Çayönü,
Diyarbakır'ın
Ergani ilçesine bağlı
Sesverenpınar (Hilar) yakınlarında bulunan, eski adı Kotaberçem (Çayboyu) olan tarih öncesinden kalma bir
höyüktür. Çayönü'nde kazı çalışmaları
İstanbul Üniversitesi'nden
Halet Çambel ve
ABD'li arkeolog
Robert j. Braidwood tarafından 1964 yılında başlatılmıştır. Avcı-toplayıcılıktan tarıma geçişin izleri bulunmuştur. Höyük çevresinde resimli resimsiz mağaralar, mağara duvarları kullanılarak yapılmış evlerin izleri bulunmaktadır. MÖ.7500-6250 arasına tarihlendirilen yerleşimde neolitik ev yapılarını görülmektedir. Izgara planlı, yuvarlak planlı, taş tabanlı, kanallı, dikdötgen planlı yapıları oldukça ilginçtir. Kullanım şekilleri spesifik bir yaklaşımla değerlendirilir. Dünyada bilinen ilk ticaret merkezidir. Höyük şu an her türlü tahribata açık bir durumda bulunmaktadır. Her iki arkeolog emekli olunca Profesör Doktor M.ÖZDOĞAN 1991 yılına kadar devam etmiştir çay önünün en bilinen yapısı SKULL BUILDING (kafatası binasıdır)
Daha fazlası için Wikipedia.org adresine gidin…