta xwe tê re kirin şeytan dürtmek ~ê kor , kör şeytan ~ê , kor bûn huysuzluk etmeden bir şeyi yapmak ~ê kurê şeytanan hin oğlu hin ~ê wan kor bûn buzlar çözülmek , ~ê , zor dan , şeytana uymak * wekî ~ hatin , rastê ortaya bir balgam atmak * wekî , şeytan e şeytan gibi
KURDÎ: şeytan
  

Tüm hakları serbesttir

| Ě in English | Ě in French | Ě in Italian | Ě in Spanish | Ě in Dutch | Ě in Portuguese | Ě in German | Ě in Russian | Ě in Japanese | Ě in Greek | Ě in Korean | Ě in Turkish | Ě in Hebrew | Ě in Arabic | Ě in Thai | Ě in Other Simplified Chinese dialects | Ě in Other Western-European languages | Ě in Polish | Ě in Hungarian | Ě in Czech | Ě in Lithuanian | Ě in Latvian | Ě in Catalan | Ě in Croatian | Ě in Serbian | Ě in Albanian | Ě in Urdu | Ě in Slovenian | Ě in Bulgarian | Ě in Danish | Ě in Finnish | Ě in Norwegian | Ě in Romanian | Ě in Swedish | Ě in Farsi | Ě in Macedonian